महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 142

440 of 1995 · 57 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

भीमसेन यमौ चोभौ पाञ्चालि च निबोधत । (१।२)

bhīmasena yamau cobhau pāñcāli ca nibodhata |

1.3१.३

नास्ति भूतस्य नाशो वै पश्यतास्मान् वनेचरान् ॥ (१।३)

nāsti bhūtasya nāśo vai paśyatāsmān vanecarān ||

2.1२.१

दुर्बलाः क्लेशिताः स्मेति यद् ब्रवीथेतरेतरम् । (२।१)

durbalāḥ kleśitāḥ smeti yad bravīthetaretaram |

2.2२.२

अशक्ये ऽपि व्रजामेति धनंजयदिदृक्षया ॥ (२।२)

aśakye 'pi vrajāmeti dhanaṃjayadidṛkṣayā ||

3.1३.१

तन् मे दहति गात्राणि तूलराशिम् इवानलः । (३।१)

tan me dahati gātrāṇi tūlarāśim ivānalaḥ |

3.2३.२

यच्च वीरं न पश्यामि धनंजयम् उपान्तिके ॥ (३।२)

yacca vīraṃ na paśyāmi dhanaṃjayam upāntike ||

4.1४.१

तस्य दर्शनतृष्णं मां सानुजं वनम् आस्थितम् । (४।१)

tasya darśanatṛṣṇaṃ māṃ sānujaṃ vanam āsthitam |

4.2४.२

याज्ञसेन्याः परामर्शः स च वीर दहत्युत ॥ (४।२)

yājñasenyāḥ parāmarśaḥ sa ca vīra dahatyuta ||

5.1५.१

नकुलात् पूर्वजं पार्थं न पश्याम्यमितौजसम् । (५।१)

nakulāt pūrvajaṃ pārthaṃ na paśyāmyamitaujasam |

5.2५.२

अजेयम् उग्रधन्वानं तेन तप्ये वृकोदर ॥ (५।२)

ajeyam ugradhanvānaṃ tena tapye vṛkodara ||

6.1६.१

तीर्थानि चैव रम्याणि वनानि च सरांसि च । (६।१)

tīrthāni caiva ramyāṇi vanāni ca sarāṃsi ca |

6.2६.२

चरामि सह युष्माभिस् तस्य दर्शनकाङ्क्षया ॥ (६।२)

carāmi saha yuṣmābhis tasya darśanakāṅkṣayā ||

7.1७.१

पञ्च वर्षाण्यहं वीरं सत्यसंधं धनंजयम् । (७।१)

pañca varṣāṇyahaṃ vīraṃ satyasaṃdhaṃ dhanaṃjayam |

7.2७.२

यन्न पश्यामि बीभत्सुं तेन तप्ये वृकोदर ॥ (७।२)

yanna paśyāmi bībhatsuṃ tena tapye vṛkodara ||

8.1८.१

तं वै श्यामं गुडाकेशं सिंहविक्रान्तगामिनम् । (८।१)

taṃ vai śyāmaṃ guḍākeśaṃ siṃhavikrāntagāminam |

8.2८.२

न पश्यामि महाबाहुं तेन तप्ये वृकोदर ॥ (८।२)

na paśyāmi mahābāhuṃ tena tapye vṛkodara ||

9.1९.१

कृतास्त्रं निपुणं युद्धे प्रतिमानं धनुष्मताम् । (९।१)

kṛtāstraṃ nipuṇaṃ yuddhe pratimānaṃ dhanuṣmatām |

9.2९.२

न पश्यामि नरश्रेष्ठं तेन तप्ये वृकोदर ॥ (९।२)

na paśyāmi naraśreṣṭhaṃ tena tapye vṛkodara ||

10.1१०.१

चरन्तम् अरिसंघेषु कालं क्रुद्धम् इवान्तकम् । (१०।१)

carantam arisaṃgheṣu kālaṃ kruddham ivāntakam |

10.2१०.२

प्रभिन्नम् इव मातंगं सिंहस्कन्धं धनंजयम् ॥ (१०।२)

prabhinnam iva mātaṃgaṃ siṃhaskandhaṃ dhanaṃjayam ||

11.1११.१

यः स शक्राद् अनवरो वीर्येण द्रविणेन च । (११।१)

yaḥ sa śakrād anavaro vīryeṇa draviṇena ca |

11.2११.२

यमयोः पूर्वजः पार्थः श्वेताश्वो ऽमितविक्रमः ॥ (११।२)

yamayoḥ pūrvajaḥ pārthaḥ śvetāśvo 'mitavikramaḥ ||

12.1१२.१

दुःखेन महताविष्टः स्वकृतेनानिवर्तिना । (१२।१)

duḥkhena mahatāviṣṭaḥ svakṛtenānivartinā |

12.2१२.२

अजेयम् उग्रधन्वानं तं न पश्यामि फल्गुनम् ॥ (१२।२)

ajeyam ugradhanvānaṃ taṃ na paśyāmi phalgunam ||

13.1१३.१

सततं यः क्षमाशीलः क्षिप्यमाणो ऽप्यणीयसा । (१३।१)

satataṃ yaḥ kṣamāśīlaḥ kṣipyamāṇo 'pyaṇīyasā |

13.2१३.२

ऋजुमार्गप्रपन्नस्य शर्मदाताभयस्य च ॥ (१३।२)

ṛjumārgaprapannasya śarmadātābhayasya ca ||

14.1१४.१

स तु जिह्मप्रवृत्तस्य माययाभिजिघांसतः । (१४।१)

sa tu jihmapravṛttasya māyayābhijighāṃsataḥ |

14.2१४.२

अपि वज्रधरस्यापि भवेत् कालविषोपमः ॥ (१४।२)

api vajradharasyāpi bhavet kālaviṣopamaḥ ||

15.1१५.१

शत्रोर् अपि प्रपन्नस्य सो ऽनृशंसः प्रतापवान् । (१५।१)

śatror api prapannasya so 'nṛśaṃsaḥ pratāpavān |

15.2१५.२

दाताभयस्य बीभत्सुर् अमितात्मा महाबलः ॥ (१५।२)

dātābhayasya bībhatsur amitātmā mahābalaḥ ||

16.1१६.१

सर्वेषाम् आश्रयो ऽस्माकं रणे ऽरीणां प्रमर्दिता । (१६।१)

sarveṣām āśrayo 'smākaṃ raṇe 'rīṇāṃ pramarditā |

16.2१६.२

आहर्ता सर्वरत्नानां सर्वेषां नः सुखावहः ॥ (१६।२)

āhartā sarvaratnānāṃ sarveṣāṃ naḥ sukhāvahaḥ ||

17.1१७.१

रत्नानि यस्य वीर्येण दिव्यान्यासन् पुरा मम । (१७।१)

ratnāni yasya vīryeṇa divyānyāsan purā mama |

17.2१७.२

बहूनि बहुजातानि यानि प्राप्तः सुयोधनः ॥ (१७।२)

bahūni bahujātāni yāni prāptaḥ suyodhanaḥ ||

18.1१८.१

यस्य बाहुबलाद् वीर सभा चासीत् पुरा मम । (१८।१)

yasya bāhubalād vīra sabhā cāsīt purā mama |

18.2१८.२

सर्वरत्नमयी ख्याता त्रिषु लोकेषु पाण्डव ॥ (१८।२)

sarvaratnamayī khyātā triṣu lokeṣu pāṇḍava ||

19.1१९.१

वासुदेवसमं वीर्ये कार्तवीर्यसमं युधि । (१९।१)

vāsudevasamaṃ vīrye kārtavīryasamaṃ yudhi |

19.2१९.२

अजेयम् अजितं युद्धे तं न पश्यामि फल्गुनम् ॥ (१९।२)

ajeyam ajitaṃ yuddhe taṃ na paśyāmi phalgunam ||

20.1२०.१

संकर्षणं महावीर्यं त्वां च भीमापराजितम् । (२०।१)

saṃkarṣaṇaṃ mahāvīryaṃ tvāṃ ca bhīmāparājitam |

20.2२०.२

अनुजातः स वीर्येण वासुदेवं च शत्रुहा ॥ (२०।२)

anujātaḥ sa vīryeṇa vāsudevaṃ ca śatruhā ||

21.1२१.१

यस्य बाहुबले तुल्यः प्रभावे च पुरंदरः । (२१।१)

yasya bāhubale tulyaḥ prabhāve ca puraṃdaraḥ |

21.2२१.२

जवे वायुर् मुखे सोमः क्रोधे मृत्युः सनातनः ॥ (२१।२)

jave vāyur mukhe somaḥ krodhe mṛtyuḥ sanātanaḥ ||

22.1२२.१

ते वयं तं नरव्याघ्रं सर्वे वीर दिदृक्षवः । (२२।१)

te vayaṃ taṃ naravyāghraṃ sarve vīra didṛkṣavaḥ |

22.2२२.२

प्रवेक्ष्यामो महाबाहो पर्वतं गन्धमादनम् ॥ (२२।२)

pravekṣyāmo mahābāho parvataṃ gandhamādanam ||

23.1२३.१

विशाला बदरी यत्र नरनारायणाश्रमः । (२३।१)

viśālā badarī yatra naranārāyaṇāśramaḥ |

23.2२३.२

तं सदाध्युषितं यक्षैर् द्रक्ष्यामो गिरिम् उत्तमम् ॥ (२३।२)

taṃ sadādhyuṣitaṃ yakṣair drakṣyāmo girim uttamam ||

24.1२४.१

कुबेरनलिनीं रम्यां राक्षसैर् अभिरक्षिताम् । (२४।१)

kuberanalinīṃ ramyāṃ rākṣasair abhirakṣitām |

24.2२४.२

पद्भिर् एव गमिष्यामस् तप्यमाना महत् तपः ॥ (२४।२)

padbhir eva gamiṣyāmas tapyamānā mahat tapaḥ ||

25.1२५.१

नातप्ततपसा शक्यो देशो गन्तुं वृकोदर । (२५।१)

nātaptatapasā śakyo deśo gantuṃ vṛkodara |

25.2२५.२

न नृशंसेन लुब्धेन नाप्रशान्तेन भारत ॥ (२५।२)

na nṛśaṃsena lubdhena nāpraśāntena bhārata ||

26.1२६.१

तत्र सर्वे गमिष्यामो भीमार्जुनपदैषिणः । (२६।१)

tatra sarve gamiṣyāmo bhīmārjunapadaiṣiṇaḥ |

26.2२६.२

सायुधा बद्धनिस्त्रिंशाः सह विप्रैर् महाव्रतैः ॥ (२६।२)

sāyudhā baddhanistriṃśāḥ saha viprair mahāvrataiḥ ||

27.1२७.१

मक्षिकान् मशकान् दंशान् व्याघ्रान् सिंहान् सरीसृपान् । (२७।१)

makṣikān maśakān daṃśān vyāghrān siṃhān sarīsṛpān |

27.2२७.२

प्राप्नोत्यनियतः पार्थ नियतस् तान् न पश्यति ॥ (२७।२)

prāpnotyaniyataḥ pārtha niyatas tān na paśyati ||

28.1२८.१

ते वयं नियतात्मानः पर्वतं गन्धमादनम् । (२८।१)

te vayaṃ niyatātmānaḥ parvataṃ gandhamādanam |

28.2२८.२

प्रवेक्ष्यामो मिताहारा धनंजयदिदृक्षवः ॥ (२८।२)

pravekṣyāmo mitāhārā dhanaṃjayadidṛkṣavaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 142

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit