महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 34

1965 of 1995 · 53 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

एवं सा रजनी तेषाम् आश्रमे पुण्यकर्मणाम् । (१।२)

evaṃ sā rajanī teṣām āśrame puṇyakarmaṇām |

1.3१.३

शिवा नक्षत्रसम्पन्ना सा व्यतीयाय भारत ॥ (१।३)

śivā nakṣatrasampannā sā vyatīyāya bhārata ||

2.1२.१

तत्र तत्र कथाश्चासंस्तेषां धर्मार्थलक्षणाः । (२।१)

tatra tatra kathāścāsaṃsteṣāṃ dharmārthalakṣaṇāḥ |

2.2२.२

विचित्रपदसंचारा नानाश्रुतिभिर् अन्विताः ॥ (२।२)

vicitrapadasaṃcārā nānāśrutibhir anvitāḥ ||

3.1३.१

पाण्डवास्त्वभितो मातुर् धरण्यां सुषुपुस्तदा । (३।१)

pāṇḍavāstvabhito mātur dharaṇyāṃ suṣupustadā |

3.2३.२

उत्सृज्य सुमहार्हाणि शयनानि नराधिप ॥ (३।२)

utsṛjya sumahārhāṇi śayanāni narādhipa ||

4.1४.१

यदाहारो ऽभवद् राजा धृतराष्ट्रो महामनाः । (४।१)

yadāhāro 'bhavad rājā dhṛtarāṣṭro mahāmanāḥ |

4.2४.२

तदाहारा नृवीरास्ते न्यवसंस्तां निशां तदा ॥ (४।२)

tadāhārā nṛvīrāste nyavasaṃstāṃ niśāṃ tadā ||

5.1५.१

व्यतीतायां तु शर्वर्यां कृतपूर्वाह्णिकक्रियः । (५।१)

vyatītāyāṃ tu śarvaryāṃ kṛtapūrvāhṇikakriyaḥ |

5.2५.२

भ्रातृभिः सह कौन्तेयो ददर्शाश्रममण्डलम् ॥ (५।२)

bhrātṛbhiḥ saha kaunteyo dadarśāśramamaṇḍalam ||

6.1६.१

सान्तःपुरपरीवारः सभृत्यः सपुरोहितः । (६।१)

sāntaḥpuraparīvāraḥ sabhṛtyaḥ sapurohitaḥ |

6.2६.२

यथासुखं यथोद्देशं धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञया ॥ (६।२)

yathāsukhaṃ yathoddeśaṃ dhṛtarāṣṭrābhyanujñayā ||

7.1७.१

ददर्श तत्र वेदीश्च सम्प्रज्वलितपावकाः । (७।१)

dadarśa tatra vedīśca samprajvalitapāvakāḥ |

7.2७.२

कृताभिषेकैर् मुनिभिर् हुताग्निभिर् उपस्थिताः ॥ (७।२)

kṛtābhiṣekair munibhir hutāgnibhir upasthitāḥ ||

8.1८.१

वानेयपुष्पनिकरैर् आज्यधूमोद्गमैर् अपि । (८।१)

vāneyapuṣpanikarair ājyadhūmodgamair api |

8.2८.२

ब्राह्मेण वपुषा युक्ता युक्ता मुनिगणैश्च ताः ॥ (८।२)

brāhmeṇa vapuṣā yuktā yuktā munigaṇaiśca tāḥ ||

9.1९.१

मृगयूथैर् अनुद्विग्नैस्तत्र तत्र समाश्रितैः । (९।१)

mṛgayūthair anudvignaistatra tatra samāśritaiḥ |

9.2९.२

अशङ्कितैः पक्षिगणैः प्रगीतैर् इव च प्रभो ॥ (९।२)

aśaṅkitaiḥ pakṣigaṇaiḥ pragītair iva ca prabho ||

10.1१०.१

केकाभिर् नीलकण्ठानां दात्यूहानां च कूजितैः । (१०।१)

kekābhir nīlakaṇṭhānāṃ dātyūhānāṃ ca kūjitaiḥ |

10.2१०.२

कोकिलानां च कुहरैः शुभैः श्रुतिमनोहरैः ॥ (१०।२)

kokilānāṃ ca kuharaiḥ śubhaiḥ śrutimanoharaiḥ ||

11.1११.१

प्राधीतद्विजघोषैश्च क्वचित् क्वचिद् अलंकृतम् । (११।१)

prādhītadvijaghoṣaiśca kvacit kvacid alaṃkṛtam |

11.2११.२

फलमूलसमुद्वाहैर् महद्भिश्चोपशोभितम् ॥ (११।२)

phalamūlasamudvāhair mahadbhiścopaśobhitam ||

12.1१२.१

ततः स राजा प्रददौ तापसार्थम् उपाहृतान् । (१२।१)

tataḥ sa rājā pradadau tāpasārtham upāhṛtān |

12.2१२.२

कलशान् काञ्चनान् राजंस्तथैवौदुम्बरान् अपि ॥ (१२।२)

kalaśān kāñcanān rājaṃstathaivaudumbarān api ||

13.1१३.१

अजिनानि प्रवेणीश्च स्रुक्स्रुवं च महीपतिः । (१३।१)

ajināni praveṇīśca sruksruvaṃ ca mahīpatiḥ |

13.2१३.२

कमण्डलूंस्तथा स्थालीः पिठराणि च भारत ॥ (१३।२)

kamaṇḍalūṃstathā sthālīḥ piṭharāṇi ca bhārata ||

14.1१४.१

भाजनानि च लौहानि पात्रीश्च विविधा नृप । (१४।१)

bhājanāni ca lauhāni pātrīśca vividhā nṛpa |

14.2१४.२

यद् यद् इच्छति यावच्च यद् अन्यद् अपि काङ्क्षितम् ॥ (१४।२)

yad yad icchati yāvacca yad anyad api kāṅkṣitam ||

15.1१५.१

एवं स राजा धर्मात्मा परीत्याश्रममण्डलम् । (१५।१)

evaṃ sa rājā dharmātmā parītyāśramamaṇḍalam |

15.2१५.२

वसु विश्राण्य तत् सर्वं पुनर् आयान्महीपतिः ॥ (१५।२)

vasu viśrāṇya tat sarvaṃ punar āyānmahīpatiḥ ||

16.1१६.१

कृताह्निकं च राजानं धृतराष्ट्रं मनीषिणम् । (१६।१)

kṛtāhnikaṃ ca rājānaṃ dhṛtarāṣṭraṃ manīṣiṇam |

16.2१६.२

ददर्शासीनम् अव्यग्रं गान्धारीसहितं तदा ॥ (१६।२)

dadarśāsīnam avyagraṃ gāndhārīsahitaṃ tadā ||

17.1१७.१

मातरं चाविदूरस्थां शिष्यवत् प्रणतां स्थिताम् । (१७।१)

mātaraṃ cāvidūrasthāṃ śiṣyavat praṇatāṃ sthitām |

17.2१७.२

कुन्तीं ददर्श धर्मात्मा सततं धर्मचारिणीम् ॥ (१७।२)

kuntīṃ dadarśa dharmātmā satataṃ dharmacāriṇīm ||

18.1१८.१

स तम् अभ्यर्च्य राजानं नाम संश्राव्य चात्मनः । (१८।१)

sa tam abhyarcya rājānaṃ nāma saṃśrāvya cātmanaḥ |

18.2१८.२

निषीदेत्यभ्यनुज्ञातो बृस्याम् उपविवेश ह ॥ (१८।२)

niṣīdetyabhyanujñāto bṛsyām upaviveśa ha ||

19.1१९.१

भीमसेनादयश्चैव पाण्डवाः कौरवर्षभम् । (१९।१)

bhīmasenādayaścaiva pāṇḍavāḥ kauravarṣabham |

19.2१९.२

अभिवाद्योपसंगृह्य निषेदुः पार्थिवाज्ञया ॥ (१९।२)

abhivādyopasaṃgṛhya niṣeduḥ pārthivājñayā ||

20.1२०.१

स तैः परिवृतो राजा शुशुभे ऽतीव कौरवः । (२०।१)

sa taiḥ parivṛto rājā śuśubhe 'tīva kauravaḥ |

20.2२०.२

बिभ्रद् ब्राह्मीं श्रियं दीप्तां देवैर् इव बृहस्पतिः ॥ (२०।२)

bibhrad brāhmīṃ śriyaṃ dīptāṃ devair iva bṛhaspatiḥ ||

21.1२१.१

तथा तेषूपविष्टेषु समाजग्मुर् महर्षयः । (२१।१)

tathā teṣūpaviṣṭeṣu samājagmur maharṣayaḥ |

21.2२१.२

शतयूपप्रभृतयः कुरुक्षेत्रनिवासिनः ॥ (२१।२)

śatayūpaprabhṛtayaḥ kurukṣetranivāsinaḥ ||

22.1२२.१

व्यासश्च भगवान् विप्रो देवर्षिगणपूजितः । (२२।१)

vyāsaśca bhagavān vipro devarṣigaṇapūjitaḥ |

22.2२२.२

वृतः शिष्यैर् महातेजा दर्शयामास तं नृपम् ॥ (२२।२)

vṛtaḥ śiṣyair mahātejā darśayāmāsa taṃ nṛpam ||

23.1२३.१

ततः स राजा कौरव्यः कुन्तीपुत्रश्च वीर्यवान् । (२३।१)

tataḥ sa rājā kauravyaḥ kuntīputraśca vīryavān |

23.2२३.२

भीमसेनादयश्चैव समुत्थायाभ्यपूजयन् ॥ (२३।२)

bhīmasenādayaścaiva samutthāyābhyapūjayan ||

24.1२४.१

समागतस्ततो व्यासः शतयूपादिभिर् वृतः । (२४।१)

samāgatastato vyāsaḥ śatayūpādibhir vṛtaḥ |

24.2२४.२

धृतराष्ट्रं महीपालम् आस्यताम् इत्यभाषत ॥ (२४।२)

dhṛtarāṣṭraṃ mahīpālam āsyatām ityabhāṣata ||

25.1२५.१

नवं तु विष्टरं कौश्यं कृष्णाजिनकुशोत्तरम् । (२५।१)

navaṃ tu viṣṭaraṃ kauśyaṃ kṛṣṇājinakuśottaram |

25.2२५.२

प्रतिपेदे तदा व्यासस्तदर्थम् उपकल्पितम् ॥ (२५।२)

pratipede tadā vyāsastadartham upakalpitam ||

26.1२६.१

ते च सर्वे द्विजश्रेष्ठा विष्टरेषु समन्ततः । (२६।१)

te ca sarve dvijaśreṣṭhā viṣṭareṣu samantataḥ |

26.2२६.२

द्वैपायनाभ्यनुज्ञाता निषेदुर् विपुलौजसः ॥ (२६।२)

dvaipāyanābhyanujñātā niṣedur vipulaujasaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 34

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit