महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 28

692 of 1995 · 29 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

असंशयं संजय सत्यम् एतद् धर्मो वरः कर्मणां यत् त्वम् आत्थ । (१।२)

asaṃśayaṃ saṃjaya satyam etad dharmo varaḥ karmaṇāṃ yat tvam āttha |

1.3१.३

ज्ञात्वा तु मां संजय गर्हयेस्त्वं यदि धर्मं यद्यधर्मं चरामि ॥ (१।३)

jñātvā tu māṃ saṃjaya garhayestvaṃ yadi dharmaṃ yadyadharmaṃ carāmi ||

2.1२.१

यत्राधर्मो धर्मरूपाणि बिभ्रद् धर्मः कृत्स्नो दृश्यते ऽधर्मरूपः । (२।१)

yatrādharmo dharmarūpāṇi bibhrad dharmaḥ kṛtsno dṛśyate 'dharmarūpaḥ |

2.2२.२

तथा धर्मो धारयन् धर्मरूपं विद्वांसस्तं सम्प्रपश्यन्ति बुद्ध्या ॥ (२।२)

tathā dharmo dhārayan dharmarūpaṃ vidvāṃsastaṃ samprapaśyanti buddhyā ||

3.1३.१

एवम् एतावापदि लिङ्गम् एतद् धर्माधर्मौ वृत्तिनित्यौ भजेताम् । (३।१)

evam etāvāpadi liṅgam etad dharmādharmau vṛttinityau bhajetām |

3.2३.२

आद्यं लिङ्गं यस्य तस्य प्रमाणम् आपद्धर्मं संजय तं निबोध ॥ (३।२)

ādyaṃ liṅgaṃ yasya tasya pramāṇam āpaddharmaṃ saṃjaya taṃ nibodha ||

4.1४.१

लुप्तायां तु प्रकृतौ येन कर्म निष्पादयेत् तत् परीप्सेद् विहीनः । (४।१)

luptāyāṃ tu prakṛtau yena karma niṣpādayet tat parīpsed vihīnaḥ |

4.2४.२

प्रकृतिस्थश्चापदि वर्तमान उभौ गर्ह्यौ भवतः संजयैतौ ॥ (४।२)

prakṛtisthaścāpadi vartamāna ubhau garhyau bhavataḥ saṃjayaitau ||

5.1५.१

अविलोपम् इच्छतां ब्राह्मणानां प्रायश्चित्तं विहितं यद् विधात्रा । (५।१)

avilopam icchatāṃ brāhmaṇānāṃ prāyaścittaṃ vihitaṃ yad vidhātrā |

5.2५.२

आपद्यथाकर्मसु वर्तमानान् विकर्मस्थान् संजय गर्हयेत ॥ (५।२)

āpadyathākarmasu vartamānān vikarmasthān saṃjaya garhayeta ||

6.1६.१

मनीषिणां तत्त्वविच्छेदनाय विधीयते सत्सु वृत्तिः सदैव । (६।१)

manīṣiṇāṃ tattvavicchedanāya vidhīyate satsu vṛttiḥ sadaiva |

6.2६.२

अब्राह्मणाः सन्ति तु ये न वैद्याः सर्वोच्छेदं साधु मन्येत तेभ्यः ॥ (६।२)

abrāhmaṇāḥ santi tu ye na vaidyāḥ sarvocchedaṃ sādhu manyeta tebhyaḥ ||

7.1७.१

तदर्था नः पितरो ये च पूर्वे पितामहा ये च तेभ्यः परे ऽन्ये । (७।१)

tadarthā naḥ pitaro ye ca pūrve pitāmahā ye ca tebhyaḥ pare 'nye |

7.2७.२

प्रज्ञैषिणो ये च हि कर्म चक्रुर् नास्त्यन्ततो नास्ति नास्तीति मन्ये ॥ (७।२)

prajñaiṣiṇo ye ca hi karma cakrur nāstyantato nāsti nāstīti manye ||

8.1८.१

यत् किंचिद् एतद् वित्तम् अस्यां पृथिव्यां यद् देवानां त्रिदशानां परत्र । (८।१)

yat kiṃcid etad vittam asyāṃ pṛthivyāṃ yad devānāṃ tridaśānāṃ paratra |

8.2८.२

प्राजापत्यं त्रिदिवं ब्रह्मलोकं नाधर्मतः संजय कामये तत् ॥ (८।२)

prājāpatyaṃ tridivaṃ brahmalokaṃ nādharmataḥ saṃjaya kāmaye tat ||

9.1९.१

धर्मेश्वरः कुशलो नीतिमांश्चाप्य् उपासिता ब्राह्मणानां मनीषी । (९।१)

dharmeśvaraḥ kuśalo nītimāṃścāpy upāsitā brāhmaṇānāṃ manīṣī |

9.2९.२

नानाविधांश्चैव महाबलांश्च राजन्यभोजान् अनुशास्ति कृष्णः ॥ (९।२)

nānāvidhāṃścaiva mahābalāṃśca rājanyabhojān anuśāsti kṛṣṇaḥ ||

10.1१०.१

यदि ह्यहं विसृजन् स्याम् अगर्ह्यो युध्यमानो यदि जह्यां स्वधर्मम् । (१०।१)

yadi hyahaṃ visṛjan syām agarhyo yudhyamāno yadi jahyāṃ svadharmam |

10.2१०.२

महायशाः केशवस्तद् ब्रवीतु वासुदेवस्तूभयोर् अर्थकामः ॥ (१०।२)

mahāyaśāḥ keśavastad bravītu vāsudevastūbhayor arthakāmaḥ ||

11.1११.१

शैनेया हि चैत्रकाश्चान्धकाश्च वार्ष्णेयभोजाः कौकुराः सृञ्जयाश्च । (११।१)

śaineyā hi caitrakāścāndhakāśca vārṣṇeyabhojāḥ kaukurāḥ sṛñjayāśca |

11.2११.२

उपासीना वासुदेवस्य बुद्धिं निगृह्य शत्रून् सुहृदो नन्दयन्ति ॥ (११।२)

upāsīnā vāsudevasya buddhiṃ nigṛhya śatrūn suhṛdo nandayanti ||

12.1१२.१

वृष्ण्यन्धका ह्युग्रसेनादयो वै कृष्णप्रणीताः सर्व एवेन्द्रकल्पाः । (१२।१)

vṛṣṇyandhakā hyugrasenādayo vai kṛṣṇapraṇītāḥ sarva evendrakalpāḥ |

12.2१२.२

मनस्विनः सत्यपराक्रमाश्च महाबला यादवा भोगवन्तः ॥ (१२।२)

manasvinaḥ satyaparākramāśca mahābalā yādavā bhogavantaḥ ||

13.1१३.१

काश्यो बभ्रुः श्रियम् उत्तमां गतो लब्ध्वा कृष्णं भ्रातरम् ईशितारम् । (१३।१)

kāśyo babhruḥ śriyam uttamāṃ gato labdhvā kṛṣṇaṃ bhrātaram īśitāram |

13.2१३.२

यस्मै कामान् वर्षति वासुदेवो ग्रीष्मात्यये मेघ इव प्रजाभ्यः ॥ (१३।२)

yasmai kāmān varṣati vāsudevo grīṣmātyaye megha iva prajābhyaḥ ||

14.1१४.१

ईदृशो ऽयं केशवस्तात भूयो विद्मो ह्येनं कर्मणां निश्चयज्ञम् । (१४।१)

īdṛśo 'yaṃ keśavastāta bhūyo vidmo hyenaṃ karmaṇāṃ niścayajñam |

14.2१४.२

प्रियश्च नः साधुतमश्च कृष्णो नातिक्रमे वचनं केशवस्य ॥ (१४।२)

priyaśca naḥ sādhutamaśca kṛṣṇo nātikrame vacanaṃ keśavasya ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 28

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit