सूत उवाच । (१।१)

स्पृष्टमात्रा तु पद्भ्यां सा गरुडेन बलीयसा । (१।२)

अभज्यत तरोः शाखा भग्नां चैनाम् अधारयत् ॥ (१।३)

तां भग्नां स महाशाखां स्मयन् समवलोकयन् । (२।१)

अथात्र लम्बतो ऽपश्यद् वालखिल्यान् अधोमुखान् । (२।२)

ऋषयो ह्यत्र लम्बन्ते न हन्याम् इति तान् ऋषीन् । (२।३)

तपोरतांल्लम्बमानान् ब्रह्मर्षीन् अभिवीक्ष्य सः । (२।४)

वैखानसांश्च शाखायां लम्बमानान् अधोमुखान् । (२।५)

हन्याद् एतान् संपतन्ती शाखेत्यथ विचिन्त्य सः । (२।६)

नखैर् दृढतरं वीरः संगृह्य गजकच्छपौ । (२।७)

तपस्यतो भयाविष्टो वैनतेयो महाबलः ॥ (२।८)

स तद्विनाशसंत्रासाद् अनुपत्य खगाधिपः । (३।१)

शाखाम् आस्येन जग्राह तेषाम् एवान्ववेक्षया । (३।२)

अतिदैवं तु तत् तस्य कर्म दृष्ट्वा महर्षयः । (३।३)

विस्मयोत्कम्पहृदया नाम चक्रुर् महाखगे । (३।४)

गुरुं भारं समासाद्योड्डीन एष विहंगमः । (३।५)

गरुडस्तु खगश्रेष्ठस्तस्मात् पन्नगभोजनः । (३।६)

शनैः पर्यपतत् पक्षी पर्वतान् प्रविशातयन् ॥ (३।७)

एवं सो ऽभ्यपतद् देशान् बहून् सगजकच्छपः । (४।१)

दयार्थं वालखिल्यानां न च स्थानम् अविन्दत ॥ (४।२)

स गत्वा पर्वतश्रेष्ठं गन्धमादनम् अव्ययम् । (५।१)

ददर्श कश्यपं तत्र पितरं तपसि स्थितम् ॥ (५।२)

ददर्श तं पिता चापि दिव्यरूपं विहंगमम् । (६।१)

तेजोवीर्यबलोपेतं मनोमारुतरंहसम् ॥ (६।२)

शैलशृङ्गप्रतीकाशं ब्रह्मदण्डम् इवोद्यतम् । (७।१)

अचिन्त्यम् अनभिज्ञेयं सर्वभूतभयंकरम् ॥ (७।२)

मायावीर्यधरं साक्षाद् अग्निम् इद्धम् इवोद्यतम् । (८।१)

अप्रधृष्यम् अजेयं च देवदानवराक्षसैः ॥ (८।२)

भेत्तारं गिरिशृङ्गाणां नदीजलविशोषणम् । (९।१)

लोकसंलोडनं घोरं कृतान्तसमदर्शनम् ॥ (९।२)

तम् आगतम् अभिप्रेक्ष्य भगवान् कश्यपस्तदा । (१०।१)

विदित्वा चास्य संकल्पम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१०।२)

पुत्र मा साहसं कार्षीर् मा सद्यो लप्स्यसे व्यथाम् । (११।१)

मा त्वा दहेयुः संक्रुद्धा वालखिल्या मरीचिपाः ॥ (११।२)

प्रसादयामास स तान् कश्यपः पुत्रकारणात् । (१२।१)

वालखिल्यांस्तपःसिद्धान् इदम् उद्दिश्य कारणम् ॥ (१२।२)

प्रजाहितार्थम् आरम्भो गरुडस्य तपोधनाः । (१३।१)

चिकीर्षति महत् कर्म तद् अनुज्ञातुम् अर्हथ ॥ (१३।२)

एवम् उक्ता भगवता मुनयस्ते समभ्ययुः । (१४।१)

मुक्त्वा शाखां गिरिं पुण्यं हिमवन्तं तपोऽर्थिनः ॥ (१४।२)

ततस्तेष्वपयातेषु पितरं विनतात्मजः । (१५।१)

शाखाव्याक्षिप्तवदनः पर्यपृच्छत कश्यपम् ॥ (१५।२)

भगवन् क्व विमुञ्चामि तरुशाखाम् इमाम् अहम् । (१६।१)

वर्जितं ब्राह्मणैर् देशम् आख्यातु भगवान् मम ॥ (१६।२)

ततो निष्पुरुषं शैलं हिमसंरुद्धकन्दरम् । (१७।१)

अगम्यं मनसाप्यन्यैस्तस्याचख्यौ स कश्यपः ॥ (१७।२)

तं पर्वतमहाकुक्षिम् आविश्य मनसा खगः । (१८।१)

जवेनाभ्यपतत् तार्क्ष्यः सशाखागजकच्छपः ॥ (१८।२)

न तां वध्रः परिणहेच्छतचर्मा महान् अणुः । (१९।१)

शाखिनो महतीं शाखां यां प्रगृह्य ययौ खगः ॥ (१९।२)

ततः स शतसाहस्रं योजनान्तरम् आगतः । (२०।१)

कालेन नातिमहता गरुडः पततां वरः ॥ (२०।२)

स तं गत्वा क्षणेनैव पर्वतं वचनात् पितुः । (२१।१)

अमुञ्चन् महतीं शाखां सस्वनां तत्र खेचरः ॥ (२१।२)

पक्षानिलहतश्चास्य प्राकम्पत स शैलराट् । (२२।१)

मुमोच पुष्पवर्षं च समागलितपादपः ॥ (२२।२)

शृङ्गाणि च व्यशीर्यन्त गिरेस्तस्य समन्ततः । (२३।१)

मणिकाञ्चनचित्राणि शोभयन्ति महागिरिम् ॥ (२३।२)

शाखिनो बहवश्चापि शाखयाभिहतास्तया । (२४।१)

काञ्चनैः कुसुमैर् भान्ति विद्युत्वन्त इवाम्बुदाः ॥ (२४।२)

ते हेमविकचा भूयो युक्ताः पर्वतधातुभिः । (२५।१)

व्यराजञ्शाखिनस्तत्र सूर्यांशुप्रतिरञ्जिताः ॥ (२५।२)

ततस्तस्य गिरेः शृङ्गम् आस्थाय स खगोत्तमः । (२६।१)

भक्षयामास गरुडस्तावुभौ गजकच्छपौ । (२६।२)

तावुभौ भक्षयित्वा तु स तार्क्ष्यः कूर्मकुञ्जरौ ॥ (२६।३)

ततः पर्वतकूटाग्राद् उत्पपात मनोजवः । (२७।१)

प्रावर्तन्ताथ देवानाम् उत्पाता भयवेदिनः ॥ (२७।२)

इन्द्रस्य वज्रं दयितं प्रजज्वाल व्यथान्वितम् । (२८।१)

सधूमा चापतत् सार्चिर् दिवोल्का नभसश्च्युता ॥ (२८।२)

तथा वसूनां रुद्राणाम् आदित्यानां च सर्वशः । (२९।१)

साध्यानां मरुतां चैव ये चान्ये देवतागणाः । (२९।२)

स्वं स्वं प्रहरणं तेषां परस्परम् उपाद्रवत् ॥ (२९।३)

अभूतपूर्वं संग्रामे तदा देवासुरे ऽपि च । (३०।१)

ववुर् वाताः सनिर्घाताः पेतुर् उल्काः समन्ततः ॥ (३०।२)

निरभ्रम् अपि चाकाशं प्रजगर्ज महास्वनम् । (३१।१)

देवानाम् अपि यो देवः सो ऽप्यवर्षद् असृक् तदा ॥ (३१।२)

मम्लुर् माल्यानि देवानां शेमुस्तेजांसि चैव हि । (३२।१)

उत्पातमेघा रौद्राश्च ववर्षुः शोणितं बहु । (३२।२)

रजांसि मुकुटान्येषाम् उत्थितानि व्यधर्षयन् ॥ (३२।३)

ततस्त्राससमुद्विग्नः सह देवैः शतक्रतुः । (३३।१)

उत्पातान् दारुणान् पश्यन्न् इत्युवाच बृहस्पतिम् ॥ (३३।२)

किमर्थं भगवन् घोरा महोत्पाताः समुत्थिताः । (३४।१)

न च शत्रुं प्रपश्यामि युधि यो नः प्रधर्षयेत् ॥ (३४।२)

बृहस्पतिर् उवाच । (३५।१)

तवापराधाद् देवेन्द्र प्रमादाच्च शतक्रतो । (३५।२)

तपसा वालखिल्यानां भूतम् उत्पन्नम् अद्भुतम् ॥ (३५।३)

कश्यपस्य मुनेः पुत्रो विनतायाश्च खेचरः । (३६।१)

हर्तुं सोमम् अनुप्राप्तो बलवान् कामरूपवान् ॥ (३६।२)

समर्थो बलिनां श्रेष्ठो हर्तुं सोमं विहंगमः । (३७।१)

सर्वं संभावयाम्यस्मिन्न् असाध्यम् अपि साधयेत् ॥ (३७।२)

सूत उवाच । (३८।१)

श्रुत्वैतद् वचनं शक्रः प्रोवाचामृतरक्षिणः । (३८।२)

महावीर्यबलः पक्षी हर्तुं सोमम् इहोद्यतः ॥ (३८।३)

युष्मान् संबोधयाम्येष यथा स न हरेद् बलात् । (३९।१)

। [॥। औ६ ज़ेइछेन्झ्] गृहीत्वा वरुणायुधान् । (३९।२)

परिवार्यामृतं सर्वे यूयं मद्वचनाद् इह । (३९।३)

रक्षध्वं विबुधा वीरा [॥। औ६ ज़ेइछेन्झ्] । (३९।४)

अतुलं हि बलं तस्य बृहस्पतिर् उवाच मे ॥ (३९।५)

तच्छ्रुत्वा विबुधा वाक्यं विस्मिता यत्नम् आस्थिताः । (४०।१)

परिवार्यामृतं तस्थुर् वज्री चेन्द्रः शतक्रतुः ॥ (४०।२)

धारयन्तो महार्हाणि कवचानि मनस्विनः । (४१।१)

काञ्चनानि विचित्राणि वैडूर्यविकृतानि च । (४१।२)

चर्माण्यपि च गात्रेषु भानुमन्ति दृढानि च ॥ (४१।३)

विविधानि च शस्त्राणि घोररूपाण्यनेकशः । (४२।१)

शिततीक्ष्णाग्रधाराणि समुद्यम्य सहस्रशः ॥ (४२।२)

सविस्फुलिङ्गज्वालानि सधूमानि च सर्वशः । (४३।१)

भूषितानि च अन्यानि ज्वलितान्यपराणि च । (४३।२)

शिततीक्ष्णाग्रधाराणि वज्रछेदीनि सर्वशः । (४३।३)

चक्राणि परिघांश्चैव त्रिशूलानि परश्वधान् ॥ (४३।४)

शक्तीश्च विविधास्तीक्ष्णाः करवालांश्च निर्मलान् । (४४।१)

स्वदेहरूपाण्यादाय गदाश्चोग्रप्रदर्शनाः ॥ (४४।२)

तैः शस्त्रैर् भानुमद्भिस्ते दिव्याभरणभूषिताः । (४५।१)

भानुमन्तः सुरगणास्तस्थुर् विगतकल्मषाः ॥ (४५।२)

अनुपमबलवीर्यतेजसो धृतमनसः परिरक्षणे ऽमृतस्य । (४६।१)

असुरपुरविदारणाः सुरा ज्वलनसमिद्धवपुःप्रकाशिनः ॥ (४६।२)

इति समरवरं सुरास्थितं परिघसहस्रशतैः समाकुलम् । (४७।१)

विगलितम् इव चाम्बरान्तरे तपनमरीचिविभासितं बभौ ॥ (४७।२)