राजपुत्र उवाच । (१।१)

न निकृत्या न दम्भेन ब्रह्मन्न् इच्छामि जीवितुम् । (१।२)

नाधर्मयुक्तान् इच्छेयम् अर्थान् सुमहतो ऽप्यहम् ॥ (१।३)

पुरस्ताद् एव भगवन्मयैतद् अपवर्जितम् । (२।१)

येन मां नाभिशङ्केत यद् वा कृत्स्नं हितं भवेत् ॥ (२।२)

आनृशंस्येन धर्मेण लोके ह्यस्मिञ् जिजीविषुः । (३।१)

नाहम् एतद् अलं कर्तुं नैतन्मय्युपपद्यते ॥ (३।२)

मुनिर् उवाच । (४।१)

उपपन्नस्त्वम् एतेन यथा क्षत्रिय भाषसे । (४।२)

प्रकृत्या ह्युपपन्नो ऽसि बुद्ध्या चाद्भुतदर्शन ॥ (४।३)

उभयोर् एव वाम् अर्थे यतिष्ये तव तस्य च । (५।१)

संश्लेषं वा करिष्यामि शाश्वतं ह्यनपायिनम् ॥ (५।२)

त्वादृशं हि कुले जातम् अनृशंसं बहुश्रुतम् । (६।१)

अमात्यं को न कुर्वीत राज्यप्रणयकोविदम् ॥ (६।२)

यस्त्वं प्रव्रजितो राज्याद् व्यसनं चोत्तमं गतः । (७।१)

आनृशंस्येन वृत्तेन क्षत्रियेच्छसि जीवितुम् ॥ (७।२)

आगन्ता मद्गृहं तात वैदेहः सत्यसंगरः । (८।१)

यथाहं तं नियोक्ष्यामि तत् करिष्यत्यसंशयम् ॥ (८।२)

भीष्म उवाच । (९।१)

तत आहूय वैदेहं मुनिर् वचनम् अब्रवीत् । (९।२)

अयं राजकुले जातो विदिताभ्यन्तरो मम ॥ (९।३)

आदर्श इव शुद्धात्मा शारदश्चन्द्रमा इव । (१०।१)

नास्मिन् पश्यामि वृजिनं सर्वतो मे परीक्षितः ॥ (१०।२)

तेन ते संधिर् एवास्तु विश्वसास्मिन् यथा मयि । (११।१)

न राज्यम् अनमात्येन शक्यं शास्तुम् अमित्रहन् ॥ (११।२)

अमात्यः शूर एव स्याद् बुद्धिसम्पन्न एव च । (१२।१)

ताभ्यां चैव भयं राज्ञः पश्य राज्यस्य योजनम् । (१२।२)

धर्मात्मनां क्वचिल् लोके नान्यास्ति गतिर् ईदृशी ॥ (१२।३)

कृतात्मा राजपुत्रो ऽयं सतां मार्गम् अनुष्ठितः । (१३।१)

सुसंगृहीतस्त्वेवैष त्वया धर्मपुरोगमः । (१३।२)

संसेव्यमानः शत्रूंस्ते गृह्णीयान्महतो गणान् ॥ (१३।३)

यद्ययं प्रतियुध्येत् त्वां स्वकर्म क्षत्रियस्य तत् । (१४।१)

जिगीषमाणस्त्वां युद्धे पितृपैतामहे पदे ॥ (१४।२)

त्वं चापि प्रतियुध्येथा विजिगीषुव्रते स्थितः । (१५।१)

अयुद्ध्वैव नियोगान्मे वशे वैदेह ते स्थितः ॥ (१५।२)

स त्वं धर्मम् अवेक्षस्व त्यक्त्वाधर्मम् असांप्रतम् । (१६।१)

न हि कामान्न च द्रोहात् स्वधर्मं हातुम् अर्हसि ॥ (१६।२)

नैव नित्यं जयस्तात नैव नित्यं पराजयः । (१७।१)

तस्माद् भोजयितव्यश्च भोक्तव्यश्च परो जनः ॥ (१७।२)

आत्मन्येव हि संदृश्यावुभौ जयपराजयौ । (१८।१)

निःशेषकारिणां तात निःशेषकरणाद् भयम् ॥ (१८।२)

इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं वचनं ब्राह्मणर्षभम् । (१९।१)

अभिपूज्याभिसत्कृत्य पूजार्हम् अनुमान्य च ॥ (१९।२)

यथा ब्रूयान्महाप्राज्ञो यथा ब्रूयाद् बहुश्रुतः । (२०।१)

श्रेयस्कामो यथा ब्रूयाद् उभयोर् यत् क्षमं भवेत् ॥ (२०।२)

तथा वचनम् उक्तो ऽस्मि करिष्यामि च तत् तथा । (२१।१)

एतद्धि परमं श्रेयो न मे ऽत्रास्ति विचारणा ॥ (२१।२)

ततः कौशल्यम् आहूय वैदेहो वाक्यम् अब्रवीत् । (२२।१)

धर्मतो नीतितश्चैव बलेन च जितो मया ॥ (२२।२)

सो ऽहं त्वया त्वात्मगुणैर् जितः पार्थिवसत्तम । (२३।१)

आत्मानम् अनवज्ञाय जितवद् वर्ततां भवान् ॥ (२३।२)

नावमन्ये च ते बुद्धिं नावमन्ये च पौरुषम् । (२४।१)

नावमन्ये जयामीति जितवद् वर्ततां भवान् ॥ (२४।२)

यथावत् पूजितो राजन् गृहं गन्तासि मे गृहात् । (२५।१)

ततः सम्पूज्य तौ विप्रं विश्वस्तौ जग्मतुर् गृहान् ॥ (२५।२)

वैदेहस्त्वथ कौसल्यं प्रवेश्य गृहम् अञ्जसा । (२६।१)

पाद्यार्घ्यमधुपर्कैस्तं पूजार्हं प्रत्यपूजयत् ॥ (२६।२)

ददौ दुहितरं चास्मै रत्नानि विविधानि च । (२७।१)

एष राज्ञां परो धर्मः सह्यौ जयपराजयौ ॥ (२७।२)