MBh, 2, 69
Select a line for its word-by-word analysis.
द्रोणं कृपं नृपांश्चान्यान् अश्वत्थामानम् एव च । (२।१)
droṇaṃ kṛpaṃ nṛpāṃścānyān aśvatthāmānam eva ca |
विदुरं धृतराष्ट्रं च धार्तराष्ट्रांश्च सर्वशः ॥ (२।२)
viduraṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca dhārtarāṣṭrāṃśca sarvaśaḥ ||
युयुत्सुं संजयं चैव तथैवान्यान् सभासदः । (३।१)
yuyutsuṃ saṃjayaṃ caiva tathaivānyān sabhāsadaḥ |
सर्वान् आमन्त्र्य गच्छामि द्रष्टास्मि पुनर् एत्य वः ॥ (३।२)
sarvān āmantrya gacchāmi draṣṭāsmi punar etya vaḥ ||
न च किंचित् तदोचुस्ते ह्रिया सन्तो युधिष्ठिरम् । (४।२)
na ca kiṃcit tadocuste hriyā santo yudhiṣṭhiram |
मनोभिर् एव कल्याणं दध्युस्ते तस्य धीमतः ॥ (४।३)
manobhir eva kalyāṇaṃ dadhyuste tasya dhīmataḥ ||
आर्या पृथा राजपुत्री नारण्यं गन्तुम् अर्हति । (५।२)
āryā pṛthā rājaputrī nāraṇyaṃ gantum arhati |
सुकुमारी च वृद्धा च नित्यं चैव सुखोचिता ॥ (५।३)
sukumārī ca vṛddhā ca nityaṃ caiva sukhocitā ||
इति पार्था विजानीध्वम् अगदं वो ऽस्तु सर्वशः ॥ (६।२)
iti pārthā vijānīdhvam agadaṃ vo 'stu sarvaśaḥ ||
नाधर्मेण जितः कश्चिद् व्यथते वै पराजयात् ॥ (७।२)
nādharmeṇa jitaḥ kaścid vyathate vai parājayāt ||
त्वं वै धर्मान् विजानीषे युधां वेत्ता धनंजयः । (८।१)
tvaṃ vai dharmān vijānīṣe yudhāṃ vettā dhanaṃjayaḥ |
संयन्ता सहदेवस्तु धौम्यो ब्रह्मविदुत्तमः । (९।१)
saṃyantā sahadevastu dhaumyo brahmaviduttamaḥ |
अन्योन्यस्य प्रियाः सर्वे तथैव प्रियवादिनः । (१०।१)
anyonyasya priyāḥ sarve tathaiva priyavādinaḥ |
परैर् अभेद्याः संतुष्टाः को वो न स्पृहयेद् इह ॥ (१०।२)
parair abhedyāḥ saṃtuṣṭāḥ ko vo na spṛhayed iha ||
नैनं शत्रुर् विषहते शक्रेणापि समो ऽच्युत ॥ (११।२)
nainaṃ śatrur viṣahate śakreṇāpi samo 'cyuta ||
भृगुतुङ्गे च रामेण दृषद्वत्यां च शंभुना । (१३।१)
bhṛgutuṅge ca rāmeṇa dṛṣadvatyāṃ ca śaṃbhunā |
अश्रौषीर् असितस्यापि महर्षेर् अञ्जनं प्रति ॥ (१३।२)
aśrauṣīr asitasyāpi maharṣer añjanaṃ prati ||
द्रष्टा सदा नारदस्य धौम्यस्ते ऽयं पुरोहितः । (१४।१)
draṣṭā sadā nāradasya dhaumyaste 'yaṃ purohitaḥ |
मा हार्षीः सांपराये त्वं बुद्धिं ताम् ऋषिपूजिताम् ॥ (१४।२)
mā hārṣīḥ sāṃparāye tvaṃ buddhiṃ tām ṛṣipūjitām ||
पुरूरवसम् ऐलं त्वं बुद्ध्या जयसि पाण्डव । (१५।१)
purūravasam ailaṃ tvaṃ buddhyā jayasi pāṇḍava |
शक्त्या जयसि राज्ञो ऽन्यान् ऋषीन् धर्मोपसेवया ॥ (१५।२)
śaktyā jayasi rājño 'nyān ṛṣīn dharmopasevayā ||
आत्मप्रदानं सौम्यत्वम् अद्भ्यश्चैवोपजीवनम् । (१७।१)
ātmapradānaṃ saumyatvam adbhyaścaivopajīvanam |
भूमेः क्षमा च तेजश्च समग्रं सूर्यमण्डलात् ॥ (१७।२)
bhūmeḥ kṣamā ca tejaśca samagraṃ sūryamaṇḍalāt ||
वायोर् बलं विद्धि स त्वं भूतेभ्यश्चात्मसंभवम् । (१८।१)
vāyor balaṃ viddhi sa tvaṃ bhūtebhyaścātmasaṃbhavam |
अगदं वो ऽस्तु भद्रं वो द्रक्ष्यामि पुनरागतान् ॥ (१८।२)
agadaṃ vo 'stu bhadraṃ vo drakṣyāmi punarāgatān ||
आपद्धर्मार्थकृच्छ्रेषु सर्वकार्येषु वा पुनः । (१९।१)
āpaddharmārthakṛcchreṣu sarvakāryeṣu vā punaḥ |
यथावत् प्रतिपद्येथाः काले काले युधिष्ठिर ॥ (१९।२)
yathāvat pratipadyethāḥ kāle kāle yudhiṣṭhira ||
आपृष्टो ऽसीह कौन्तेय स्वस्ति प्राप्नुहि भारत । (२०।१)
āpṛṣṭo 'sīha kaunteya svasti prāpnuhi bhārata |
कृतार्थं स्वस्तिमन्तं त्वां द्रक्ष्यामः पुनरागतम् ॥ (२०।२)
kṛtārthaṃ svastimantaṃ tvāṃ drakṣyāmaḥ punarāgatam ||
एवम् उक्तस्तथेत्युक्त्वा पाण्डवः सत्यविक्रमः । (२१।२)
evam uktastathetyuktvā pāṇḍavaḥ satyavikramaḥ |
भीष्मद्रोणौ नमस्कृत्य प्रातिष्ठत युधिष्ठिरः ॥ (२१।३)
bhīṣmadroṇau namaskṛtya prātiṣṭhata yudhiṣṭhiraḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.