MBh, 1, 35
Select a line for its word-by-word analysis.
एलापत्रस्य तु वचः श्रुत्वा नागा द्विजोत्तम । (१।२)
elāpatrasya tu vacaḥ śrutvā nāgā dvijottama |
सर्वे प्रहृष्टमनसः साधु साध्वित्यपूजयन् ॥ (१।३)
sarve prahṛṣṭamanasaḥ sādhu sādhvityapūjayan ||
ततः प्रभृति तां कन्यां वासुकिः पर्यरक्षत । (२।१)
tataḥ prabhṛti tāṃ kanyāṃ vāsukiḥ paryarakṣata |
जरत्कारुं स्वसारं वै परं हर्षम् अवाप च ॥ (२।२)
jaratkāruṃ svasāraṃ vai paraṃ harṣam avāpa ca ||
तत्र नेत्रम् अभून् नागो वासुकिर् बलिनां वरः । (४।१)
tatra netram abhūn nāgo vāsukir balināṃ varaḥ |
भगवञ् शापभीतो ऽयं वासुकिस्तप्यते भृशम् ॥ (५।२)
bhagavañ śāpabhīto 'yaṃ vāsukistapyate bhṛśam ||
तस्येदं मानसं शल्यं समुद्धर्तुं त्वम् अर्हसि । (६।१)
tasyedaṃ mānasaṃ śalyaṃ samuddhartuṃ tvam arhasi |
जनन्याः शापजं देव ज्ञातीनां हितकाङ्क्षिणः ॥ (६।२)
jananyāḥ śāpajaṃ deva jñātīnāṃ hitakāṅkṣiṇaḥ ||
मातृशापो नान्यथायं कर्तुं शक्यो मया सुराः । (८।४)
mātṛśāpo nānyathāyaṃ kartuṃ śakyo mayā surāḥ |
यस्मान् माता गुरुतरी सर्वेषाम् एव देहिनाम् ॥ (८।५)
yasmān mātā gurutarī sarveṣām eva dehinām ||
तत् करोत्वेष नागेन्द्रः प्राप्तकालं वचस्तथा । (९।१)
tat karotveṣa nāgendraḥ prāptakālaṃ vacastathā |
उत्पन्नः स जरत्कारुस्तपस्युग्रे रतो द्विजः । (१०।१)
utpannaḥ sa jaratkārustapasyugre rato dvijaḥ |
तस्यैष भगिनीं काले जरत्कारुं प्रयच्छतु ॥ (१०।२)
tasyaiṣa bhaginīṃ kāle jaratkāruṃ prayacchatu ||
पन्नगानां हितं देवास्तत् तथा न तद् अन्यथा ॥ (११।२)
pannagānāṃ hitaṃ devāstat tathā na tad anyathā ||
एतच्छ्रुत्वा स नागेन्द्रः पितामहवचस्तदा । (१२।२)
etacchrutvā sa nāgendraḥ pitāmahavacastadā |
संदिश्य पन्नगान् सर्वान् वासुकिः शापमोहितः । (१२।३)
saṃdiśya pannagān sarvān vāsukiḥ śāpamohitaḥ |
स्वसारम् उद्यम्य तदा जरत्कारुम् ऋषिं प्रति । (१२।४)
svasāram udyamya tadā jaratkārum ṛṣiṃ prati |
सर्पान् बहूञ् जरत्कारौ नित्ययुक्तान् समादधत् ॥ (१२।५)
sarpān bahūñ jaratkārau nityayuktān samādadhat ||
जरत्कारुर् यदा भार्याम् इच्छेद् वरयितुं प्रभुः । (१३।१)
jaratkārur yadā bhāryām icched varayituṃ prabhuḥ |
शीघ्रम् एत्य ममाख्येयं तन् नः श्रेयो भविष्यति ॥ (१३।२)
śīghram etya mamākhyeyaṃ tan naḥ śreyo bhaviṣyati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.