महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 188

852 of 1995 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भीष्म उवाच । (१।१)

bhīṣma uvāca

1.2१.२

ततस्ते तापसाः सर्वे तपसे धृतनिश्चयाम् । (१।२)

tataste tāpasāḥ sarve tapase dhṛtaniścayām |

1.3१.३

दृष्ट्वा न्यवर्तयंस्तात किं कार्यम् इति चाब्रुवन् ॥ (१।३)

dṛṣṭvā nyavartayaṃstāta kiṃ kāryam iti cābruvan ||

2.1२.१

तान् उवाच ततः कन्या तपोवृद्धान् ऋषींस्तदा । (२।१)

tān uvāca tataḥ kanyā tapovṛddhān ṛṣīṃstadā |

2.2२.२

निराकृतास्मि भीष्मेण भ्रंशिता पतिधर्मतः ॥ (२।२)

nirākṛtāsmi bhīṣmeṇa bhraṃśitā patidharmataḥ ||

3.1३.१

वधार्थं तस्य दीक्षा मे न लोकार्थं तपोधनाः । (३।१)

vadhārthaṃ tasya dīkṣā me na lokārthaṃ tapodhanāḥ |

3.2३.२

निहत्य भीष्मं गच्छेयं शान्तिम् इत्येव निश्चयः ॥ (३।२)

nihatya bhīṣmaṃ gaccheyaṃ śāntim ityeva niścayaḥ ||

4.1४.१

यत्कृते दुःखवसतिम् इमां प्राप्तास्मि शाश्वतीम् । (४।१)

yatkṛte duḥkhavasatim imāṃ prāptāsmi śāśvatīm |

4.2४.२

पतिलोकाद् विहीना च नैव स्त्री न पुमान् इह ॥ (४।२)

patilokād vihīnā ca naiva strī na pumān iha ||

5.1५.१

नाहत्वा युधि गाङ्गेयं निवर्तेयं तपोधनाः । (५।१)

nāhatvā yudhi gāṅgeyaṃ nivarteyaṃ tapodhanāḥ |

5.2५.२

एष मे हृदि संकल्पो यदर्थम् इदम् उद्यतम् ॥ (५।२)

eṣa me hṛdi saṃkalpo yadartham idam udyatam ||

6.1६.१

स्त्रीभावे परिनिर्विण्णा पुंस्त्वार्थे कृतनिश्चया । (६।१)

strībhāve parinirviṇṇā puṃstvārthe kṛtaniścayā |

6.2६.२

भीष्मे प्रतिचिकीर्षामि नास्मि वार्येति वै पुनः ॥ (६।२)

bhīṣme praticikīrṣāmi nāsmi vāryeti vai punaḥ ||

7.1७.१

तां देवो दर्शयामास शूलपाणिर् उमापतिः । (७।१)

tāṃ devo darśayāmāsa śūlapāṇir umāpatiḥ |

7.2७.२

मध्ये तेषां महर्षीणां स्वेन रूपेण भामिनीम् ॥ (७।२)

madhye teṣāṃ maharṣīṇāṃ svena rūpeṇa bhāminīm ||

8.1८.१

छन्द्यमाना वरेणाथ सा वव्रे मत्पराजयम् । (८।१)

chandyamānā vareṇātha sā vavre matparājayam |

8.2८.२

वधिष्यसीति तां देवः प्रत्युवाच मनस्विनीम् ॥ (८।२)

vadhiṣyasīti tāṃ devaḥ pratyuvāca manasvinīm ||

9.1९.१

ततः सा पुनर् एवाथ कन्या रुद्रम् उवाच ह । (९।१)

tataḥ sā punar evātha kanyā rudram uvāca ha |

9.2९.२

उपपद्येत् कथं देव स्त्रियो मम जयो युधि । (९।२)

upapadyet kathaṃ deva striyo mama jayo yudhi |

9.3९.३

स्त्रीभावेन च मे गाढं मनः शान्तम् उमापते ॥ (९।३)

strībhāvena ca me gāḍhaṃ manaḥ śāntam umāpate ||

10.1१०.१

प्रतिश्रुतश्च भूतेश त्वया भीष्मपराजयः । (१०।१)

pratiśrutaśca bhūteśa tvayā bhīṣmaparājayaḥ |

10.2१०.२

यथा स सत्यो भवति तथा कुरु वृषध्वज । (१०।२)

yathā sa satyo bhavati tathā kuru vṛṣadhvaja |

10.3१०.३

यथा हन्यां समागम्य भीष्मं शांतनवं युधि ॥ (१०।३)

yathā hanyāṃ samāgamya bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ yudhi ||

11.1११.१

ताम् उवाच महादेवः कन्यां किल वृषध्वजः । (११।१)

tām uvāca mahādevaḥ kanyāṃ kila vṛṣadhvajaḥ |

11.2११.२

न मे वाग् अनृतं भद्रे प्राह सत्यं भविष्यति ॥ (११।२)

na me vāg anṛtaṃ bhadre prāha satyaṃ bhaviṣyati ||

12.1१२.१

वधिष्यसि रणे भीष्मं पुरुषत्वं च लप्स्यसे । (१२।१)

vadhiṣyasi raṇe bhīṣmaṃ puruṣatvaṃ ca lapsyase |

12.2१२.२

स्मरिष्यसि च तत् सर्वं देहम् अन्यं गता सती ॥ (१२।२)

smariṣyasi ca tat sarvaṃ deham anyaṃ gatā satī ||

13.1१३.१

द्रुपदस्य कुले जाता भविष्यसि महारथः । (१३।१)

drupadasya kule jātā bhaviṣyasi mahārathaḥ |

13.2१३.२

शीघ्रास्त्रश्चित्रयोधी च भविष्यसि सुसंमतः ॥ (१३।२)

śīghrāstraścitrayodhī ca bhaviṣyasi susaṃmataḥ ||

14.1१४.१

यथोक्तम् एव कल्याणि सर्वम् एतद् भविष्यति । (१४।१)

yathoktam eva kalyāṇi sarvam etad bhaviṣyati |

14.2१४.२

भविष्यसि पुमान् पश्चात् कस्माच्चित् कालपर्ययात् ॥ (१४।२)

bhaviṣyasi pumān paścāt kasmāccit kālaparyayāt ||

15.1१५.१

एवम् उक्त्वा महातेजाः कपर्दी वृषभध्वजः । (१५।१)

evam uktvā mahātejāḥ kapardī vṛṣabhadhvajaḥ |

15.2१५.२

पश्यताम् एव विप्राणां तत्रैवान्तरधीयत ॥ (१५।२)

paśyatām eva viprāṇāṃ tatraivāntaradhīyata ||

16.1१६.१

ततः सा पश्यतां तेषां महर्षीणाम् अनिन्दिता । (१६।१)

tataḥ sā paśyatāṃ teṣāṃ maharṣīṇām aninditā |

16.2१६.२

समाहृत्य वनात् तस्मात् काष्ठानि वरवर्णिनी ॥ (१६।२)

samāhṛtya vanāt tasmāt kāṣṭhāni varavarṇinī ||

17.1१७.१

चितां कृत्वा सुमहतीं प्रदाय च हुताशनम् । (१७।१)

citāṃ kṛtvā sumahatīṃ pradāya ca hutāśanam |

17.2१७.२

प्रदीप्ते ऽग्नौ महाराज रोषदीप्तेन चेतसा ॥ (१७।२)

pradīpte 'gnau mahārāja roṣadīptena cetasā ||

18.1१८.१

उक्त्वा भीष्मवधायेति प्रविवेश हुताशनम् । (१८।१)

uktvā bhīṣmavadhāyeti praviveśa hutāśanam |

18.2१८.२

ज्येष्ठा काशिसुता राजन् यमुनाम् अभितो नदीम् ॥ (१८।२)

jyeṣṭhā kāśisutā rājan yamunām abhito nadīm ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 188

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit