बृहदश्व उवाच । (१।१)

हृतराज्ये नले भीमः सभार्ये प्रेष्यतां गते । (१।२)

द्विजान् प्रस्थापयामास नलदर्शनकाङ्क्षया ॥ (१।३)

संदिदेश च तान् भीमो वसु दत्त्वा च पुष्कलम् । (२।१)

मृगयध्वं नलं चैव दमयन्तीं च मे सुताम् ॥ (२।२)

अस्मिन् कर्मणि निष्पन्ने विज्ञाते निषधाधिपे । (३।१)

गवां सहस्रं दास्यामि यो वस् तावानयिष्यति । (३।२)

अग्रहारं च दास्यामि ग्रामं नगरसंमितम् ॥ (३।३)

न चेच्छक्याविहानेतुं दमयन्ती नलो ऽपि वा । (४।१)

ज्ञातमात्रे ऽपि दास्यामि गवां दशशतं धनम् ॥ (४।२)

इत्युक्तास् ते ययुर् हृष्टा ब्राह्मणाः सर्वतोदिशम् । (५।१)

पुरराष्ट्राणि चिन्वन्तो नैषधं सह भार्यया ॥ (५।२)

ततश् चेदिपुरीं रम्यां सुदेवो नाम वै द्विजः । (६।१)

विचिन्वानो ऽथ वैदर्भीम् अपश्यद् राजवेश्मनि । (६।२)

पुण्याहवाचने राज्ञः सुनन्दासहितां स्थिताम् ॥ (६।३)

मन्दप्रख्यायमानेन रूपेणाप्रतिमेन ताम् । (७।१)

पिनद्धां धूमजालेन प्रभाम् इव विभावसोः ॥ (७।२)

तां समीक्ष्य विशालाक्षीम् अधिकं मलिनां कृशाम् । (८।१)

तर्कयामास भैमीति कारणैर् उपपादयन् ॥ (८।२)

सुदेव उवाच । (९।१)

यथेयं मे पुरा दृष्टा तथारूपेयम् अङ्गना । (९।२)

कृतार्थो ऽस्म्यद्य दृष्ट्वेमां लोककान्ताम् इव श्रियम् ॥ (९।३)

पूर्णचन्द्राननां श्यामां चारुवृत्तपयोधराम् । (१०।१)

कुर्वन्तीं प्रभया देवीं सर्वा वितिमिरा दिशः ॥ (१०।२)

चारुपद्मपलाशाक्षीं मन्मथस्य रतीम् इव । (११।१)

इष्टां सर्वस्य जगतः पूर्णचन्द्रप्रभाम् इव ॥ (११।२)

विदर्भसरसस् तस्माद् दैवदोषाद् इवोद्धृताम् । (१२।१)

मलपङ्कानुलिप्ताङ्गीं मृणालीम् इव तां भृशम् ॥ (१२।२)

पौर्णमासीम् इव निशां राहुग्रस्तनिशाकराम् । (१३।१)

पतिशोकाकुलां दीनां शुष्कस्रोतां नदीम् इव ॥ (१३।२)

विध्वस्तपर्णकमलां वित्रासितविहंगमाम् । (१४।१)

हस्तिहस्तपरिक्लिष्टां व्याकुलाम् इव पद्मिनीम् ॥ (१४।२)

सुकुमारीं सुजाताङ्गीं रत्नगर्भगृहोचिताम् । (१५।१)

दह्यमानाम् इवोष्णेन मृणालीम् अचिरोद्धृताम् ॥ (१५।२)

रूपौदार्यगुणोपेतां मण्डनार्हाम् अमण्डिताम् । (१६।१)

चन्द्रलेखाम् इव नवां व्योम्नि नीलाभ्रसंवृताम् ॥ (१६।२)

कामभोगैः प्रियैर् हीनां हीनां बन्धुजनेन च । (१७।१)

देहं धारयतीं दीनां भर्तृदर्शनकाङ्क्षया ॥ (१७।२)

भर्ता नाम परं नार्या भूषणं भूषणैर् विना । (१८।१)

एषा विरहिता तेन शोभनापि न शोभते ॥ (१८।२)

दुष्करं कुरुते ऽत्यर्थं हीनो यद् अनया नलः । (१९।१)

धारयत्यात्मनो देहं न शोकेनावसीदति ॥ (१९।२)

इमाम् असितकेशान्तां शतपत्त्रायतेक्षणाम् । (२०।१)

सुखार्हां दुःखितां दृष्ट्वा ममापि व्यथते मनः ॥ (२०।२)

कदा नु खलु दुःखस्य पारं यास्यति वै शुभा । (२१।१)

भर्तुः समागमात् साध्वी रोहिणी शशिनो यथा ॥ (२१।२)

अस्या नूनं पुनर्लाभान्नैषधः प्रीतिम् एष्यति । (२२।१)

राजा राज्यपरिभ्रष्टः पुनर् लब्ध्वेव मेदिनीम् ॥ (२२।२)

तुल्यशीलवयोयुक्तां तुल्याभिजनसंयुताम् । (२३।१)

नैषधो ऽर्हति वैदर्भीं तं चेयम् असितेक्षणा ॥ (२३।२)

युक्तं तस्याप्रमेयस्य वीर्यसत्त्ववतो मया । (२४।१)

समाश्वासयितुं भार्यां पतिदर्शनलालसाम् ॥ (२४।२)

अयम् आश्वासयाम्येनां पूर्णचन्द्रनिभाननाम् । (२५।१)

अदृष्टपूर्वां दुःखस्य दुःखार्तां ध्यानतत्पराम् ॥ (२५।२)

बृहदश्व उवाच । (२६।१)

एवं विमृश्य विविधैः कारणैर् लक्षणैश् च ताम् । (२६।२)

उपगम्य ततो भैमीं सुदेवो ब्राह्मणो ऽब्रवीत् ॥ (२६।३)

अहं सुदेवो वैदर्भि भ्रातुस् ते दयितः सखा । (२७।१)

भीमस्य वचनाद् राज्ञस् त्वाम् अन्वेष्टुम् इहागतः ॥ (२७।२)

कुशली ते पिता राज्ञि जनित्री भ्रातरश् च ते । (२८।१)

आयुष्मन्तौ कुशलिनौ तत्रस्थौ दारकौ च ते । (२८।२)

त्वत्कृते बन्धुवर्गाश् च गतसत्त्वा इवासते ॥ (२८।३)

अभिज्ञाय सुदेवं तु दमयन्ती युधिष्ठिर । (२९।१)

पर्यपृच्छत् ततः सर्वान् क्रमेण सुहृदः स्वकान् ॥ (२९।२)

रुरोद च भृशं राजन् वैदर्भी शोककर्शिता । (३०।१)

दृष्ट्वा सुदेवं सहसा भ्रातुर् इष्टं द्विजोत्तमम् ॥ (३०।२)

ततो रुदन्तीं तां दृष्ट्वा सुनन्दा शोककर्शिताम् । (३१।१)

सुदेवेन सहैकान्ते कथयन्तीं च भारत ॥ (३१।२)

जनित्र्यै प्रेषयामास सैरन्ध्री रुदते भृशम् । (३२।१)

ब्राह्मणेन समागम्य तां वेद यदि मन्यसे ॥ (३२।२)

अथ चेदिपतेर् माता राज्ञश् चान्तःपुरात् तदा । (३३।१)

जगाम यत्र सा बाला ब्राह्मणेन सहाभवत् ॥ (३३।२)

ततः सुदेवम् आनाय्य राजमाता विशां पते । (३४।१)

पप्रच्छ भार्या कस्येयं सुता वा कस्य भामिनी ॥ (३४।२)

कथं च नष्टा ज्ञातिभ्यो भर्तुर् वा वामलोचना । (३५।१)

त्वया च विदिता विप्र कथम् एवंगता सती ॥ (३५।२)

एतद् इच्छाम्यहं त्वत्तो ज्ञातुं सर्वम् अशेषतः । (३६।१)

तत्त्वेन हि ममाचक्ष्व पृच्छन्त्या देवरूपिणीम् ॥ (३६।२)

एवम् उक्तस् तया राजन् सुदेवो द्विजसत्तमः । (३७।१)

सुखोपविष्ट आचष्ट दमयन्त्या यथातथम् ॥ (३७।२)