MBh, 5, 95
Select a line for its word-by-word analysis.
जामदग्न्यवचः श्रुत्वा कण्वो ऽपि भगवान् ऋषिः । (१।२)
jāmadagnyavacaḥ śrutvā kaṇvo 'pi bhagavān ṛṣiḥ |
दुर्योधनम् इदं वाक्यम् अब्रवीत् कुरुसंसदि ॥ (१।३)
duryodhanam idaṃ vākyam abravīt kurusaṃsadi ||
आदित्यानां हि सर्वेषां विष्णुर् एकः सनातनः । (३।१)
ādityānāṃ hi sarveṣāṃ viṣṇur ekaḥ sanātanaḥ |
अजय्यश्चाव्ययश्चैव शाश्वतः प्रभुर् ईश्वरः ॥ (३।२)
ajayyaścāvyayaścaiva śāśvataḥ prabhur īśvaraḥ ||
निमित्तमरणास्त्वन्ये चन्द्रसूर्यौ मही जलम् । (४।१)
nimittamaraṇāstvanye candrasūryau mahī jalam |
वायुर् अग्निस्तथाकाशं ग्रहास्तारागणास्तथा ॥ (४।२)
vāyur agnistathākāśaṃ grahāstārāgaṇāstathā ||
क्षयं गच्छन्ति वै सर्वे सृज्यन्ते च पुनः पुनः ॥ (५।२)
kṣayaṃ gacchanti vai sarve sṛjyante ca punaḥ punaḥ ||
तिर्यग्योन्यश्च ये चान्ये जीवलोकचराः स्मृताः ॥ (६।२)
tiryagyonyaśca ye cānye jīvalokacarāḥ smṛtāḥ ||
भूयिष्ठेन तु राजानः श्रियं भुक्त्वायुषः क्षये । (७।१)
bhūyiṣṭhena tu rājānaḥ śriyaṃ bhuktvāyuṣaḥ kṣaye |
मरणं प्रतिगच्छन्ति भोक्तुं सुकृतदुष्कृतम् ॥ (७।२)
maraṇaṃ pratigacchanti bhoktuṃ sukṛtaduṣkṛtam ||
स भवान् धर्मपुत्रेण शमं कर्तुम् इहार्हति । (८।१)
sa bhavān dharmaputreṇa śamaṃ kartum ihārhati |
बलवन्तो हि ते सर्वे पाण्डवा देवविक्रमाः ॥ (१०।२)
balavanto hi te sarve pāṇḍavā devavikramāḥ ||
मतस्त्रैलोक्यराजस्य मातलिर् नाम सारथिः । (१२।१)
matastrailokyarājasya mātalir nāma sārathiḥ |
श्रिया च वपुषा चैव स्त्रियो ऽन्याः सातिरिच्यते ॥ (१३।२)
śriyā ca vapuṣā caiva striyo 'nyāḥ sātiricyate ||
ज्ञात्वा विममृशे राजंस्तत्परः परिचिन्तयन् ॥ (१४।२)
jñātvā vimamṛśe rājaṃstatparaḥ paricintayan ||
धिक् खल्वलघुशीलानाम् उच्छ्रितानां यशस्विनाम् । (१५।१)
dhik khalvalaghuśīlānām ucchritānāṃ yaśasvinām |
नराणाम् ऋद्धसत्त्वानां कुले कन्याप्ररोहणम् ॥ (१५।२)
narāṇām ṛddhasattvānāṃ kule kanyāprarohaṇam ||
न देवान्नैव दितिजान्न गन्धर्वान्न मानुषान् । (१८।१)
na devānnaiva ditijānna gandharvānna mānuṣān |
भार्यया तु स संमन्त्र्य सह रात्रौ सुधर्मया । (१९।१)
bhāryayā tu sa saṃmantrya saha rātrau sudharmayā |
रूपतो दृश्यते कश्चिन्नागेषु भविता ध्रुवम् ॥ (२०।२)
rūpato dṛśyate kaścinnāgeṣu bhavitā dhruvam ||
इत्यामन्त्र्य सुधर्मां स कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् । (२१।१)
ityāmantrya sudharmāṃ sa kṛtvā cābhipradakṣiṇam |
कन्यां शिरस्युपाघ्राय प्रविवेश महीतलम् ॥ (२१।२)
kanyāṃ śirasyupāghrāya praviveśa mahītalam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.