महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 150

814 of 1995 · 57 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

जनमेजय उवाच । (१।१)

janamejaya uvāca

1.2१.२

युधिष्ठिरं सहानीकम् उपयान्तं युयुत्सया । (१।२)

yudhiṣṭhiraṃ sahānīkam upayāntaṃ yuyutsayā |

1.3१.३

संनिविष्टं कुरुक्षेत्रे वासुदेवेन पालितम् ॥ (१।३)

saṃniviṣṭaṃ kurukṣetre vāsudevena pālitam ||

2.1२.१

विराटद्रुपदाभ्यां च सपुत्राभ्यां समन्वितम् । (२।१)

virāṭadrupadābhyāṃ ca saputrābhyāṃ samanvitam |

2.2२.२

केकयैर् वृष्णिभिश्चैव पार्थिवैः शतशो वृतम् ॥ (२।२)

kekayair vṛṣṇibhiścaiva pārthivaiḥ śataśo vṛtam ||

3.1३.१

महेन्द्रम् इव चादित्यैर् अभिगुप्तं महारथैः । (३।१)

mahendram iva cādityair abhiguptaṃ mahārathaiḥ |

3.2३.२

श्रुत्वा दुर्योधनो राजा किं कार्यं प्रत्यपद्यत ॥ (३।२)

śrutvā duryodhano rājā kiṃ kāryaṃ pratyapadyata ||

4.1४.१

एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन । (४।१)

etad icchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana |

4.2४.२

संभ्रमे तुमुले तस्मिन् यदासीत् कुरुजाङ्गले ॥ (४।२)

saṃbhrame tumule tasmin yadāsīt kurujāṅgale ||

5.1५.१

व्यथयेयुर् हि देवानां सेनाम् अपि समागमे । (५।१)

vyathayeyur hi devānāṃ senām api samāgame |

5.2५.२

पाण्डवा वासुदेवश्च विराटद्रुपदौ तथा ॥ (५।२)

pāṇḍavā vāsudevaśca virāṭadrupadau tathā ||

6.1६.१

धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः शिखण्डी च महारथः । (६।१)

dhṛṣṭadyumnaśca pāñcālyaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ |

6.2६.२

युयुधानश्च विक्रान्तो देवैर् अपि दुरासदः ॥ (६।२)

yuyudhānaśca vikrānto devair api durāsadaḥ ||

7.1७.१

एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन । (७।१)

etad icchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana |

7.2७.२

कुरूणां पाण्डवानां च यद् यद् आसीद् विचेष्टितम् ॥ (७।२)

kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yad yad āsīd viceṣṭitam ||

8.1८.१

वैशंपायन उवाच । (८।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

8.2८.२

प्रतियाते तु दाशार्हे राजा दुर्योधनस्तदा । (८।२)

pratiyāte tu dāśārhe rājā duryodhanastadā |

8.3८.३

कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चाब्रवीद् इदम् ॥ (८।३)

karṇaṃ duḥśāsanaṃ caiva śakuniṃ cābravīd idam ||

9.1९.१

अकृतेनैव कार्येण गतः पार्थान् अधोक्षजः । (९।१)

akṛtenaiva kāryeṇa gataḥ pārthān adhokṣajaḥ |

9.2९.२

स एनान्मन्युनाविष्टो ध्रुवं वक्ष्यत्यसंशयम् ॥ (९।२)

sa enānmanyunāviṣṭo dhruvaṃ vakṣyatyasaṃśayam ||

10.1१०.१

इष्टो हि वासुदेवस्य पाण्डवैर् मम विग्रहः । (१०।१)

iṣṭo hi vāsudevasya pāṇḍavair mama vigrahaḥ |

10.2१०.२

भीमसेनार्जुनौ चैव दाशार्हस्य मते स्थितौ ॥ (१०।२)

bhīmasenārjunau caiva dāśārhasya mate sthitau ||

11.1११.१

अजातशत्रुर् अप्यद्य भीमार्जुनवशानुगः । (११।१)

ajātaśatrur apyadya bhīmārjunavaśānugaḥ |

11.2११.२

निकृतश्च मया पूर्वं सह सर्वैः सहोदरैः ॥ (११।२)

nikṛtaśca mayā pūrvaṃ saha sarvaiḥ sahodaraiḥ ||

12.1१२.१

विराटद्रुपदौ चैव कृतवैरौ मया सह । (१२।१)

virāṭadrupadau caiva kṛtavairau mayā saha |

12.2१२.२

तौ च सेनाप्रणेतारौ वासुदेववशानुगौ ॥ (१२।२)

tau ca senāpraṇetārau vāsudevavaśānugau ||

13.1१३.१

भविता विग्रहः सो ऽयं तुमुलो लोमहर्षणः । (१३।१)

bhavitā vigrahaḥ so 'yaṃ tumulo lomaharṣaṇaḥ |

13.2१३.२

तस्मात् सांग्रामिकं सर्वं कारयध्वम् अतन्द्रिताः ॥ (१३।२)

tasmāt sāṃgrāmikaṃ sarvaṃ kārayadhvam atandritāḥ ||

14.1१४.१

शिबिराणि कुरुक्षेत्रे क्रियन्तां वसुधाधिपाः । (१४।१)

śibirāṇi kurukṣetre kriyantāṃ vasudhādhipāḥ |

14.2१४.२

सुपर्याप्तावकाशानि दुरादेयानि शत्रुभिः ॥ (१४।२)

suparyāptāvakāśāni durādeyāni śatrubhiḥ ||

15.1१५.१

आसन्नजलकाष्ठानि शतशो ऽथ सहस्रशः । (१५।१)

āsannajalakāṣṭhāni śataśo 'tha sahasraśaḥ |

15.2१५.२

अच्छेद्याहारमार्गाणि रत्नोच्चयचितानि च । (१५।२)

acchedyāhāramārgāṇi ratnoccayacitāni ca |

15.3१५.३

विविधायुधपूर्णानि पताकाध्वजवन्ति च ॥ (१५।३)

vividhāyudhapūrṇāni patākādhvajavanti ca ||

16.1१६.१

समाश्च तेषां पन्थानः क्रियन्तां नगराद् बहिः । (१६।१)

samāśca teṣāṃ panthānaḥ kriyantāṃ nagarād bahiḥ |

16.2१६.२

प्रयाणं घुष्यताम् अद्य श्वोभूत इति माचिरम् ॥ (१६।२)

prayāṇaṃ ghuṣyatām adya śvobhūta iti māciram ||

17.1१७.१

ते तथेति प्रतिज्ञाय श्वोभूते चक्रिरे तथा । (१७।१)

te tatheti pratijñāya śvobhūte cakrire tathā |

17.2१७.२

हृष्टरूपा महात्मानो विनाशाय महीक्षिताम् ॥ (१७।२)

hṛṣṭarūpā mahātmāno vināśāya mahīkṣitām ||

18.1१८.१

ततस्ते पार्थिवाः सर्वे तच्छ्रुत्वा राजशासनम् । (१८।१)

tataste pārthivāḥ sarve tacchrutvā rājaśāsanam |

18.2१८.२

आसनेभ्यो महार्हेभ्य उदतिष्ठन्न् अमर्षिताः ॥ (१८।२)

āsanebhyo mahārhebhya udatiṣṭhann amarṣitāḥ ||

19.1१९.१

बाहून् परिघसंकाशान् संस्पृशन्तः शनैः शनैः । (१९।१)

bāhūn parighasaṃkāśān saṃspṛśantaḥ śanaiḥ śanaiḥ |

19.2१९.२

काञ्चनाङ्गददीप्तांश्च चन्दनागरुभूषितान् ॥ (१९।२)

kāñcanāṅgadadīptāṃśca candanāgarubhūṣitān ||

20.1२०.१

उष्णीषाणि नियच्छन्तः पुण्डरीकनिभैः करैः । (२०।१)

uṣṇīṣāṇi niyacchantaḥ puṇḍarīkanibhaiḥ karaiḥ |

20.2२०.२

अन्तरीयोत्तरीयाणि भूषणानि च सर्वशः ॥ (२०।२)

antarīyottarīyāṇi bhūṣaṇāni ca sarvaśaḥ ||

21.1२१.१

ते रथान् रथिनः श्रेष्ठा हयांश्च हयकोविदाः । (२१।१)

te rathān rathinaḥ śreṣṭhā hayāṃśca hayakovidāḥ |

21.2२१.२

सज्जयन्ति स्म नागांश्च नागशिक्षासु निष्ठिताः ॥ (२१।२)

sajjayanti sma nāgāṃśca nāgaśikṣāsu niṣṭhitāḥ ||

22.1२२.१

अथ वर्माणि चित्राणि काञ्चनानि बहूनि च । (२२।१)

atha varmāṇi citrāṇi kāñcanāni bahūni ca |

22.2२२.२

विविधानि च शस्त्राणि चक्रुः सज्जानि सर्वशः ॥ (२२।२)

vividhāni ca śastrāṇi cakruḥ sajjāni sarvaśaḥ ||

23.1२३.१

पदातयश्च पुरुषाः शस्त्राणि विविधानि च । (२३।१)

padātayaśca puruṣāḥ śastrāṇi vividhāni ca |

23.2२३.२

उपजह्रुः शरीरेषु हेमचित्राण्यनेकशः ॥ (२३।२)

upajahruḥ śarīreṣu hemacitrāṇyanekaśaḥ ||

24.1२४.१

तद् उत्सव इवोदग्रं सम्प्रहृष्टनरावृतम् । (२४।१)

tad utsava ivodagraṃ samprahṛṣṭanarāvṛtam |

24.2२४.२

नगरं धार्तराष्ट्रस्य भारतासीत् समाकुलम् ॥ (२४।२)

nagaraṃ dhārtarāṣṭrasya bhāratāsīt samākulam ||

25.1२५.१

जनौघसलिलावर्तो रथनागाश्वमीनवान् । (२५।१)

janaughasalilāvarto rathanāgāśvamīnavān |

25.2२५.२

शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषः कोशसंचयरत्नवान् ॥ (२५।२)

śaṅkhadundubhinirghoṣaḥ kośasaṃcayaratnavān ||

26.1२६.१

चित्राभरणवर्मोर्मिः शस्त्रनिर्मलफेनवान् । (२६।१)

citrābharaṇavarmormiḥ śastranirmalaphenavān |

26.2२६.२

प्रासादमालाद्रिवृतो रथ्यापणमहाह्रदः ॥ (२६।२)

prāsādamālādrivṛto rathyāpaṇamahāhradaḥ ||

27.1२७.१

योधचन्द्रोदयोद्भूतः कुरुराजमहार्णवः । (२७।१)

yodhacandrodayodbhūtaḥ kururājamahārṇavaḥ |

27.2२७.२

अदृश्यत तदा राजंश्चन्द्रोदय इवार्णवः ॥ (२७।२)

adṛśyata tadā rājaṃścandrodaya ivārṇavaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 150

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit