वैशंपायन उवाच । (१।१)

याते त्रिगर्तं मत्स्ये तु पशूंस्तान् स्वान् परीप्सति । (१।२)

दुर्योधनः सहामात्यो विराटम् उपयाद् अथ ॥ (१।३)

भीष्मो द्रोणश्च कर्णश्च कृपश्च परमास्त्रवित् । (२।१)

द्रौणिश्च सौबलश्चैव तथा दुःशासनः प्रभुः ॥ (२।२)

विविंशतिर् विकर्णश्च चित्रसेनश्च वीर्यवान् । (३।१)

दुर्मुखो दुःसहश्चैव ये चैवान्ये महारथाः ॥ (३।२)

एते मत्स्यान् उपागम्य विराटस्य महीपतेः । (४।१)

घोषान् विद्राव्य तरसा गोधनं जह्रुर् ओजसा ॥ (४।२)

षष्टिं गवां सहस्राणि कुरवः कालयन्ति ते । (५।१)

महता रथवंशेन परिवार्य समन्ततः ॥ (५।२)

गोपालानां तु घोषेषु हन्यतां तैर् महारथैः । (६।१)

आरावः सुमहान् आसीत् संप्रहारे भयंकरे ॥ (६।२)

गवाध्यक्षस्तु संत्रस्तो रथम् आस्थाय सत्वरः । (७।१)

जगाम नगरायैव परिक्रोशंस्तदार्तवत् ॥ (७।२)

स प्रविश्य पुरं राज्ञो नृपवेश्माभ्ययात् ततः । (८।१)

अवतीर्य रथात् तूर्णम् आख्यातुं प्रविवेश ह ॥ (८।२)

दृष्ट्वा भूमिंजयं नाम पुत्रं मत्स्यस्य मानिनम् । (९।१)

तस्मै तत् सर्वम् आचष्ट राष्ट्रस्य पशुकर्षणम् ॥ (९।२)

षष्टिं गवां सहस्राणि कुरवः कालयन्ति ते । (१०।१)

तद् विजेतुं समुत्तिष्ठ गोधनं राष्ट्रवर्धनम् ॥ (१०।२)

राजपुत्र हितप्रेप्सुः क्षिप्रं निर्याहि वै स्वयम् । (११।१)

त्वां हि मत्स्यो महीपालः शून्यपालम् इहाकरोत् ॥ (११।२)

त्वया परिषदो मध्ये श्लाघते स नराधिपः । (१२।१)

पुत्रो ममानुरूपश्च शूरश्चेति कुलोद्वहः ॥ (१२।२)

इष्वस्त्रे निपुणो योधः सदा वीरश्च मे सुतः । (१३।१)

तस्य तत् सत्यम् एवास्तु मनुष्येन्द्रस्य भाषितम् ॥ (१३।२)

आवर्तय कुरूञ् जित्वा पशून् पशुमतां वर । (१४।१)

निर्दहैषाम् अनीकानि भीमेन शरतेजसा ॥ (१४।२)

धनुश्च्युतै रुक्मपुङ्खैः शरैः संनतपर्वभिः । (१५।१)

द्विषतां भिन्द्ध्यनीकानि गजानाम् इव यूथपः ॥ (१५।२)

पाशोपधानां ज्यातन्त्रीं चापदण्डां महास्वनाम् । (१६।१)

शरवर्णां धनुर्वीणां शत्रुमध्ये प्रवादय ॥ (१६।२)

श्वेता रजतसंकाशा रथे युज्यन्तु ते हयाः । (१७।१)

ध्वजं च सिंहं सौवर्णम् उच्छ्रयन्तु तवाभिभोः ॥ (१७।२)

रुक्मपुङ्खाः प्रसन्नाग्रा मुक्ता हस्तवता त्वया । (१८।१)

छादयन्तु शराः सूर्यं राज्ञाम् आयुर् निरोधिनः ॥ (१८।२)

रणे जित्वा कुरून् सर्वान् वज्रपाणिर् इवासुरान् । (१९।१)

यशो महद् अवाप्य त्वं प्रविशेदं पुरं पुनः ॥ (१९।२)

त्वं हि राष्ट्रस्य परमा गतिर् मत्स्यपतेः सुतः । (२०।१)

गतिमन्तो भवन्त्वद्य सर्वे विषयवासिनः ॥ (२०।२)

स्त्रीमध्य उक्तस्तेनासौ तद् वाक्यम् अभयंकरम् । (२१।१)

अन्तःपुरे श्लाघमान इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (२१।२)