संजय उवाच । (१।१)

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य केशवस्य महात्मनः । (१।२)

सुभद्रा पुत्रशोकार्ता विललाप सुदुःखिता ॥ (१।३)

हा पुत्र मम मन्दायाः कथं संयुगम् एत्य ह । (२।१)

निधनं प्राप्तवांस्तात पितृतुल्यपराक्रमः ॥ (२।२)

कथम् इन्दीवरश्यामं सुदंष्ट्रं चारुलोचनम् । (३।१)

मुखं ते दृश्यते वत्स गुण्ठितं रणरेणुना ॥ (३।२)

नूनं शूरं निपतितं त्वां पश्यन्त्यनिवर्तिनम् । (४।१)

सुशिरोग्रीवबाह्वंसं व्यूढोरस्कं निरूदरम् ॥ (४।२)

चारूपचितसर्वाङ्गं स्वक्षं शस्त्रक्षताचितम् । (५।१)

भूतानि त्वा निरीक्षन्ते नूनं चन्द्रम् इवोदितम् ॥ (५।२)

शयनीयं पुरा यस्य स्पर्ध्यास्तरणसंवृतम् । (६।१)

भूमावद्य कथं शेषे विप्रविद्धः सुखोचितः ॥ (६।२)

यो ऽन्वास्यत पुरा वीरो वरस्त्रीभिर् महाभुजः । (७।१)

कथम् अन्वास्यते सो ऽद्य शिवाभिः पतितो मृधे ॥ (७।२)

यो ऽस्तूयत पुरा हृष्टैः सूतमागधबन्दिभिः । (८।१)

सो ऽद्य क्रव्याद्गणैर् घोरैर् विनदद्भिर् उपास्यते ॥ (८।२)

पाण्डवेषु च नाथेषु वृष्णिवीरेषु चाभिभो । (९।१)

पाञ्चालेषु च वीरेषु हतः केनास्यनाथवत् ॥ (९।२)

अतृप्तदर्शना पुत्र दर्शनस्य तवानघ । (१०।१)

मन्दभाग्या गमिष्यामि व्यक्तम् अद्य यमक्षयम् ॥ (१०।२)

विशालाक्षं सुकेशान्तं चारुवाक्यं सुगन्धि च । (११।१)

तव पुत्र कदा भूयो मुखं द्रक्ष्यामि निर्व्रणम् ॥ (११।२)

धिग् बलं भीमसेनस्य धिक् पार्थस्य धनुष्मताम् । (१२।१)

धिग् वीर्यं वृष्णिवीराणां पाञ्चालानां च धिग् बलम् ॥ (१२।२)

धिक् केकयांस्तथा चेदीन्मत्स्यांश्चैवाथ सृञ्जयान् । (१३।१)

ये त्वा रणे गतं वीरं न जानन्ति निपातितम् ॥ (१३।२)

अद्य पश्यामि पृथिवीं शून्याम् इव हतत्विषम् । (१४।१)

अभिमन्युम् अपश्यन्ती शोकव्याकुललोचना ॥ (१४।२)

स्वस्रीयं वासुदेवस्य पुत्रं गाण्डीवधन्वनः । (१५।१)

कथं त्वा विरथं वीरं द्रक्ष्याम्यन्यैर् निपातितम् ॥ (१५।२)

हा वीर दृष्टो नष्टश्च धनं स्वप्न इवासि मे । (१६।१)

अहो ह्यनित्यं मानुष्यं जलबुद्बुदचञ्चलम् ॥ (१६।२)

इमां ते तरुणीं भार्यां त्वदाधिभिर् अभिप्लुताम् । (१७।१)

कथं संधारयिष्यामि विवत्साम् इव धेनुकाम् ॥ (१७।२)

अहो ह्यकाले प्रस्थानं कृतवान् असि पुत्रक । (१८।१)

विहाय फलकाले मां सुगृद्धां तव दर्शने ॥ (१८।२)

नूनं गतिः कृतान्तस्य प्राज्ञैर् अपि सुदुर्विदा । (१९।१)

यत्र त्वं केशवे नाथे संग्रामे ऽनाथवद्धतः ॥ (१९।२)

यज्वनां दानशीलानां ब्राह्मणानां कृतात्मनाम् । (२०।१)

चरितब्रह्मचर्याणां पुण्यतीर्थावगाहिनाम् ॥ (२०।२)

कृतज्ञानां वदान्यानां गुरुशुश्रूषिणाम् अपि । (२१।१)

सहस्रदक्षिणानां च या गतिस्ताम् अवाप्नुहि ॥ (२१।२)

या गतिर् युध्यमानानां शूराणाम् अनिवर्तिनाम् । (२२।१)

हत्वारीन्निहतानां च संग्रामे तां गतिं व्रज ॥ (२२।२)

गोसहस्रप्रदातॄणां क्रतुदानां च या गतिः । (२३।१)

नैवेशिकं चाभिमतं ददतां या गतिः शुभा ॥ (२३।२)

ब्रह्मचर्येण यां यान्ति मुनयः संशितव्रता । (२४।१)

एकपत्न्यश्च यां यान्ति तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ (२४।२)

राज्ञां सुचरितैर् या च गतिर् भवति शाश्वती । (२५।१)

चतुराश्रमिणां पुण्यैः पावितानां सुरक्षितैः ॥ (२५।२)

दीनानुकम्पिनां या च सततं संविभागिनाम् । (२६।१)

पैशुन्याच्च निवृत्तानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ (२६।२)

व्रतिनां धर्मशीलानां गुरुशुश्रूषिणाम् अपि । (२७।१)

अमोघातिथिनां या च तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ (२७।२)

ऋतुकाले स्वकां पत्नीं गच्छतां या मनस्विनाम् । (२८।१)

न चान्यदारसेवीनां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ (२८।२)

साम्ना ये सर्वभूतानि गच्छन्ति गतमत्सराः । (२९।१)

नारुंतुदानां क्षमिणां या गतिस्ताम् अवाप्नुहि ॥ (२९।२)

मधुमांसनिवृत्तानां मदाद् दम्भात् तथानृतात् । (३०।१)

परोपतापत्यक्तानां तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ (३०।२)

ह्रीमन्तः सर्वशास्त्रज्ञा ज्ञानतृप्ता जितेन्द्रियाः । (३१।१)

यां गतिं साधवो यान्ति तां गतिं व्रज पुत्रक ॥ (३१।२)

एवं विलपतीं दीनां सुभद्रां शोककर्शिताम् । (३२।१)

अभ्यपद्यत पाञ्चाली वैराटीसहिता तदा ॥ (३२।२)

ताः प्रकामं रुदित्वा च विलप्य च सुदुःखिताः । (३३।१)

उन्मत्तवत् तदा राजन् विसंज्ञा न्यपतन् क्षितौ ॥ (३३।२)

सोपचारस्तु कृष्णस्तां दुःखितां भृशदुःखितः । (३४।१)

सिक्त्वाम्भसा समाश्वास्य तत् तद् उक्त्वा हितं वचः ॥ (३४।२)

विसंज्ञकल्पां रुदतीम् अपविद्धां प्रवेपतीम् । (३५।१)

भगिनीं पुण्डरीकाक्ष इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (३५।२)

सुभद्रे मा शुचः पुत्रं पाञ्चाल्याश्वासयोत्तराम् । (३६।१)

गतो ऽभिमन्युः प्रथितां गतिं क्षत्रियपुंगवः ॥ (३६।२)

ये चान्ये ऽपि कुले सन्ति पुरुषा नो वरानने । (३७।१)

सर्वे ते वै गतिं यान्तु अभिमन्योर् यशस्विनः ॥ (३७।२)

कुर्याम तद् वयं कर्म क्रियासुः सुहृदश्च नः । (३८।१)

कृतवान् यादृग् अद्यैकस्तव पुत्रो महारथः ॥ (३८।२)

एवम् आश्वास्य भगिनीं द्रौपदीम् अपि चोत्तराम् । (३९।१)

पार्थस्यैव महाबाहुः पार्श्वम् आगाद् अरिंदमः ॥ (३९।२)

ततो ऽभ्यनुज्ञाय नृपान् कृष्णो बन्धूंस् तथाभिभूः । (४०।१)

विवेशान्तःपुरं राजंस्ते ऽन्ये जग्मुर् यथालयम् ॥ (४०।२)