महाभारतMahābhārata

MBh, 6, 11

872 of 1995 · 30 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

भारतस्यास्य वर्षस्य तथा हैमवतस्य च । (१।२)

bhāratasyāsya varṣasya tathā haimavatasya ca |

1.3१.३

प्रमाणम् आयुषः सूत फलं चापि शुभाशुभम् ॥ (१।३)

pramāṇam āyuṣaḥ sūta phalaṃ cāpi śubhāśubham ||

2.1२.१

अनागतम् अतिक्रान्तं वर्तमानं च संजय । (२।१)

anāgatam atikrāntaṃ vartamānaṃ ca saṃjaya |

2.2२.२

आचक्ष्व मे विस्तरेण हरिवर्षं तथैव च ॥ (२।२)

ācakṣva me vistareṇa harivarṣaṃ tathaiva ca ||

3.1३.१

संजय उवाच । (३।१)

saṃjaya uvāca

3.2३.२

चत्वारि भारते वर्षे युगानि भरतर्षभ । (३।२)

catvāri bhārate varṣe yugāni bharatarṣabha |

3.3३.३

कृतं त्रेता द्वापरं च पुष्यं च कुरुवर्धन ॥ (३।३)

kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca puṣyaṃ ca kuruvardhana ||

4.1४.१

पूर्वं कृतयुगं नाम ततस्त्रेतायुगं विभो । (४।१)

pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tatastretāyugaṃ vibho |

4.2४.२

संक्षेपाद् द्वापरस्याथ ततः पुष्यं प्रवर्तते ॥ (४।२)

saṃkṣepād dvāparasyātha tataḥ puṣyaṃ pravartate ||

5.1५.१

चत्वारि च सहस्राणि वर्षाणां कुरुसत्तम । (५।१)

catvāri ca sahasrāṇi varṣāṇāṃ kurusattama |

5.2५.२

आयुःसंख्या कृतयुगे संख्याता राजसत्तम ॥ (५।२)

āyuḥsaṃkhyā kṛtayuge saṃkhyātā rājasattama ||

6.1६.१

तथा त्रीणि सहस्राणि त्रेतायां मनुजाधिप । (६।१)

tathā trīṇi sahasrāṇi tretāyāṃ manujādhipa |

6.2६.२

द्विसहस्रं द्वापरे तु शते तिष्ठति संप्रति ॥ (६।२)

dvisahasraṃ dvāpare tu śate tiṣṭhati saṃprati ||

7.1७.१

न प्रमाणस्थितिर् ह्यस्ति पुष्ये ऽस्मिन् भरतर्षभ । (७।१)

na pramāṇasthitir hyasti puṣye 'smin bharatarṣabha |

7.2७.२

गर्भस्थाश्च म्रियन्ते ऽत्र तथा जाता म्रियन्ति च ॥ (७।२)

garbhasthāśca mriyante 'tra tathā jātā mriyanti ca ||

8.1८.१

महाबला महासत्त्वाः प्रजागुणसमन्विताः । (८।१)

mahābalā mahāsattvāḥ prajāguṇasamanvitāḥ |

8.2८.२

अजायन्त कृते राजन्मुनयः सुतपोधनाः ॥ (८।२)

ajāyanta kṛte rājanmunayaḥ sutapodhanāḥ ||

9.1९.१

महोत्साहा महात्मानो धार्मिकाः सत्यवादिनः । (९।१)

mahotsāhā mahātmāno dhārmikāḥ satyavādinaḥ |

9.2९.२

जाताः कृतयुगे राजन् धनिनः प्रियदर्शनाः ॥ (९।२)

jātāḥ kṛtayuge rājan dhaninaḥ priyadarśanāḥ ||

10.1१०.१

आयुष्मन्तो महावीरा धनुर्धरवरा युधि । (१०।१)

āyuṣmanto mahāvīrā dhanurdharavarā yudhi |

10.2१०.२

जायन्ते क्षत्रियाः शूरास्त्रेतायां चक्रवर्तिनः ॥ (१०।२)

jāyante kṣatriyāḥ śūrāstretāyāṃ cakravartinaḥ ||

11.1११.१

सर्ववर्णा महाराज जायन्ते द्वापरे सति । (११।१)

sarvavarṇā mahārāja jāyante dvāpare sati |

11.2११.२

महोत्साहा महावीर्याः परस्परवधैषिणः ॥ (११।२)

mahotsāhā mahāvīryāḥ parasparavadhaiṣiṇaḥ ||

12.1१२.१

तेजसाल्पेन संयुक्ताः क्रोधनाः पुरुषा नृप । (१२।१)

tejasālpena saṃyuktāḥ krodhanāḥ puruṣā nṛpa |

12.2१२.२

लुब्धाश्चानृतकाश्चैव पुष्ये जायन्ति भारत ॥ (१२।२)

lubdhāścānṛtakāścaiva puṣye jāyanti bhārata ||

13.1१३.१

ईर्ष्या मानस्तथा क्रोधो मायासूया तथैव च । (१३।१)

īrṣyā mānastathā krodho māyāsūyā tathaiva ca |

13.2१३.२

पुष्ये भवन्ति मर्त्यानां रागो लोभश्च भारत ॥ (१३।२)

puṣye bhavanti martyānāṃ rāgo lobhaśca bhārata ||

14.1१४.१

संक्षेपो वर्तते राजन् द्वापरे ऽस्मिन्नराधिप । (१४।१)

saṃkṣepo vartate rājan dvāpare 'sminnarādhipa |

14.2१४.२

गुणोत्तरं हैमवतं हरिवर्षं ततः परम् ॥ (१४।२)

guṇottaraṃ haimavataṃ harivarṣaṃ tataḥ param ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 6, 11

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit