अष्टक उवाच । (१।१)

यदावसो नन्दने कामरूपी संवत्सराणाम् अयुतं शतानाम् । (१।२)

किं कारणं कार्तयुगप्रधान हित्वा तत्त्वं वसुधाम् अन्वपद्यः ॥ (१।३)

ययातिर् उवाच । (२।१)

ज्ञातिः सुहृत् स्वजनो यो यथेह क्षीणे वित्ते त्यज्यते मानवैर् हि । (२।२)

तथा तत्र क्षीणपुण्यं मनुष्यं त्यजन्ति सद्यः सेश्वरा देवसंघाः ॥ (२।३)

अष्टक उवाच । (३।१)

कथं तस्मिन् क्षीणपुण्या भवन्ति संमुह्यते मे ऽत्र मनो ऽतिमात्रम् । (३।२)

किंविशिष्टाः कस्य धामोपयान्ति तद् वै ब्रूहि क्षेत्रवित् त्वं मतो मे ॥ (३।३)

ययातिर् उवाच । (४।१)

इमं भौमं नरकं ते पतन्ति लालप्यमाना नरदेव सर्वे । (४।२)

ते कङ्कगोमायुबलाशनार्थं क्षीणा विवृद्धिं बहुधा व्रजन्ति ॥ (४।३)

तस्माद् एतद् वर्जनीयं नरेण दुष्टं लोके गर्हणीयं च कर्म । (५।१)

आख्यातं ते पार्थिव सर्वम् एतद् भूयश्चेदानीं वद किं ते वदामि ॥ (५।२)

अष्टक उवाच । (६।१)

यदा तु तान् वितुदन्ते वयांसि तथा गृध्राः शितिकण्ठाः पतंगाः । (६।२)

कथं भवन्ति कथम् आभवन्ति न भौमम् अन्यं नरकं शृणोमि ॥ (६।३)

ययातिर् उवाच । (७।१)

ऊर्ध्वं देहात् कर्मणो जृम्भमाणाद् व्यक्तं पृथिव्याम् अनुसंचरन्ति । (७।२)

इमं भौमं नरकं ते पतन्ति नावेक्षन्ते वर्षपूगान् अनेकान् ॥ (७।३)

षष्टिं सहस्राणि पतन्ति व्योम्नि तथा अशीतिं परिवत्सराणि । (८।१)

तान् वै तुदन्ति प्रपततः प्रपातं भीमा भौमा राक्षसास्तीक्ष्णदंष्ट्राः ॥ (८।२)

अष्टक उवाच । (९।१)

यदेनसस्ते पततस्तुदन्ति भीमा भौमा राक्षसास्तीक्ष्णदंष्ट्राः । (९।२)

कथं भवन्ति कथम् आभवन्ति कथंभूता गर्भभूता भवन्ति ॥ (९।३)

ययातिर् उवाच । (१०।१)

अस्रं रेतः पुष्पफलानुपृक्तम् अन्वेति तद् वै पुरुषेण सृष्टम् । (१०।२)

स वै तस्या रज आपद्यते वै स गर्भभूतः समुपैति तत्र ॥ (१०।३)

वनस्पतींश्चौषधीश्चाविशन्ति अपो वायुं पृथिवीं चान्तरिक्षम् । (११।१)

चतुष्पदं द्विपदं चापि सर्वम् एवंभूता गर्भभूता भवन्ति ॥ (११।२)

अष्टक उवाच । (१२।१)

अन्यद् वपुर् विदधातीह गर्भ उताहो स्वित् स्वेन कामेन याति । (१२।२)

आपद्यमानो नरयोनिम् एताम् आचक्ष्व मे संशयात् प्रब्रवीमि ॥ (१२।३)

शरीरदेहादिसमुच्छ्रयं च चक्षुःश्रोत्रे लभते केन संज्ञाम् । (१३।१)

एतत् तत्त्वं सर्वम् आचक्ष्व पृष्टः क्षेत्रज्ञं त्वां तात मन्याम सर्वे ॥ (१३।२)

ययातिर् उवाच । (१४।१)

वायुः समुत्कर्षति गर्भयोनिम् ऋतौ रेतः पुष्परसानुपृक्तम् । (१४।२)

स तत्र तन्मात्रकृताधिकारः क्रमेण संवर्धयतीह गर्भम् ॥ (१४।३)

स जायमानो विगृहीतगात्रः षड्ज्ञाननिष्ठायतनो मनुष्यः । (१५।१)

स श्रोत्राभ्यां वेदयतीह शब्दं सर्वं रूपं पश्यति चक्षुषा च ॥ (१५।२)

घ्राणेन गन्धं जिह्वयाथो रसं च त्वचा स्पर्शं मनसा वेद भावम् । (१६।१)

इत्यष्टकेहोपचितिं च विद्धि महात्मनः प्राणभृतः शरीरे ॥ (१६।२)

अष्टक उवाच । (१७।१)

यः संस्थितः पुरुषो दह्यते वा निखन्यते वापि निघृष्यते वा । (१७।२)

अभावभूतः स विनाशम् एत्य केनात्मानं चेतयते पुरस्तात् ॥ (१७।३)

ययातिर् उवाच । (१८।१)

हित्वा सो ऽसून् सुप्तवन् निष्टनित्वा पुरोधाय सुकृतं दुष्कृतं च । (१८।२)

अन्यां योनिं पवनाग्रानुसारी हित्वा देहं भजते राजसिंह ॥ (१८।३)

पुण्यां योनिं पुण्यकृतो व्रजन्ति पापां योनिं पापकृतो व्रजन्ति । (१९।१)

कीटाः पतंगाश्च भवन्ति पापा न मे विवक्षास्ति महानुभाव ॥ (१९।२)

चतुष्पदा द्विपदाः षट्पदाश्च तथाभूता गर्भभूता भवन्ति । (२०।१)

आख्यातम् एतन् निखिलेन सर्वं भूयस्तु किं पृच्छसि राजसिंह ॥ (२०।२)

अष्टक उवाच । (२१।१)

किं स्वित् कृत्वा लभते तात लोकान् मर्त्यः श्रेष्ठांस्तपसा विद्यया वा । (२१।२)

तन् मे पृष्टः शंस सर्वं यथावच्छुभांल्लोकान् येन गच्छेत् क्रमेण ॥ (२१।३)

ययातिर् उवाच । (२२।१)

तपश्च दानं च शमो दमश्च ह्रीर् आर्जवं सर्वभूतानुकम्पा । (२२।२)

स्वर्गस्य लोकस्य वदन्ति सन्तो द्वाराणि सप्तैव महान्ति पुंसाम् । (२२।३)

नश्यन्ति मानेन तमो ऽभिभूताः पुंसः सदैवेति वदन्ति सन्तः ॥ (२२।४)

अधीयानः पण्डितं मन्यमानो यो विद्यया हन्ति यशः परेषाम् । (२३।१)

तस्यान्तवन्तश्च भवन्ति लोका न चास्य तद् ब्रह्म फलं ददाति ॥ (२३।२)

चत्वारि कर्माण्यभयंकराणि भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि । (२४।१)

मानाग्निहोत्रम् उत मानमौनं मानेनाधीतम् उत मानयज्ञः ॥ (२४।२)

न मान्यमानो मुदम् आददीत न संतापं प्राप्नुयाच्चावमानात् । (२५।१)

सन्तः सतः पूजयन्तीह लोके नासाधवः साधुबुद्धिं लभन्ते ॥ (२५।२)

इति दद्याद् इति यजेद् इत्यधीयीत मे व्रतम् । (२६।१)

इत्यस्मिन्न् अभयान्याहुस्तानि वर्ज्यानि नित्यशः ॥ (२६।२)

येनाश्रयं वेदयन्ते पुराणं मनीषिणो मानसमानभक्तम् । (२७।१)

तन् निःश्रेयस्तैजसं रूपम् एत्य परां शान्तिं प्राप्नुयुः प्रेत्य चेह ॥ (२७।२)