MBh, 11, 13
Select a line for its word-by-word analysis.
धृतराष्ट्राभ्यनुज्ञातास्ततस्ते कुरुपुंगवाः । (१।२)
dhṛtarāṣṭrābhyanujñātāstataste kurupuṃgavāḥ |
अभ्ययुर् भ्रातरः सर्वे गान्धारीं सहकेशवाः ॥ (१।३)
abhyayur bhrātaraḥ sarve gāndhārīṃ sahakeśavāḥ ||
ततो ज्ञात्वा हतामित्रं धर्मराजं युधिष्ठिरम् । (२।१)
tato jñātvā hatāmitraṃ dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram |
गान्धारी पुत्रशोकार्ता शप्तुम् ऐच्छद् अनिन्दिता ॥ (२।२)
gāndhārī putraśokārtā śaptum aicchad aninditā ||
तस्याः पापम् अभिप्रायं विदित्वा पाण्डवान् प्रति । (३।१)
tasyāḥ pāpam abhiprāyaṃ viditvā pāṇḍavān prati |
स गङ्गायाम् उपस्पृश्य पुण्यगन्धं पयः शुचि । (४।१)
sa gaṅgāyām upaspṛśya puṇyagandhaṃ payaḥ śuci |
न कोपः पाण्डवे कार्यो गान्धारि शमम् आप्नुहि । (७।१)
na kopaḥ pāṇḍave kāryo gāndhāri śamam āpnuhi |
शिवम् आशास्स्व मे मातर् युध्यमानस्य शत्रुभिः ॥ (८।२)
śivam āśāssva me mātar yudhyamānasya śatrubhiḥ ||
न चाप्यतीतां गान्धारि वाचं ते वितथाम् अहम् । (१०।१)
na cāpyatītāṃ gāndhāri vācaṃ te vitathām aham |
सा त्वं धर्मं परिस्मृत्य वाचा चोक्त्वा मनस्विनि । (११।१)
sā tvaṃ dharmaṃ parismṛtya vācā coktvā manasvini |
कोपं संयच्छ गान्धारि मैवं भूः सत्यवादिनि ॥ (११।२)
kopaṃ saṃyaccha gāndhāri maivaṃ bhūḥ satyavādini ||
भगवन्नाभ्यसूयामि नैतान् इच्छामि नश्यतः । (१२।२)
bhagavannābhyasūyāmi naitān icchāmi naśyataḥ |
यथैव कुन्त्या कौन्तेया रक्षितव्यास्तथा मया । (१३।१)
yathaiva kuntyā kaunteyā rakṣitavyāstathā mayā |
यथैव धृतराष्ट्रेण रक्षितव्यास्तथा मया ॥ (१३।२)
yathaiva dhṛtarāṣṭreṇa rakṣitavyāstathā mayā ||
कर्णदुःशासनाभ्यां च वृत्तो ऽयं कुरुसंक्षयः ॥ (१४।२)
karṇaduḥśāsanābhyāṃ ca vṛtto 'yaṃ kurusaṃkṣayaḥ ||
नापराध्यति बीभत्सुर् न च पार्थो वृकोदरः । (१५।१)
nāparādhyati bībhatsur na ca pārtho vṛkodaraḥ |
युध्यमाना हि कौरव्याः कृन्तमानाः परस्परम् । (१६।१)
yudhyamānā hi kauravyāḥ kṛntamānāḥ parasparam |
निहताः सहिताश्चान्यैस्तत्र नास्त्यप्रियं मम ॥ (१६।२)
nihatāḥ sahitāścānyaistatra nāstyapriyaṃ mama ||
यत् तु कर्माकरोद् भीमो वासुदेवस्य पश्यतः । (१७।१)
yat tu karmākarod bhīmo vāsudevasya paśyataḥ |
शिक्षयाभ्यधिकं ज्ञात्वा चरन्तं बहुधा रणे । (१८।१)
śikṣayābhyadhikaṃ jñātvā carantaṃ bahudhā raṇe |
अधो नाभ्यां प्रहृतवांस्तन्मे कोपम् अवर्धयत् ॥ (१८।२)
adho nābhyāṃ prahṛtavāṃstanme kopam avardhayat ||
कथं नु धर्मं धर्मज्ञैः समुद्दिष्टं महात्मभिः । (१९।१)
kathaṃ nu dharmaṃ dharmajñaiḥ samuddiṣṭaṃ mahātmabhiḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.