MBh, 5, 188
Select a line for its word-by-word analysis.
दृष्ट्वा न्यवर्तयंस्तात किं कार्यम् इति चाब्रुवन् ॥ (१।३)
dṛṣṭvā nyavartayaṃstāta kiṃ kāryam iti cābruvan ||
तान् उवाच ततः कन्या तपोवृद्धान् ऋषींस्तदा । (२।१)
tān uvāca tataḥ kanyā tapovṛddhān ṛṣīṃstadā |
निराकृतास्मि भीष्मेण भ्रंशिता पतिधर्मतः ॥ (२।२)
nirākṛtāsmi bhīṣmeṇa bhraṃśitā patidharmataḥ ||
वधार्थं तस्य दीक्षा मे न लोकार्थं तपोधनाः । (३।१)
vadhārthaṃ tasya dīkṣā me na lokārthaṃ tapodhanāḥ |
निहत्य भीष्मं गच्छेयं शान्तिम् इत्येव निश्चयः ॥ (३।२)
nihatya bhīṣmaṃ gaccheyaṃ śāntim ityeva niścayaḥ ||
यत्कृते दुःखवसतिम् इमां प्राप्तास्मि शाश्वतीम् । (४।१)
yatkṛte duḥkhavasatim imāṃ prāptāsmi śāśvatīm |
पतिलोकाद् विहीना च नैव स्त्री न पुमान् इह ॥ (४।२)
patilokād vihīnā ca naiva strī na pumān iha ||
स्त्रीभावे परिनिर्विण्णा पुंस्त्वार्थे कृतनिश्चया । (६।१)
strībhāve parinirviṇṇā puṃstvārthe kṛtaniścayā |
भीष्मे प्रतिचिकीर्षामि नास्मि वार्येति वै पुनः ॥ (६।२)
bhīṣme praticikīrṣāmi nāsmi vāryeti vai punaḥ ||
मध्ये तेषां महर्षीणां स्वेन रूपेण भामिनीम् ॥ (७।२)
madhye teṣāṃ maharṣīṇāṃ svena rūpeṇa bhāminīm ||
वधिष्यसीति तां देवः प्रत्युवाच मनस्विनीम् ॥ (८।२)
vadhiṣyasīti tāṃ devaḥ pratyuvāca manasvinīm ||
स्त्रीभावेन च मे गाढं मनः शान्तम् उमापते ॥ (९।३)
strībhāvena ca me gāḍhaṃ manaḥ śāntam umāpate ||
यथा हन्यां समागम्य भीष्मं शांतनवं युधि ॥ (१०।३)
yathā hanyāṃ samāgamya bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ yudhi ||
न मे वाग् अनृतं भद्रे प्राह सत्यं भविष्यति ॥ (११।२)
na me vāg anṛtaṃ bhadre prāha satyaṃ bhaviṣyati ||
वधिष्यसि रणे भीष्मं पुरुषत्वं च लप्स्यसे । (१२।१)
vadhiṣyasi raṇe bhīṣmaṃ puruṣatvaṃ ca lapsyase |
स्मरिष्यसि च तत् सर्वं देहम् अन्यं गता सती ॥ (१२।२)
smariṣyasi ca tat sarvaṃ deham anyaṃ gatā satī ||
शीघ्रास्त्रश्चित्रयोधी च भविष्यसि सुसंमतः ॥ (१३।२)
śīghrāstraścitrayodhī ca bhaviṣyasi susaṃmataḥ ||
यथोक्तम् एव कल्याणि सर्वम् एतद् भविष्यति । (१४।१)
yathoktam eva kalyāṇi sarvam etad bhaviṣyati |
भविष्यसि पुमान् पश्चात् कस्माच्चित् कालपर्ययात् ॥ (१४।२)
bhaviṣyasi pumān paścāt kasmāccit kālaparyayāt ||
एवम् उक्त्वा महातेजाः कपर्दी वृषभध्वजः । (१५।१)
evam uktvā mahātejāḥ kapardī vṛṣabhadhvajaḥ |
ततः सा पश्यतां तेषां महर्षीणाम् अनिन्दिता । (१६।१)
tataḥ sā paśyatāṃ teṣāṃ maharṣīṇām aninditā |
समाहृत्य वनात् तस्मात् काष्ठानि वरवर्णिनी ॥ (१६।२)
samāhṛtya vanāt tasmāt kāṣṭhāni varavarṇinī ||
प्रदीप्ते ऽग्नौ महाराज रोषदीप्तेन चेतसा ॥ (१७।२)
pradīpte 'gnau mahārāja roṣadīptena cetasā ||
ज्येष्ठा काशिसुता राजन् यमुनाम् अभितो नदीम् ॥ (१८।२)
jyeṣṭhā kāśisutā rājan yamunām abhito nadīm ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.