महाभारतMahābhārata

MBh, 11, 13

1314 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातास्ततस्ते कुरुपुंगवाः । (१।२)

dhṛtarāṣṭrābhyanujñātāstataste kurupuṃgavāḥ |

1.3१.३

अभ्ययुर् भ्रातरः सर्वे गान्धारीं सहकेशवाः ॥ (१।३)

abhyayur bhrātaraḥ sarve gāndhārīṃ sahakeśavāḥ ||

2.1२.१

ततो ज्ञात्वा हतामित्रं धर्मराजं युधिष्ठिरम् । (२।१)

tato jñātvā hatāmitraṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram |

2.2२.२

गान्धारी पुत्रशोकार्ता शप्तुम् ऐच्छद् अनिन्दिता ॥ (२।२)

gāndhārī putraśokārtā śaptum aicchad aninditā ||

3.1३.१

तस्याः पापम् अभिप्रायं विदित्वा पाण्डवान् प्रति । (३।१)

tasyāḥ pāpam abhiprāyaṃ viditvā pāṇḍavān prati |

3.2३.२

ऋषिः सत्यवतीपुत्रः प्राग् एव समबुध्यत ॥ (३।२)

ṛṣiḥ satyavatīputraḥ prāg eva samabudhyata ||

4.1४.१

स गङ्गायाम् उपस्पृश्य पुण्यगन्धं पयः शुचि । (४।१)

sa gaṅgāyām upaspṛśya puṇyagandhaṃ payaḥ śuci |

4.2४.२

तं देशम् उपसंपेदे परमर्षिर् मनोजवः ॥ (४।२)

taṃ deśam upasaṃpede paramarṣir manojavaḥ ||

5.1५.१

दिव्येन चक्षुषा पश्यन्मनसानुद्धतेन च । (५।१)

divyena cakṣuṣā paśyanmanasānuddhatena ca |

5.2५.२

सर्वप्राणभृतां भावं स तत्र समबुध्यत ॥ (५।२)

sarvaprāṇabhṛtāṃ bhāvaṃ sa tatra samabudhyata ||

6.1६.१

स स्नुषाम् अब्रवीत् काले कल्यवादी महातपाः । (६।१)

sa snuṣām abravīt kāle kalyavādī mahātapāḥ |

6.2६.२

शापकालम् अवाक्षिप्य शमकालम् उदीरयन् ॥ (६।२)

śāpakālam avākṣipya śamakālam udīrayan ||

7.1७.१

न कोपः पाण्डवे कार्यो गान्धारि शमम् आप्नुहि । (७।१)

na kopaḥ pāṇḍave kāryo gāndhāri śamam āpnuhi |

7.2७.२

रजो निगृह्यताम् एतच्छृणु चेदं वचो मम ॥ (७।२)

rajo nigṛhyatām etacchṛṇu cedaṃ vaco mama ||

8.1८.१

उक्तास्यष्टादशाहानि पुत्रेण जयम् इच्छता । (८।१)

uktāsyaṣṭādaśāhāni putreṇa jayam icchatā |

8.2८.२

शिवम् आशास्स्व मे मातर् युध्यमानस्य शत्रुभिः ॥ (८।२)

śivam āśāssva me mātar yudhyamānasya śatrubhiḥ ||

9.1९.१

सा तथा याच्यमाना त्वं काले काले जयैषिणा । (९।१)

sā tathā yācyamānā tvaṃ kāle kāle jayaiṣiṇā |

9.2९.२

उक्तवत्यसि गान्धारि यतो धर्मस्ततो जयः ॥ (९।२)

uktavatyasi gāndhāri yato dharmastato jayaḥ ||

10.1१०.१

न चाप्यतीतां गान्धारि वाचं ते वितथाम् अहम् । (१०।१)

na cāpyatītāṃ gāndhāri vācaṃ te vitathām aham |

10.2१०.२

स्मरामि भाषमाणायास्तथा प्रणिहिता ह्यसि ॥ (१०।२)

smarāmi bhāṣamāṇāyāstathā praṇihitā hyasi ||

11.1११.१

सा त्वं धर्मं परिस्मृत्य वाचा चोक्त्वा मनस्विनि । (११।१)

sā tvaṃ dharmaṃ parismṛtya vācā coktvā manasvini |

11.2११.२

कोपं संयच्छ गान्धारि मैवं भूः सत्यवादिनि ॥ (११।२)

kopaṃ saṃyaccha gāndhāri maivaṃ bhūḥ satyavādini ||

12.1१२.१

गान्धार्युवाच । (१२।१)

gāndhāryuvāca |

12.2१२.२

भगवन्नाभ्यसूयामि नैतान् इच्छामि नश्यतः । (१२।२)

bhagavannābhyasūyāmi naitān icchāmi naśyataḥ |

12.3१२.३

पुत्रशोकेन तु बलान्मनो विह्वलतीव मे ॥ (१२।३)

putraśokena tu balānmano vihvalatīva me ||

13.1१३.१

यथैव कुन्त्या कौन्तेया रक्षितव्यास्तथा मया । (१३।१)

yathaiva kuntyā kaunteyā rakṣitavyāstathā mayā |

13.2१३.२

यथैव धृतराष्ट्रेण रक्षितव्यास्तथा मया ॥ (१३।२)

yathaiva dhṛtarāṣṭreṇa rakṣitavyāstathā mayā ||

14.1१४.१

दुर्योधनापराधेन शकुनेः सौबलस्य च । (१४।१)

duryodhanāparādhena śakuneḥ saubalasya ca |

14.2१४.२

कर्णदुःशासनाभ्यां च वृत्तो ऽयं कुरुसंक्षयः ॥ (१४।२)

karṇaduḥśāsanābhyāṃ ca vṛtto 'yaṃ kurusaṃkṣayaḥ ||

15.1१५.१

नापराध्यति बीभत्सुर् न च पार्थो वृकोदरः । (१५।१)

nāparādhyati bībhatsur na ca pārtho vṛkodaraḥ |

15.2१५.२

नकुलः सहदेवो वा नैव जातु युधिष्ठिरः ॥ (१५।२)

nakulaḥ sahadevo vā naiva jātu yudhiṣṭhiraḥ ||

16.1१६.१

युध्यमाना हि कौरव्याः कृन्तमानाः परस्परम् । (१६।१)

yudhyamānā hi kauravyāḥ kṛntamānāḥ parasparam |

16.2१६.२

निहताः सहिताश्चान्यैस्तत्र नास्त्यप्रियं मम ॥ (१६।२)

nihatāḥ sahitāścānyaistatra nāstyapriyaṃ mama ||

17.1१७.१

यत् तु कर्माकरोद् भीमो वासुदेवस्य पश्यतः । (१७।१)

yat tu karmākarod bhīmo vāsudevasya paśyataḥ |

17.2१७.२

दुर्योधनं समाहूय गदायुद्धे महामनाः ॥ (१७।२)

duryodhanaṃ samāhūya gadāyuddhe mahāmanāḥ ||

18.1१८.१

शिक्षयाभ्यधिकं ज्ञात्वा चरन्तं बहुधा रणे । (१८।१)

śikṣayābhyadhikaṃ jñātvā carantaṃ bahudhā raṇe |

18.2१८.२

अधो नाभ्यां प्रहृतवांस्तन्मे कोपम् अवर्धयत् ॥ (१८।२)

adho nābhyāṃ prahṛtavāṃstanme kopam avardhayat ||

19.1१९.१

कथं नु धर्मं धर्मज्ञैः समुद्दिष्टं महात्मभिः । (१९।१)

kathaṃ nu dharmaṃ dharmajñaiḥ samuddiṣṭaṃ mahātmabhiḥ |

19.2१९.२

त्यजेयुर् आहवे शूराः प्राणहेतोः कथंचन ॥ (१९।२)

tyajeyur āhave śūrāḥ prāṇahetoḥ kathaṃcana ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 11, 13

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit