महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 29

1864 of 1995 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ब्राह्मण उवाच । (१।१)

brāhmaṇa uvāca

1.2१.२

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (१।२)

atrāpyudāharantīmam itihāsaṃ purātanam |

1.3१.३

कार्तवीर्यस्य संवादं समुद्रस्य च भामिनि ॥ (१।३)

kārtavīryasya saṃvādaṃ samudrasya ca bhāmini ||

2.1२.१

कार्तवीर्यार्जुनो नाम राजा बाहुसहस्रवान् । (२।१)

kārtavīryārjuno nāma rājā bāhusahasravān |

2.2२.२

येन सागरपर्यन्ता धनुषा निर्जिता मही ॥ (२।२)

yena sāgaraparyantā dhanuṣā nirjitā mahī ||

3.1३.१

स कदाचित् समुद्रान्ते विचरन् बलदर्पितः । (३।१)

sa kadācit samudrānte vicaran baladarpitaḥ |

3.2३.२

अवाकिरच्छरशतैः समुद्रम् इति नः श्रुतम् ॥ (३।२)

avākiraccharaśataiḥ samudram iti naḥ śrutam ||

4.1४.१

तं समुद्रो नमस्कृत्य कृताञ्जलिर् उवाच ह । (४।१)

taṃ samudro namaskṛtya kṛtāñjalir uvāca ha |

4.2४.२

मा मुञ्च वीर नाराचान् ब्रूहि किं करवाणि ते ॥ (४।२)

mā muñca vīra nārācān brūhi kiṃ karavāṇi te ||

5.1५.१

मदाश्रयाणि भूतानि त्वद्विसृष्टैर् महेषुभिः । (५।१)

madāśrayāṇi bhūtāni tvadvisṛṣṭair maheṣubhiḥ |

5.2५.२

वध्यन्ते राजशार्दूल तेभ्यो देह्यभयं विभो ॥ (५।२)

vadhyante rājaśārdūla tebhyo dehyabhayaṃ vibho ||

6.1६.१

अर्जुन उवाच । (६।१)

arjuna uvāca

6.2६.२

मत्समो यदि संग्रामे शरासनधरः क्वचित् । (६।२)

matsamo yadi saṃgrāme śarāsanadharaḥ kvacit |

6.3६.३

विद्यते तं ममाचक्ष्व यः समासीत मां मृधे ॥ (६।३)

vidyate taṃ mamācakṣva yaḥ samāsīta māṃ mṛdhe ||

7.1७.१

समुद्र उवाच । (७।१)

samudra uvāca

7.2७.२

महर्षिर् जमदग्निस्ते यदि राजन् परिश्रुतः । (७।२)

maharṣir jamadagniste yadi rājan pariśrutaḥ |

7.3७.३

तस्य पुत्रस्तवातिथ्यं यथावत् कर्तुम् अर्हति ॥ (७।३)

tasya putrastavātithyaṃ yathāvat kartum arhati ||

8.1८.१

ततः स राजा प्रययौ क्रोधेन महता वृतः । (८।१)

tataḥ sa rājā prayayau krodhena mahatā vṛtaḥ |

8.2८.२

स तम् आश्रमम् आगम्य रामम् एवान्वपद्यत ॥ (८।२)

sa tam āśramam āgamya rāmam evānvapadyata ||

9.1९.१

स रामप्रतिकूलानि चकार सह बन्धुभिः । (९।१)

sa rāmapratikūlāni cakāra saha bandhubhiḥ |

9.2९.२

आयासं जनयामास रामस्य च महात्मनः ॥ (९।२)

āyāsaṃ janayāmāsa rāmasya ca mahātmanaḥ ||

10.1१०.१

ततस्तेजः प्रजज्वाल रामस्यामिततेजसः । (१०।१)

tatastejaḥ prajajvāla rāmasyāmitatejasaḥ |

10.2१०.२

प्रदहद् रिपुसैन्यानि तदा कमललोचने ॥ (१०।२)

pradahad ripusainyāni tadā kamalalocane ||

11.1११.१

ततः परशुम् आदाय स तं बाहुसहस्रिणम् । (११।१)

tataḥ paraśum ādāya sa taṃ bāhusahasriṇam |

11.2११.२

चिछेद सहसा रामो बाहुशाखम् इव द्रुमम् ॥ (११।२)

cicheda sahasā rāmo bāhuśākham iva drumam ||

12.1१२.१

तं हतं पतितं दृष्ट्वा समेताः सर्वबान्धवाः । (१२।१)

taṃ hataṃ patitaṃ dṛṣṭvā sametāḥ sarvabāndhavāḥ |

12.2१२.२

असीन् आदाय शक्तीश्च भार्गवं पर्यवारयन् ॥ (१२।२)

asīn ādāya śaktīśca bhārgavaṃ paryavārayan ||

13.1१३.१

रामो ऽपि धनुर् आदाय रथम् आरुह्य सत्वरः । (१३।१)

rāmo 'pi dhanur ādāya ratham āruhya satvaraḥ |

13.2१३.२

विसृजञ् शरवर्षाणि व्यधमत् पार्थिवं बलम् ॥ (१३।२)

visṛjañ śaravarṣāṇi vyadhamat pārthivaṃ balam ||

14.1१४.१

ततस्तु क्षत्रियाः केचिज्जमदग्निं निहत्य च । (१४।१)

tatastu kṣatriyāḥ kecijjamadagniṃ nihatya ca |

14.2१४.२

विविशुर् गिरिदुर्गाणि मृगाः सिंहार्दिता इव ॥ (१४।२)

viviśur giridurgāṇi mṛgāḥ siṃhārditā iva ||

15.1१५.१

तेषां स्वविहितं कर्म तद्भयान्नानुतिष्ठताम् । (१५।१)

teṣāṃ svavihitaṃ karma tadbhayānnānutiṣṭhatām |

15.2१५.२

प्रजा वृषलतां प्राप्ता ब्राह्मणानाम् अदर्शनात् ॥ (१५।२)

prajā vṛṣalatāṃ prāptā brāhmaṇānām adarśanāt ||

16.1१६.१

त एते द्रमिडाः काशाः पुण्ड्राश्च शबरैः सह । (१६।१)

ta ete dramiḍāḥ kāśāḥ puṇḍrāśca śabaraiḥ saha |

16.2१६.२

वृषलत्वं परिगता व्युत्थानात् क्षत्रधर्मतः ॥ (१६।२)

vṛṣalatvaṃ parigatā vyutthānāt kṣatradharmataḥ ||

17.1१७.१

ततस्तु हतवीरासु क्षत्रियासु पुनः पुनः । (१७।१)

tatastu hatavīrāsu kṣatriyāsu punaḥ punaḥ |

17.2१७.२

द्विजैर् उत्पादितं क्षत्रं जामदग्न्यो न्यकृन्तत ॥ (१७।२)

dvijair utpāditaṃ kṣatraṃ jāmadagnyo nyakṛntata ||

18.1१८.१

एकविंशतिमेधान्ते रामं वाग् अशरीरिणी । (१८।१)

ekaviṃśatimedhānte rāmaṃ vāg aśarīriṇī |

18.2१८.२

दिव्या प्रोवाच मधुरा सर्वलोकपरिश्रुता ॥ (१८।२)

divyā provāca madhurā sarvalokapariśrutā ||

19.1१९.१

राम राम निवर्तस्व कं गुणं तात पश्यसि । (१९।१)

rāma rāma nivartasva kaṃ guṇaṃ tāta paśyasi |

19.2१९.२

क्षत्रबन्धून् इमान् प्राणैर् विप्रयोज्य पुनः पुनः ॥ (१९।२)

kṣatrabandhūn imān prāṇair viprayojya punaḥ punaḥ ||

20.1२०.१

तथैव तं महात्मानम् ऋचीकप्रमुखास्तदा । (२०।१)

tathaiva taṃ mahātmānam ṛcīkapramukhāstadā |

20.2२०.२

पितामहा महाभाग निवर्तस्वेत्यथाब्रुवन् ॥ (२०।२)

pitāmahā mahābhāga nivartasvetyathābruvan ||

21.1२१.१

पितुर् वधम् अमृष्यंस्तु रामः प्रोवाच तान् ऋषीन् । (२१।१)

pitur vadham amṛṣyaṃstu rāmaḥ provāca tān ṛṣīn |

21.2२१.२

नार्हन्तीह भवन्तो मां निवारयितुम् इत्युत ॥ (२१।२)

nārhantīha bhavanto māṃ nivārayitum ityuta ||

22.1२२.१

पितर ऊचुः । (२२।१)

pitara ūcuḥ |

22.2२२.२

नार्हसे क्षत्रबन्धूंस्त्वं निहन्तुं जयतां वर । (२२।२)

nārhase kṣatrabandhūṃstvaṃ nihantuṃ jayatāṃ vara |

22.3२२.३

न हि युक्तं त्वया हन्तुं ब्राह्मणेन सता नृपान् ॥ (२२।३)

na hi yuktaṃ tvayā hantuṃ brāhmaṇena satā nṛpān ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 29

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit