MBh, 5, 197
Select a line for its word-by-word analysis.
तथैव राजा कौन्तेयो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । (१।२)
tathaiva rājā kaunteyo dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ |
धृष्टद्युम्नमुखान् वीरांश् चोदयामास भारत ॥ (१।३)
dhṛṣṭadyumnamukhān vīrāṃś codayāmāsa bhārata ||
सेनापतिम् अमित्रघ्नं धृष्टकेतुम् अथादिशत् ॥ (२।२)
senāpatim amitraghnaṃ dhṛṣṭaketum athādiśat ||
पाञ्चाल्यौ च महेष्वासौ युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ (३।२)
pāñcālyau ca maheṣvāsau yudhāmanyūttamaujasau ||
आज्यावसिक्ता ज्वलिता धिष्ण्येष्व् इव हुताशनाः । (४।२)
ājyāvasiktā jvalitā dhiṣṇyeṣv iva hutāśanāḥ |
सो ऽथ सैन्यं यथायोगं पूजयित्वा नरर्षभः । (५।१)
so 'tha sainyaṃ yathāyogaṃ pūjayitvā nararṣabhaḥ |
अभिमन्युं बृहन्तं च द्रौपदेयांश् च सर्वशः । (६।१)
abhimanyuṃ bṛhantaṃ ca draupadeyāṃś ca sarvaśaḥ |
धृष्टद्युम्नमुखान् एतान् प्राहिणोत् पाण्डुनन्दनः ॥ (६।२)
dhṛṣṭadyumnamukhān etān prāhiṇot pāṇḍunandanaḥ ||
द्वितीयं प्रेषयामास बलस्कन्धं युधिष्ठिरः ॥ (७।२)
dvitīyaṃ preṣayāmāsa balaskandhaṃ yudhiṣṭhiraḥ ||
हृष्टानां तत्र योधानां शब्दो दिवम् इवास्पृशत् ॥ (८।२)
hṛṣṭānāṃ tatra yodhānāṃ śabdo divam ivāspṛśat ||
तथान्यैः पृथिवीपालैः सह प्रायान् महीपतिः ॥ (९।२)
tathānyaiḥ pṛthivīpālaiḥ saha prāyān mahīpatiḥ ||
गङ्गेव पूर्णा स्तिमिता स्यन्दमाना व्यदृश्यत ॥ (१०।२)
gaṅgeva pūrṇā stimitā syandamānā vyadṛśyata ||
मोहयन् धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां बुद्धिनिस्रवम् ॥ (११।२)
mohayan dhṛtarāṣṭrasya putrāṇāṃ buddhinisravam ||
द्रौपदेयान् महेष्वासान् अभिमन्युं च पाण्डवः । (१२।१)
draupadeyān maheṣvāsān abhimanyuṃ ca pāṇḍavaḥ |
नकुलं सहदेवं च सर्वांश् चैव प्रभद्रकान् ॥ (१२।२)
nakulaṃ sahadevaṃ ca sarvāṃś caiva prabhadrakān ||
दश चाश्वसहस्राणि द्विसाहस्रं च दन्तिनः । (१३।१)
daśa cāśvasahasrāṇi dvisāhasraṃ ca dantinaḥ |
भीमसेनं च दुर्धर्षं प्रथमं प्रादिशद् बलम् । (१४।१)
bhīmasenaṃ ca durdharṣaṃ prathamaṃ prādiśad balam |
मध्यमे तु विराटं च जयत्सेनं च मागधम् ॥ (१४।२)
madhyame tu virāṭaṃ ca jayatsenaṃ ca māgadham ||
महारथौ च पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमौजसौ । (१५।१)
mahārathau ca pāñcālyau yudhāmanyūttamaujasau |
तेषां विंशतिसाहस्रा ध्वजाः शूरैर् अधिष्ठिताः ॥ (१६।२)
teṣāṃ viṃśatisāhasrā dhvajāḥ śūrair adhiṣṭhitāḥ ||
सहस्रशो ऽन्वयुः पश्चाद् अग्रतश् च सहस्रशः ॥ (१७।३)
sahasraśo 'nvayuḥ paścād agrataś ca sahasraśaḥ ||
युधिष्ठिरो यत्र सैन्ये स्वयम् एव बलार्णवे । (१८।१)
yudhiṣṭhiro yatra sainye svayam eva balārṇave |
तत्र ते पृथिवीपाला भूयिष्ठं पर्यवस्थिताः ॥ (१८।२)
tatra te pṛthivīpālā bhūyiṣṭhaṃ paryavasthitāḥ ||
यद् आश्रित्याभियुयुधे धार्तराष्ट्रं सुयोधनम् ॥ (१९।३)
yad āśrityābhiyuyudhe dhārtarāṣṭraṃ suyodhanam ||
ततो ऽन्ये शतशः पश्चात् सहस्रायुतशो नराः । (२०।१)
tato 'nye śataśaḥ paścāt sahasrāyutaśo narāḥ |
नदन्तः प्रययुस् तेषाम् अनीकानि सहस्रशः ॥ (२०।२)
nadantaḥ prayayus teṣām anīkāni sahasraśaḥ ||
वादयन्ति स्म संहृष्टाः सहस्रायुतशो नराः ॥ (२१।२)
vādayanti sma saṃhṛṣṭāḥ sahasrāyutaśo narāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.