महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 74

1909 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

प्राग्ज्योतिषम् अथाभ्येत्य व्यचरत् स हयोत्तमः । (१।२)

prāgjyotiṣam athābhyetya vyacarat sa hayottamaḥ |

1.3१.३

भगदत्तात्मजस्तत्र निर्ययौ रणकर्कशः ॥ (१।३)

bhagadattātmajastatra niryayau raṇakarkaśaḥ ||

2.1२.१

स हयं पाण्डुपुत्रस्य विषयान्तम् उपागतम् । (२।१)

sa hayaṃ pāṇḍuputrasya viṣayāntam upāgatam |

2.2२.२

युयुधे भरतश्रेष्ठ वज्रदत्तो महीपतिः ॥ (२।२)

yuyudhe bharataśreṣṭha vajradatto mahīpatiḥ ||

3.1३.१

सो ऽभिनिर्याय नगराद् भगदत्तसुतो नृपः । (३।१)

so 'bhiniryāya nagarād bhagadattasuto nṛpaḥ |

3.2३.२

अश्वम् आयान्तम् उन्मथ्य नगराभिमुखो ययौ ॥ (३।२)

aśvam āyāntam unmathya nagarābhimukho yayau ||

4.1४.१

तम् आलक्ष्य महाबाहुः कुरूणाम् ऋषभस्तदा । (४।१)

tam ālakṣya mahābāhuḥ kurūṇām ṛṣabhastadā |

4.2४.२

गाण्डीवं विक्षिपंस्तूर्णं सहसा समुपाद्रवत् ॥ (४।२)

gāṇḍīvaṃ vikṣipaṃstūrṇaṃ sahasā samupādravat ||

5.1५.१

ततो गाण्डीवनिर्मुक्तैर् इषुभिर् मोहितो नृपः । (५।१)

tato gāṇḍīvanirmuktair iṣubhir mohito nṛpaḥ |

5.2५.२

हयम् उत्सृज्य तं वीरस्ततः पार्थम् उपाद्रवत् ॥ (५।२)

hayam utsṛjya taṃ vīrastataḥ pārtham upādravat ||

6.1६.१

पुनः प्रविश्य नगरं दंशितः स नृपोत्तमः । (६।१)

punaḥ praviśya nagaraṃ daṃśitaḥ sa nṛpottamaḥ |

6.2६.२

आरुह्य नागप्रवरं निर्ययौ युद्धकाङ्क्षया ॥ (६।२)

āruhya nāgapravaraṃ niryayau yuddhakāṅkṣayā ||

7.1७.१

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । (७।१)

pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani |

7.2७.२

दोधूयता चामरेण श्वेतेन च महारथः ॥ (७।२)

dodhūyatā cāmareṇa śvetena ca mahārathaḥ ||

8.1८.१

ततः पार्थं समासाद्य पाण्डवानां महारथम् । (८।१)

tataḥ pārthaṃ samāsādya pāṇḍavānāṃ mahāratham |

8.2८.२

आह्वयामास कौरव्यं बाल्यान्मोहाच्च संयुगे ॥ (८।२)

āhvayāmāsa kauravyaṃ bālyānmohācca saṃyuge ||

9.1९.१

स वारणं नगप्रख्यं प्रभिन्नकरटामुखम् । (९।१)

sa vāraṇaṃ nagaprakhyaṃ prabhinnakaraṭāmukham |

9.2९.२

प्रेषयामास संक्रुद्धस्ततः श्वेतहयं प्रति ॥ (९।२)

preṣayāmāsa saṃkruddhastataḥ śvetahayaṃ prati ||

10.1१०.१

विक्षरन्तं यथा मेघं परवारणवारणम् । (१०।१)

vikṣarantaṃ yathā meghaṃ paravāraṇavāraṇam |

10.2१०.२

शास्त्रवत् कल्पितं संख्ये त्रिसाहं युद्धदुर्मदम् ॥ (१०।२)

śāstravat kalpitaṃ saṃkhye trisāhaṃ yuddhadurmadam ||

11.1११.१

प्रचोद्यमानः स गजस्तेन राज्ञा महाबलः । (११।१)

pracodyamānaḥ sa gajastena rājñā mahābalaḥ |

11.2११.२

तदाङ्कुशेन विबभावुत्पतिष्यन्न् इवाम्बरम् ॥ (११।२)

tadāṅkuśena vibabhāvutpatiṣyann ivāmbaram ||

12.1१२.१

तम् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य क्रुद्धो राजन् धनंजयः । (१२।१)

tam āpatantaṃ samprekṣya kruddho rājan dhanaṃjayaḥ |

12.2१२.२

भूमिष्ठो वारणगतं योधयामास भारत ॥ (१२।२)

bhūmiṣṭho vāraṇagataṃ yodhayāmāsa bhārata ||

13.1१३.१

वज्रदत्तस्तु संक्रुद्धो मुमोचाशु धनंजये । (१३।१)

vajradattastu saṃkruddho mumocāśu dhanaṃjaye |

13.2१३.२

तोमरान् अग्निसंकाशाञ् शलभान् इव वेगितान् ॥ (१३।२)

tomarān agnisaṃkāśāñ śalabhān iva vegitān ||

14.1१४.१

अर्जुनस्तान् असंप्राप्तान् गाण्डीवप्रेषितैः शरैः । (१४।१)

arjunastān asaṃprāptān gāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ |

14.2१४.२

द्विधा त्रिधा च चिछेद ख एव खगमैस्तदा ॥ (१४।२)

dvidhā tridhā ca cicheda kha eva khagamaistadā ||

15.1१५.१

स तान् दृष्ट्वा तथा छिन्नांस्तोमरान् भगदत्तजः । (१५।१)

sa tān dṛṣṭvā tathā chinnāṃstomarān bhagadattajaḥ |

15.2१५.२

इषून् असक्तांस्त्वरितः प्राहिणोत् पाण्डवं प्रति ॥ (१५।२)

iṣūn asaktāṃstvaritaḥ prāhiṇot pāṇḍavaṃ prati ||

16.1१६.१

ततो ऽर्जुनस्तूर्णतरं रुक्मपुङ्खान् अजिह्मगान् । (१६।१)

tato 'rjunastūrṇataraṃ rukmapuṅkhān ajihmagān |

16.2१६.२

प्रेषयामास संक्रुद्धो भगदत्तात्मजं प्रति ॥ (१६।२)

preṣayāmāsa saṃkruddho bhagadattātmajaṃ prati ||

17.1१७.१

स तैर् विद्धो महातेजा वज्रदत्तो महाहवे । (१७।१)

sa tair viddho mahātejā vajradatto mahāhave |

17.2१७.२

भृशाहतः पपातोर्व्यां न त्वेनम् अजहात् स्मृतिः ॥ (१७।२)

bhṛśāhataḥ papātorvyāṃ na tvenam ajahāt smṛtiḥ ||

18.1१८.१

ततः स पुनर् आरुह्य वारणप्रवरं रणे । (१८।१)

tataḥ sa punar āruhya vāraṇapravaraṃ raṇe |

18.2१८.२

अव्यग्रः प्रेषयामास जयार्थी विजयं प्रति ॥ (१८।२)

avyagraḥ preṣayāmāsa jayārthī vijayaṃ prati ||

19.1१९.१

तस्मै बाणांस्ततो जिष्णुर् निर्मुक्ताशीविषोपमान् । (१९।१)

tasmai bāṇāṃstato jiṣṇur nirmuktāśīviṣopamān |

19.2१९.२

प्रेषयामास संक्रुद्धो ज्वलितान् इव पावकान् ॥ (१९।२)

preṣayāmāsa saṃkruddho jvalitān iva pāvakān ||

20.1२०.१

स तैर् विद्धो महानागो विस्रवन् रुधिरं बभौ । (२०।१)

sa tair viddho mahānāgo visravan rudhiraṃ babhau |

20.2२०.२

हिमवान् इव शैलेन्द्रो बहुप्रस्रवणस्तदा ॥ (२०।२)

himavān iva śailendro bahuprasravaṇastadā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 74

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit