बृहदश्व उवाच । (१।१)

स नदीः पर्वतांश् चैव वनानि च सरांसि च । (१।२)

अचिरेणातिचक्राम खेचरः खे चरन्न् इव ॥ (१।३)

तथा प्रयाते तु रथे तदा भाङ्गस्वरिर् नृपः । (२।१)

उत्तरीयम् अथापश्यद् भ्रष्टं परपुरंजयः ॥ (२।२)

ततः स त्वरमाणस् तु पटे निपतिते तदा । (३।१)

ग्रहीष्यामीति तं राजा नलम् आह महामनाः ॥ (३।२)

निगृह्णीष्व महाबुद्धे हयान् एतान् महाजवान् । (४।१)

वार्ष्णेयो यावद् एतं मे पटम् आनयताम् इति ॥ (४।२)

नलस् तं प्रत्युवाचाथ दूरे भ्रष्टः पटस् तव । (५।१)

योजनं समतिक्रान्तो न स शक्यस् त्वया पुनः ॥ (५।२)

एवम् उक्ते नलेनाथ तदा भाङ्गस्वरिर् नृपः । (६।१)

आससाद वने राजन् फलवन्तं विभीतकम् ॥ (६।२)

तं दृष्ट्वा बाहुकं राजा त्वरमाणो ऽभ्यभाषत । (७।१)

ममापि सूत पश्य त्वं संख्याने परमं बलम् ॥ (७।२)

सर्वः सर्वं न जानाति सर्वज्ञो नास्ति कश्चन । (८।१)

नैकत्र परिनिष्ठास्ति ज्ञानस्य पुरुषे क्वचित् ॥ (८।२)

वृक्षे ऽस्मिन् यानि पर्णानि फलान्यपि च बाहुक । (९।१)

पतितानि च यान्यत्र तत्रैकम् अधिकं शतम् । (९।२)

एकपत्त्राधिकं पत्त्रं फलम् एकं च बाहुक ॥ (९।३)

पञ्च कोट्यो ऽथ पत्त्राणां द्वयोर् अपि च शाखयोः । (१०।१)

प्रचिनुह्यस्य शाखे द्वे याश्चाप्यन्याः प्रशाखिकाः । (१०।२)

आभ्यां फलसहस्रे द्वे पञ्चोनं शतम् एव च ॥ (१०।३)

ततो रथादवप्लुत्य राजानं बाहुको ऽब्रवीत् । (११।१)

परोक्षम् इव मे राजन् कत्थसे शत्रुकर्शन ॥ (११।२)

अथ ते गणिते राजन् विद्यते न परोक्षता । (१२।१)

प्रत्यक्षं ते महाराज गणयिष्ये विभीतकम् ॥ (१२।२)

अहं हि नाभिजानामि भवेद् एवं न वेति च । (१३।१)

संख्यास्यामि फलान्यस्य पश्यतस्ते जनाधिप । (१३।२)

मुहूर्तम् इव वार्ष्णेयो रश्मीन् यच्छतु वाजिनाम् ॥ (१३।३)

तम् अब्रवीन् नृपः सूतं नायं कालो विलम्बितुम् । (१४।१)

बाहुकस्त्वब्रवीद् एनं परं यत्नं समास्थितः ॥ (१४।२)

प्रतीक्षस्व मुहूर्तं त्वम् अथवा त्वरते भवान् । (१५।१)

एष याति शिवः पन्था याहि वार्ष्णेयसारथिः ॥ (१५।२)

अब्रवीद् ऋतुपर्णस् तं सान्त्वयन् कुरुनन्दन । (१६।१)

त्वम् एव यन्ता नान्यो ऽस्ति पृथिव्याम् अपि बाहुक ॥ (१६।२)

त्वत्कृते यातुम् इच्छामि विदर्भान् हयकोविद । (१७।१)

शरणं त्वां प्रपन्नो ऽस्मि न विघ्नं कर्तुम् अर्हसि ॥ (१७।२)

कामं च ते करिष्यामि यन् मां वक्ष्यसि बाहुक । (१८।१)

विदर्भान् यदि यात्वाद्य सूर्यं दर्शयितासि मे ॥ (१८।२)

अथाब्रवीद् बाहुकस् तं संख्यायेमं विभीतकम् । (१९।१)

ततो विदर्भान् यास्यामि कुरुष्वेदं वचो मम ॥ (१९।२)

अकाम इव तं राजा गणयस्वेत्युवाच ह । (२०।१)

सो ऽवतीर्य रथात् तूर्णं शातयामास तं द्रुमम् ॥ (२०।२)

ततः स विस्मयाविष्टो राजानम् इदम् अब्रवीत् । (२१।१)

गणयित्वा यथोक्तानि तावन्त्य् एव फलानि च ॥ (२१।२)

अत्यद्भुतम् इदं राजन् दृष्टवान् अस्मि ते बलम् । (२२।१)

श्रोतुम् इच्छामि तां विद्यां यथैतज् ज्ञायते नृप ॥ (२२।२)

तम् उवाच ततो राजा त्वरितो गमने तदा । (२३।१)

विद्ध्यक्षहृदयज्ञं मां संख्याने च विशारदम् ॥ (२३।२)

बाहुकस् तम् उवाचाथ देहि विद्याम् इमां मम । (२४।१)

मत्तो ऽपि चाश्वहृदयं गृहाण पुरुषर्षभ ॥ (२४।२)

ऋतुपर्णस् ततो राजा बाहुकं कार्यगौरवात् । (२५।१)

हयज्ञानस्य लोभाच्च तथेत्येवाब्रवीद् वचः ॥ (२५।२)

यथेष्टं त्वं गृहाणेदम् अक्षाणां हृदयं परम् । (२६।१)

निक्षेपो मे ऽश्वहृदयं त्वयि तिष्ठतु बाहुक । (२६।२)

एवम् उक्त्वा ददौ विद्याम् ऋतुपर्णो नलाय वै ॥ (२६।३)

तस्याक्षहृदयज्ञस्य शरीरान् निःसृतः कलिः । (२७।१)

कर्कोटकविषं तीक्ष्णं मुखात् सततम् उद्वमन् ॥ (२७।२)

कलेस् तस्य तदार्तस्य शापाग्निः स विनिःसृतः । (२८।१)

स तेन कर्शितो राजा दीर्घकालम् अनात्मवान् ॥ (२८।२)

ततो विषविमुक्तात्मा स्वरूपम् अकरोत् कलिः । (२९।१)

तं शप्तुम् ऐच्छत् कुपितो निषधाधिपतिर् नलः ॥ (२९।२)

तम् उवाच कलिर् भीतो वेपमानः कृताञ्जलिः । (३०।१)

कोपं संयच्छ नृपते कीर्तिं दास्यामि ते पराम् ॥ (३०।२)

इन्द्रसेनस्य जननी कुपिता माशपत् पुरा । (३१।१)

यदा त्वया परित्यक्ता ततो ऽहं भृशपीडितः ॥ (३१।२)

अवसं त्वयि राजेन्द्र सुदुःखम् अपराजित । (३२।१)

विषेण नागराजस्य दह्यमानो दिवानिशम् ॥ (३२।२)

ये च त्वां मनुजा लोके कीर्तयिष्यन्त्यतन्द्रिताः । (३३।१)

मत्प्रसूतं भयं तेषां न कदाचिद् भविष्यति ॥ (३३।२)

एवम् उक्तो नलो राजा न्ययच्छत् कोपम् आत्मनः । (३४।१)

ततो भीतः कलिः क्षिप्रं प्रविवेश विभीतकम् । (३४।२)

कलिस् त्वन्येन नादृश्यत् कथयन् नैषधेन वै ॥ (३४।३)

ततो गतज्वरो राजा नैषधः परवीरहा । (३५।१)

संप्रनष्टे कलौ राजन् संख्यायाथ फलान्युत ॥ (३५।२)

मुदा परमया युक्तस् तेजसा च परेण ह । (३६।१)

रथम् आरुह्य तेजस्वी प्रययौ जवनैर् हयैः । (३६।२)

विभीतकश्चाप्रशस्तः संवृत्तः कलिसंश्रयात् ॥ (३६।३)

हयोत्तमान् उत्पततो द्विजान् इव पुनः पुनः । (३७।१)

नलः संचोदयामास प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ (३७।२)

विदर्भाभिमुखो राजा प्रययौ स महामनाः । (३८।१)

नले तु समतिक्रान्ते कलिर् अप्यगमद् गृहान् ॥ (३८।२)

ततो गतज्वरो राजा नलो ऽभूत् पृथिवीपते । (३९।१)

विमुक्तः कलिना राजन् रूपमात्रवियोजितः ॥ (३९।२)