महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 69

295 of 1995 · 46 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

आमन्त्रयामि भरतांस्तथा वृद्धं पितामहम् । (१।२)

āmantrayāmi bharatāṃstathā vṛddhaṃ pitāmaham |

1.3१.३

राजानं सोमदत्तं च महाराजं च बाह्लिकम् ॥ (१।३)

rājānaṃ somadattaṃ ca mahārājaṃ ca bāhlikam ||

2.1२.१

द्रोणं कृपं नृपांश्चान्यान् अश्वत्थामानम् एव च । (२।१)

droṇaṃ kṛpaṃ nṛpāṃścānyān aśvatthāmānam eva ca |

2.2२.२

विदुरं धृतराष्ट्रं च धार्तराष्ट्रांश्च सर्वशः ॥ (२।२)

viduraṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca dhārtarāṣṭrāṃśca sarvaśaḥ ||

3.1३.१

युयुत्सुं संजयं चैव तथैवान्यान् सभासदः । (३।१)

yuyutsuṃ saṃjayaṃ caiva tathaivānyān sabhāsadaḥ |

3.2३.२

सर्वान् आमन्त्र्य गच्छामि द्रष्टास्मि पुनर् एत्य वः ॥ (३।२)

sarvān āmantrya gacchāmi draṣṭāsmi punar etya vaḥ ||

4.1४.१

वैशंपायन उवाच । (४।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

4.2४.२

न च किंचित् तदोचुस्ते ह्रिया सन्तो युधिष्ठिरम् । (४।२)

na ca kiṃcit tadocuste hriyā santo yudhiṣṭhiram |

4.3४.३

मनोभिर् एव कल्याणं दध्युस्ते तस्य धीमतः ॥ (४।३)

manobhir eva kalyāṇaṃ dadhyuste tasya dhīmataḥ ||

5.1५.१

विदुर उवाच । (५।१)

vidura uvāca

5.2५.२

आर्या पृथा राजपुत्री नारण्यं गन्तुम् अर्हति । (५।२)

āryā pṛthā rājaputrī nāraṇyaṃ gantum arhati |

5.3५.३

सुकुमारी च वृद्धा च नित्यं चैव सुखोचिता ॥ (५।३)

sukumārī ca vṛddhā ca nityaṃ caiva sukhocitā ||

6.1६.१

इह वत्स्यति कल्याणी सत्कृता मम वेश्मनि । (६।१)

iha vatsyati kalyāṇī satkṛtā mama veśmani |

6.2६.२

इति पार्था विजानीध्वम् अगदं वो ऽस्तु सर्वशः ॥ (६।२)

iti pārthā vijānīdhvam agadaṃ vo 'stu sarvaśaḥ ||

7.1७.१

युधिष्ठिर विजानीहि ममेदं भरतर्षभ । (७।१)

yudhiṣṭhira vijānīhi mamedaṃ bharatarṣabha |

7.2७.२

नाधर्मेण जितः कश्चिद् व्यथते वै पराजयात् ॥ (७।२)

nādharmeṇa jitaḥ kaścid vyathate vai parājayāt ||

8.1८.१

त्वं वै धर्मान् विजानीषे युधां वेत्ता धनंजयः । (८।१)

tvaṃ vai dharmān vijānīṣe yudhāṃ vettā dhanaṃjayaḥ |

8.2८.२

हन्तारीणां भीमसेनो नकुलस्त्वर्थसंग्रही ॥ (८।२)

hantārīṇāṃ bhīmaseno nakulastvarthasaṃgrahī ||

9.1९.१

संयन्ता सहदेवस्तु धौम्यो ब्रह्मविदुत्तमः । (९।१)

saṃyantā sahadevastu dhaumyo brahmaviduttamaḥ |

9.2९.२

धर्मार्थकुशला चैव द्रौपदी धर्मचारिणी ॥ (९।२)

dharmārthakuśalā caiva draupadī dharmacāriṇī ||

10.1१०.१

अन्योन्यस्य प्रियाः सर्वे तथैव प्रियवादिनः । (१०।१)

anyonyasya priyāḥ sarve tathaiva priyavādinaḥ |

10.2१०.२

परैर् अभेद्याः संतुष्टाः को वो न स्पृहयेद् इह ॥ (१०।२)

parair abhedyāḥ saṃtuṣṭāḥ ko vo na spṛhayed iha ||

11.1११.१

एष वै सर्वकल्याणः समाधिस्तव भारत । (११।१)

eṣa vai sarvakalyāṇaḥ samādhistava bhārata |

11.2११.२

नैनं शत्रुर् विषहते शक्रेणापि समो ऽच्युत ॥ (११।२)

nainaṃ śatrur viṣahate śakreṇāpi samo 'cyuta ||

12.1१२.१

हिमवत्यनुशिष्टो ऽसि मेरुसावर्णिना पुरा । (१२।१)

himavatyanuśiṣṭo 'si merusāvarṇinā purā |

12.2१२.२

द्वैपायनेन कृष्णेन नगरे वारणावते ॥ (१२।२)

dvaipāyanena kṛṣṇena nagare vāraṇāvate ||

13.1१३.१

भृगुतुङ्गे च रामेण दृषद्वत्यां च शंभुना । (१३।१)

bhṛgutuṅge ca rāmeṇa dṛṣadvatyāṃ ca śaṃbhunā |

13.2१३.२

अश्रौषीर् असितस्यापि महर्षेर् अञ्जनं प्रति ॥ (१३।२)

aśrauṣīr asitasyāpi maharṣer añjanaṃ prati ||

14.1१४.१

द्रष्टा सदा नारदस्य धौम्यस्ते ऽयं पुरोहितः । (१४।१)

draṣṭā sadā nāradasya dhaumyaste 'yaṃ purohitaḥ |

14.2१४.२

मा हार्षीः सांपराये त्वं बुद्धिं ताम् ऋषिपूजिताम् ॥ (१४।२)

mā hārṣīḥ sāṃparāye tvaṃ buddhiṃ tām ṛṣipūjitām ||

15.1१५.१

पुरूरवसम् ऐलं त्वं बुद्ध्या जयसि पाण्डव । (१५।१)

purūravasam ailaṃ tvaṃ buddhyā jayasi pāṇḍava |

15.2१५.२

शक्त्या जयसि राज्ञो ऽन्यान् ऋषीन् धर्मोपसेवया ॥ (१५।२)

śaktyā jayasi rājño 'nyān ṛṣīn dharmopasevayā ||

16.1१६.१

ऐन्द्रे जये धृतमना याम्ये कोपविधारणे । (१६।१)

aindre jaye dhṛtamanā yāmye kopavidhāraṇe |

16.2१६.२

विसर्गे चैव कौबेरे वारुणे चैव संयमे ॥ (१६।२)

visarge caiva kaubere vāruṇe caiva saṃyame ||

17.1१७.१

आत्मप्रदानं सौम्यत्वम् अद्भ्यश्चैवोपजीवनम् । (१७।१)

ātmapradānaṃ saumyatvam adbhyaścaivopajīvanam |

17.2१७.२

भूमेः क्षमा च तेजश्च समग्रं सूर्यमण्डलात् ॥ (१७।२)

bhūmeḥ kṣamā ca tejaśca samagraṃ sūryamaṇḍalāt ||

18.1१८.१

वायोर् बलं विद्धि स त्वं भूतेभ्यश्चात्मसंभवम् । (१८।१)

vāyor balaṃ viddhi sa tvaṃ bhūtebhyaścātmasaṃbhavam |

18.2१८.२

अगदं वो ऽस्तु भद्रं वो द्रक्ष्यामि पुनरागतान् ॥ (१८।२)

agadaṃ vo 'stu bhadraṃ vo drakṣyāmi punarāgatān ||

19.1१९.१

आपद्धर्मार्थकृच्छ्रेषु सर्वकार्येषु वा पुनः । (१९।१)

āpaddharmārthakṛcchreṣu sarvakāryeṣu vā punaḥ |

19.2१९.२

यथावत् प्रतिपद्येथाः काले काले युधिष्ठिर ॥ (१९।२)

yathāvat pratipadyethāḥ kāle kāle yudhiṣṭhira ||

20.1२०.१

आपृष्टो ऽसीह कौन्तेय स्वस्ति प्राप्नुहि भारत । (२०।१)

āpṛṣṭo 'sīha kaunteya svasti prāpnuhi bhārata |

20.2२०.२

कृतार्थं स्वस्तिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामः पुनरागतम् ॥ (२०।२)

kṛtārthaṃ svastimantaṃ tvāṃ drakṣyāmaḥ punarāgatam ||

21.1२१.१

वैशंपायन उवाच । (२१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

21.2२१.२

एवम् उक्तस्तथेत्युक्त्वा पाण्डवः सत्यविक्रमः । (२१।२)

evam uktastathetyuktvā pāṇḍavaḥ satyavikramaḥ |

21.3२१.३

भीष्मद्रोणौ नमस्कृत्य प्रातिष्ठत युधिष्ठिरः ॥ (२१।३)

bhīṣmadroṇau namaskṛtya prātiṣṭhata yudhiṣṭhiraḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 69

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit