MBh, 5, 150
Select a line for its word-by-word analysis.
विराटद्रुपदाभ्यां च सपुत्राभ्यां समन्वितम् । (२।१)
virāṭadrupadābhyāṃ ca saputrābhyāṃ samanvitam |
केकयैर् वृष्णिभिश्चैव पार्थिवैः शतशो वृतम् ॥ (२।२)
kekayair vṛṣṇibhiścaiva pārthivaiḥ śataśo vṛtam ||
महेन्द्रम् इव चादित्यैर् अभिगुप्तं महारथैः । (३।१)
mahendram iva cādityair abhiguptaṃ mahārathaiḥ |
श्रुत्वा दुर्योधनो राजा किं कार्यं प्रत्यपद्यत ॥ (३।२)
śrutvā duryodhano rājā kiṃ kāryaṃ pratyapadyata ||
संभ्रमे तुमुले तस्मिन् यदासीत् कुरुजाङ्गले ॥ (४।२)
saṃbhrame tumule tasmin yadāsīt kurujāṅgale ||
धृष्टद्युम्नश्च पाञ्चाल्यः शिखण्डी च महारथः । (६।१)
dhṛṣṭadyumnaśca pāñcālyaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ |
कुरूणां पाण्डवानां च यद् यद् आसीद् विचेष्टितम् ॥ (७।२)
kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yad yad āsīd viceṣṭitam ||
कर्णं दुःशासनं चैव शकुनिं चाब्रवीद् इदम् ॥ (८।३)
karṇaṃ duḥśāsanaṃ caiva śakuniṃ cābravīd idam ||
स एनान्मन्युनाविष्टो ध्रुवं वक्ष्यत्यसंशयम् ॥ (९।२)
sa enānmanyunāviṣṭo dhruvaṃ vakṣyatyasaṃśayam ||
इष्टो हि वासुदेवस्य पाण्डवैर् मम विग्रहः । (१०।१)
iṣṭo hi vāsudevasya pāṇḍavair mama vigrahaḥ |
भीमसेनार्जुनौ चैव दाशार्हस्य मते स्थितौ ॥ (१०।२)
bhīmasenārjunau caiva dāśārhasya mate sthitau ||
निकृतश्च मया पूर्वं सह सर्वैः सहोदरैः ॥ (११।२)
nikṛtaśca mayā pūrvaṃ saha sarvaiḥ sahodaraiḥ ||
भविता विग्रहः सो ऽयं तुमुलो लोमहर्षणः । (१३।१)
bhavitā vigrahaḥ so 'yaṃ tumulo lomaharṣaṇaḥ |
तस्मात् सांग्रामिकं सर्वं कारयध्वम् अतन्द्रिताः ॥ (१३।२)
tasmāt sāṃgrāmikaṃ sarvaṃ kārayadhvam atandritāḥ ||
शिबिराणि कुरुक्षेत्रे क्रियन्तां वसुधाधिपाः । (१४।१)
śibirāṇi kurukṣetre kriyantāṃ vasudhādhipāḥ |
समाश्च तेषां पन्थानः क्रियन्तां नगराद् बहिः । (१६।१)
samāśca teṣāṃ panthānaḥ kriyantāṃ nagarād bahiḥ |
प्रयाणं घुष्यताम् अद्य श्वोभूत इति माचिरम् ॥ (१६।२)
prayāṇaṃ ghuṣyatām adya śvobhūta iti māciram ||
ते तथेति प्रतिज्ञाय श्वोभूते चक्रिरे तथा । (१७।१)
te tatheti pratijñāya śvobhūte cakrire tathā |
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे तच्छ्रुत्वा राजशासनम् । (१८।१)
tataste pārthivāḥ sarve tacchrutvā rājaśāsanam |
आसनेभ्यो महार्हेभ्य उदतिष्ठन्न् अमर्षिताः ॥ (१८।२)
āsanebhyo mahārhebhya udatiṣṭhann amarṣitāḥ ||
बाहून् परिघसंकाशान् संस्पृशन्तः शनैः शनैः । (१९।१)
bāhūn parighasaṃkāśān saṃspṛśantaḥ śanaiḥ śanaiḥ |
काञ्चनाङ्गददीप्तांश्च चन्दनागरुभूषितान् ॥ (१९।२)
kāñcanāṅgadadīptāṃśca candanāgarubhūṣitān ||
उष्णीषाणि नियच्छन्तः पुण्डरीकनिभैः करैः । (२०।१)
uṣṇīṣāṇi niyacchantaḥ puṇḍarīkanibhaiḥ karaiḥ |
ते रथान् रथिनः श्रेष्ठा हयांश्च हयकोविदाः । (२१।१)
te rathān rathinaḥ śreṣṭhā hayāṃśca hayakovidāḥ |
सज्जयन्ति स्म नागांश्च नागशिक्षासु निष्ठिताः ॥ (२१।२)
sajjayanti sma nāgāṃśca nāgaśikṣāsu niṣṭhitāḥ ||
विविधानि च शस्त्राणि चक्रुः सज्जानि सर्वशः ॥ (२२।२)
vividhāni ca śastrāṇi cakruḥ sajjāni sarvaśaḥ ||
नगरं धार्तराष्ट्रस्य भारतासीत् समाकुलम् ॥ (२४।२)
nagaraṃ dhārtarāṣṭrasya bhāratāsīt samākulam ||
चित्राभरणवर्मोर्मिः शस्त्रनिर्मलफेनवान् । (२६।१)
citrābharaṇavarmormiḥ śastranirmalaphenavān |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.