महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 79

1914 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततो बहुविधं भीरुर् विलप्य कमलेक्षणा । (१।२)

tato bahuvidhaṃ bhīrur vilapya kamalekṣaṇā |

1.3१.३

मुमोह दुःखाद् दुर्धर्षा निपपात च भूतले ॥ (१।३)

mumoha duḥkhād durdharṣā nipapāta ca bhūtale ||

2.1२.१

प्रतिलभ्य च सा संज्ञां देवी दिव्यवपुर्धरा । (२।१)

pratilabhya ca sā saṃjñāṃ devī divyavapurdharā |

2.2२.२

उलूपीं पन्नगसुतां दृष्ट्वेदं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

ulūpīṃ pannagasutāṃ dṛṣṭvedaṃ vākyam abravīt ||

3.1३.१

उलूपि पश्य भर्तारं शयानं निहतं रणे । (३।१)

ulūpi paśya bhartāraṃ śayānaṃ nihataṃ raṇe |

3.2३.२

त्वत्कृते मम पुत्रेण बालेन समितिंजयम् ॥ (३।२)

tvatkṛte mama putreṇa bālena samitiṃjayam ||

4.1४.१

ननु त्वम् आर्ये धर्मज्ञा ननु चासि पतिव्रता । (४।१)

nanu tvam ārye dharmajñā nanu cāsi pativratā |

4.2४.२

यत् त्वत्कृते ऽयं पतितः पतिस्ते निहतो रणे ॥ (४।२)

yat tvatkṛte 'yaṃ patitaḥ patiste nihato raṇe ||

5.1५.१

किं तु सर्वापराधो ऽयं यदि ते ऽद्य धनंजयः । (५।१)

kiṃ tu sarvāparādho 'yaṃ yadi te 'dya dhanaṃjayaḥ |

5.2५.२

क्षमस्व याच्यमाना मे संजीवय धनंजयम् ॥ (५।२)

kṣamasva yācyamānā me saṃjīvaya dhanaṃjayam ||

6.1६.१

ननु त्वम् आर्ये धर्मज्ञा त्रैलोक्यविदिता शुभे । (६।१)

nanu tvam ārye dharmajñā trailokyaviditā śubhe |

6.2६.२

यद् घातयित्वा भर्तारं पुत्रेणेह न शोचसि ॥ (६।२)

yad ghātayitvā bhartāraṃ putreṇeha na śocasi ||

7.1७.१

नाहं शोचामि तनयं निहतं पन्नगात्मजे । (७।१)

nāhaṃ śocāmi tanayaṃ nihataṃ pannagātmaje |

7.2७.२

पतिम् एव तु शोचामि यस्यातिथ्यम् इदं कृतम् ॥ (७।२)

patim eva tu śocāmi yasyātithyam idaṃ kṛtam ||

8.1८.१

इत्युक्त्वा सा तदा देवीम् उलूपीं पन्नगात्मजाम् । (८।१)

ityuktvā sā tadā devīm ulūpīṃ pannagātmajām |

8.2८.२

भर्तारम् अभिगम्येदम् इत्युवाच यशस्विनी ॥ (८।२)

bhartāram abhigamyedam ityuvāca yaśasvinī ||

9.1९.१

उत्तिष्ठ कुरुमुख्यस्य प्रियकाम मम प्रिय । (९।१)

uttiṣṭha kurumukhyasya priyakāma mama priya |

9.2९.२

अयम् अश्वो महाबाहो मया ते परिमोक्षितः ॥ (९।२)

ayam aśvo mahābāho mayā te parimokṣitaḥ ||

10.1१०.१

ननु नाम त्वया वीर धर्मराजस्य यज्ञियः । (१०।१)

nanu nāma tvayā vīra dharmarājasya yajñiyaḥ |

10.2१०.२

अयम् अश्वो ऽनुसर्तव्यः स शेषे किं महीतले ॥ (१०।२)

ayam aśvo 'nusartavyaḥ sa śeṣe kiṃ mahītale ||

11.1११.१

त्वयि प्राणाः समायत्ताः कुरूणां कुरुनन्दन । (११।१)

tvayi prāṇāḥ samāyattāḥ kurūṇāṃ kurunandana |

11.2११.२

स कस्मात् प्राणदो ऽन्येषां प्राणान् संत्यक्तवान् असि ॥ (११।२)

sa kasmāt prāṇado 'nyeṣāṃ prāṇān saṃtyaktavān asi ||

12.1१२.१

उलूपि साधु संपश्य भर्तारं निहतं रणे । (१२।१)

ulūpi sādhu saṃpaśya bhartāraṃ nihataṃ raṇe |

12.2१२.२

पुत्रं चैनं समुत्साह्य घातयित्वा न शोचसि ॥ (१२।२)

putraṃ cainaṃ samutsāhya ghātayitvā na śocasi ||

13.1१३.१

कामं स्वपितु बालो ऽयं भूमौ प्रेतगतिं गतः । (१३।१)

kāmaṃ svapitu bālo 'yaṃ bhūmau pretagatiṃ gataḥ |

13.2१३.२

लोहिताक्षो गुडाकेशो विजयः साधु जीवतु ॥ (१३।२)

lohitākṣo guḍākeśo vijayaḥ sādhu jīvatu ||

14.1१४.१

नापराधो ऽस्ति सुभगे नराणां बहुभार्यता । (१४।१)

nāparādho 'sti subhage narāṇāṃ bahubhāryatā |

14.2१४.२

नारीणां तु भवत्येतन्मा ते भूद् बुद्धिर् ईदृशी ॥ (१४।२)

nārīṇāṃ tu bhavatyetanmā te bhūd buddhir īdṛśī ||

15.1१५.१

सख्यं ह्येतत् कृतं धात्रा शाश्वतं चाव्ययं च ह । (१५।१)

sakhyaṃ hyetat kṛtaṃ dhātrā śāśvataṃ cāvyayaṃ ca ha |

15.2१५.२

सख्यं समभिजानीहि सत्यं संगतम् अस्तु ते ॥ (१५।२)

sakhyaṃ samabhijānīhi satyaṃ saṃgatam astu te ||

16.1१६.१

पुत्रेण घातयित्वेमं पतिं यदि न मे ऽद्य वै । (१६।१)

putreṇa ghātayitvemaṃ patiṃ yadi na me 'dya vai |

16.2१६.२

जीवन्तं दर्शयस्यद्य परित्यक्ष्यामि जीवितम् ॥ (१६।२)

jīvantaṃ darśayasyadya parityakṣyāmi jīvitam ||

17.1१७.१

साहं दुःखान्विता भीरु पतिपुत्रविनाकृता । (१७।१)

sāhaṃ duḥkhānvitā bhīru patiputravinākṛtā |

17.2१७.२

इहैव प्रायम् आसिष्ये प्रेक्षन्त्यास्ते न संशयः ॥ (१७।२)

ihaiva prāyam āsiṣye prekṣantyāste na saṃśayaḥ ||

18.1१८.१

इत्युक्त्वा पन्नगसुतां सपत्नीं चैत्रवाहिनी । (१८।१)

ityuktvā pannagasutāṃ sapatnīṃ caitravāhinī |

18.2१८.२

ततः प्रायम् उपासीना तूष्णीम् आसीज्जनाधिप ॥ (१८।२)

tataḥ prāyam upāsīnā tūṣṇīm āsījjanādhipa ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 79

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit