महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 172

470 of 1995 · 50 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

तस्यां रजन्यां व्युष्टायां धर्मराजो युधिष्ठिरः । (१।२)

tasyāṃ rajanyāṃ vyuṣṭāyāṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |

1.3१.३

उत्थायावश्यकार्याणि कृतवान् भ्रातृभिः सह ॥ (१।३)

utthāyāvaśyakāryāṇi kṛtavān bhrātṛbhiḥ saha ||

2.1२.१

ततः संचोदयामास सो ऽर्जुनं भ्रातृनन्दनम् । (२।१)

tataḥ saṃcodayāmāsa so 'rjunaṃ bhrātṛnandanam |

2.2२.२

दर्शयास्त्राणि कौन्तेय यैर् जिता दानवास्त्वया ॥ (२।२)

darśayāstrāṇi kaunteya yair jitā dānavāstvayā ||

3.1३.१

ततो धनंजयो राजन् देवैर् दत्तानि पाण्डवः । (३।१)

tato dhanaṃjayo rājan devair dattāni pāṇḍavaḥ |

3.2३.२

अस्त्राणि तानि दिव्यानि दर्शयामास भारत ॥ (३।२)

astrāṇi tāni divyāni darśayāmāsa bhārata ||

4.1४.१

यथान्यायं महातेजाः शौचं परमम् आस्थितः । (४।१)

yathānyāyaṃ mahātejāḥ śaucaṃ paramam āsthitaḥ |

4.2४.२

गिरिकूबरं पादपाङ्गं शुभवेणु त्रिवेणुकम् । (४।२)

girikūbaraṃ pādapāṅgaṃ śubhaveṇu triveṇukam |

4.3४.३

पार्थिवं रथम् आस्थाय शोभमानो धनंजयः ॥ (४।३)

pārthivaṃ ratham āsthāya śobhamāno dhanaṃjayaḥ ||

5.1५.१

ततः सुदंशितस्तेन कवचेन सुवर्चसा । (५।१)

tataḥ sudaṃśitastena kavacena suvarcasā |

5.2५.२

धनुर् आदाय गाण्डीवं देवदत्तं च वारिजम् ॥ (५।२)

dhanur ādāya gāṇḍīvaṃ devadattaṃ ca vārijam ||

6.1६.१

शोशुभ्यमानः कौन्तेय आनुपूर्व्यान् महाभुजः । (६।१)

śośubhyamānaḥ kaunteya ānupūrvyān mahābhujaḥ |

6.2६.२

अस्त्राणि तानि दिव्यानि दर्शनायोपचक्रमे ॥ (६।२)

astrāṇi tāni divyāni darśanāyopacakrame ||

7.1७.१

अथ प्रयोक्ष्यमाणेन दिव्यान्यस्त्राणि तेन वै । (७।१)

atha prayokṣyamāṇena divyānyastrāṇi tena vai |

7.2७.२

समाक्रान्ता मही पद्भ्यां समकम्पत सद्रुमा ॥ (७।२)

samākrāntā mahī padbhyāṃ samakampata sadrumā ||

8.1८.१

क्षुभिताः सरितश् चैव तथैव च महोदधिः । (८।१)

kṣubhitāḥ saritaś caiva tathaiva ca mahodadhiḥ |

8.2८.२

शैलाश्चापि व्यशीर्यन्त न ववौ च समीरणः ॥ (८।२)

śailāścāpi vyaśīryanta na vavau ca samīraṇaḥ ||

9.1९.१

न बभासे सहस्रांशुर् न जज्वाल च पावकः । (९।१)

na babhāse sahasrāṃśur na jajvāla ca pāvakaḥ |

9.2९.२

न वेदाः प्रतिभान्ति स्म द्विजातीनां कथंचन ॥ (९।२)

na vedāḥ pratibhānti sma dvijātīnāṃ kathaṃcana ||

10.1१०.१

अन्तर्भूमिगता ये च प्राणिनो जनमेजय । (१०।१)

antarbhūmigatā ye ca prāṇino janamejaya |

10.2१०.२

पीड्यमानाः समुत्थाय पाण्डवं पर्यवारयन् ॥ (१०।२)

pīḍyamānāḥ samutthāya pāṇḍavaṃ paryavārayan ||

11.1११.१

वेपमानाः प्राञ्जलयस् ते सर्वे पिहिताननाः । (११।१)

vepamānāḥ prāñjalayas te sarve pihitānanāḥ |

11.2११.२

दह्यमानास् तदास्त्रैस् तैर् याचन्ति स्म धनंजयम् ॥ (११।२)

dahyamānās tadāstrais tair yācanti sma dhanaṃjayam ||

12.1१२.१

ततो ब्रह्मर्षयश्चैव सिद्धाश्चैव सुरर्षयः । (१२।१)

tato brahmarṣayaścaiva siddhāścaiva surarṣayaḥ |

12.2१२.२

जङ्गमानि च भूतानि सर्वाण्येवावतस्थिरे ॥ (१२।२)

jaṅgamāni ca bhūtāni sarvāṇyevāvatasthire ||

13.1१३.१

राजर्षयश्च प्रवरास् तथैव च दिवौकसः । (१३।१)

rājarṣayaśca pravarās tathaiva ca divaukasaḥ |

13.2१३.२

यक्षराक्षसगन्धर्वास् तथैव च पतत्रिणः ॥ (१३।२)

yakṣarākṣasagandharvās tathaiva ca patatriṇaḥ ||

14.1१४.१

ततः पितामहश् चैव लोकपालाश् च सर्वशः । (१४।१)

tataḥ pitāmahaś caiva lokapālāś ca sarvaśaḥ |

14.2१४.२

भगवांश्च महादेवः सगणो ऽभ्याययौ तदा ॥ (१४।२)

bhagavāṃśca mahādevaḥ sagaṇo 'bhyāyayau tadā ||

15.1१५.१

ततो वायुर् महाराज दिव्यैर् माल्यैः सुगन्धिभिः । (१५।१)

tato vāyur mahārāja divyair mālyaiḥ sugandhibhiḥ |

15.2१५.२

अभितः पाण्डवांश्चित्रैर् अवचक्रे समन्ततः ॥ (१५।२)

abhitaḥ pāṇḍavāṃścitrair avacakre samantataḥ ||

16.1१६.१

जगुश्च गाथा विविधा गन्धर्वाः सुरचोदिताः । (१६।१)

jaguśca gāthā vividhā gandharvāḥ suracoditāḥ |

16.2१६.२

ननृतुः संघशश् चैव राजन्न् अप्सरसां गणाः ॥ (१६।२)

nanṛtuḥ saṃghaśaś caiva rājann apsarasāṃ gaṇāḥ ||

17.1१७.१

तस्मिंस् तु तुमुले काले नारदः सुरचोदितः । (१७।१)

tasmiṃs tu tumule kāle nāradaḥ suracoditaḥ |

17.2१७.२

आगम्याह वचः पार्थं श्रवणीयम् इदं नृप ॥ (१७।२)

āgamyāha vacaḥ pārthaṃ śravaṇīyam idaṃ nṛpa ||

18.1१८.१

अर्जुनार्जुन मा युङ्क्ष्व दिव्यान्यस्त्राणि भारत । (१८।१)

arjunārjuna mā yuṅkṣva divyānyastrāṇi bhārata |

18.2१८.२

नैतानि निरधिष्ठाने प्रयुज्यन्ते कदाचन ॥ (१८।२)

naitāni niradhiṣṭhāne prayujyante kadācana ||

19.1१९.१

अधिष्ठाने न वानार्तः प्रयुञ्जीत कदाचन । (१९।१)

adhiṣṭhāne na vānārtaḥ prayuñjīta kadācana |

19.2१९.२

प्रयोगे सुमहान् दोषो ह्यस्त्राणां कुरुनन्दन ॥ (१९।२)

prayoge sumahān doṣo hyastrāṇāṃ kurunandana ||

20.1२०.१

एतानि रक्ष्यमाणानि धनंजय यथागमम् । (२०।१)

etāni rakṣyamāṇāni dhanaṃjaya yathāgamam |

20.2२०.२

बलवन्ति सुखार्हाणि भविष्यन्ति न संशयः ॥ (२०।२)

balavanti sukhārhāṇi bhaviṣyanti na saṃśayaḥ ||

21.1२१.१

अरक्ष्यमाणान्येतानि त्रैलोक्यस्यापि पाण्डव । (२१।१)

arakṣyamāṇānyetāni trailokyasyāpi pāṇḍava |

21.2२१.२

भवन्ति स्म विनाशाय मैवं भूयः कृथाः क्वचित् ॥ (२१।२)

bhavanti sma vināśāya maivaṃ bhūyaḥ kṛthāḥ kvacit ||

22.1२२.१

अजातशत्रो त्वं चैव द्रक्ष्यसे तानि संयुगे । (२२।१)

ajātaśatro tvaṃ caiva drakṣyase tāni saṃyuge |

22.2२२.२

योज्यमानानि पार्थेन द्विषताम् अवमर्दने ॥ (२२।२)

yojyamānāni pārthena dviṣatām avamardane ||

23.1२३.१

निवार्याथ ततः पार्थं सर्वे देवा यथागतम् । (२३।१)

nivāryātha tataḥ pārthaṃ sarve devā yathāgatam |

23.2२३.२

जग्मुर् अन्ये च ये तत्र समाजग्मुर् नरर्षभ ॥ (२३।२)

jagmur anye ca ye tatra samājagmur nararṣabha ||

24.1२४.१

तेषु सर्वेषु कौरव्य प्रतियातेषु पाण्डवाः । (२४।१)

teṣu sarveṣu kauravya pratiyāteṣu pāṇḍavāḥ |

24.2२४.२

तस्मिन्न् एव वने हृष्टास् त ऊषुः सह कृष्णया ॥ (२४।२)

tasminn eva vane hṛṣṭās ta ūṣuḥ saha kṛṣṇayā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 172

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit