महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 197

861 of 1995 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

तथैव राजा कौन्तेयो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । (१।२)

tathaiva rājā kaunteyo dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ |

1.3१.३

धृष्टद्युम्नमुखान् वीरांश् चोदयामास भारत ॥ (१।३)

dhṛṣṭadyumnamukhān vīrāṃś codayāmāsa bhārata ||

2.1२.१

चेदिकाशिकरूषाणां नेतारं दृढविक्रमम् । (२।१)

cedikāśikarūṣāṇāṃ netāraṃ dṛḍhavikramam |

2.2२.२

सेनापतिम् अमित्रघ्नं धृष्टकेतुम् अथादिशत् ॥ (२।२)

senāpatim amitraghnaṃ dhṛṣṭaketum athādiśat ||

3.1३.१

विराटं द्रुपदं चैव युयुधानं शिखण्डिनम् । (३।१)

virāṭaṃ drupadaṃ caiva yuyudhānaṃ śikhaṇḍinam |

3.2३.२

पाञ्चाल्यौ च महेष्वासौ युधामन्यूत्तमौजसौ ॥ (३।२)

pāñcālyau ca maheṣvāsau yudhāmanyūttamaujasau ||

4.1४.१

ते शूराश् चित्रवर्माणस् तप्तकुण्डलधारिणः । (४।१)

te śūrāś citravarmāṇas taptakuṇḍaladhāriṇaḥ |

4.2४.२

आज्यावसिक्ता ज्वलिता धिष्ण्येष्व् इव हुताशनाः । (४।२)

ājyāvasiktā jvalitā dhiṣṇyeṣv iva hutāśanāḥ |

4.3४.३

अशोभन्त महेष्वासा ग्रहाः प्रज्वलिता इव ॥ (४।३)

aśobhanta maheṣvāsā grahāḥ prajvalitā iva ||

5.1५.१

सो ऽथ सैन्यं यथायोगं पूजयित्वा नरर्षभः । (५।१)

so 'tha sainyaṃ yathāyogaṃ pūjayitvā nararṣabhaḥ |

5.2५.२

दिदेश तान्य् अनीकानि प्रयाणाय महीपतिः ॥ (५।२)

dideśa tāny anīkāni prayāṇāya mahīpatiḥ ||

6.1६.१

अभिमन्युं बृहन्तं च द्रौपदेयांश् च सर्वशः । (६।१)

abhimanyuṃ bṛhantaṃ ca draupadeyāṃś ca sarvaśaḥ |

6.2६.२

धृष्टद्युम्नमुखान् एतान् प्राहिणोत् पाण्डुनन्दनः ॥ (६।२)

dhṛṣṭadyumnamukhān etān prāhiṇot pāṇḍunandanaḥ ||

7.1७.१

भीमं च युयुधानं च पाण्डवं च धनंजयम् । (७।१)

bhīmaṃ ca yuyudhānaṃ ca pāṇḍavaṃ ca dhanaṃjayam |

7.2७.२

द्वितीयं प्रेषयामास बलस्कन्धं युधिष्ठिरः ॥ (७।२)

dvitīyaṃ preṣayāmāsa balaskandhaṃ yudhiṣṭhiraḥ ||

8.1८.१

भाण्डं समारोपयतां चरतां संप्रधावताम् । (८।१)

bhāṇḍaṃ samāropayatāṃ caratāṃ saṃpradhāvatām |

8.2८.२

हृष्टानां तत्र योधानां शब्दो दिवम् इवास्पृशत् ॥ (८।२)

hṛṣṭānāṃ tatra yodhānāṃ śabdo divam ivāspṛśat ||

9.1९.१

स्वयम् एव ततः पश्चाद् विराटद्रुपदान्वितः । (९।१)

svayam eva tataḥ paścād virāṭadrupadānvitaḥ |

9.2९.२

तथान्यैः पृथिवीपालैः सह प्रायान् महीपतिः ॥ (९।२)

tathānyaiḥ pṛthivīpālaiḥ saha prāyān mahīpatiḥ ||

10.1१०.१

भीमधन्वायनी सेना धृष्टद्युम्नपुरस्कृता । (१०।१)

bhīmadhanvāyanī senā dhṛṣṭadyumnapuraskṛtā |

10.2१०.२

गङ्गेव पूर्णा स्तिमिता स्यन्दमाना व्यदृश्यत ॥ (१०।२)

gaṅgeva pūrṇā stimitā syandamānā vyadṛśyata ||

11.1११.१

ततः पुनर् अनीकानि व्ययोजयत बुद्धिमान् । (११।१)

tataḥ punar anīkāni vyayojayata buddhimān |

11.2११.२

मोहयन् धृतराष्ट्रस्य पुत्राणां बुद्धिनिस्रवम् ॥ (११।२)

mohayan dhṛtarāṣṭrasya putrāṇāṃ buddhinisravam ||

12.1१२.१

द्रौपदेयान् महेष्वासान् अभिमन्युं च पाण्डवः । (१२।१)

draupadeyān maheṣvāsān abhimanyuṃ ca pāṇḍavaḥ |

12.2१२.२

नकुलं सहदेवं च सर्वांश् चैव प्रभद्रकान् ॥ (१२।२)

nakulaṃ sahadevaṃ ca sarvāṃś caiva prabhadrakān ||

13.1१३.१

दश चाश्वसहस्राणि द्विसाहस्रं च दन्तिनः । (१३।१)

daśa cāśvasahasrāṇi dvisāhasraṃ ca dantinaḥ |

13.2१३.२

अयुतं च पदातीनां रथाः पञ्चशतास् तथा ॥ (१३।२)

ayutaṃ ca padātīnāṃ rathāḥ pañcaśatās tathā ||

14.1१४.१

भीमसेनं च दुर्धर्षं प्रथमं प्रादिशद् बलम् । (१४।१)

bhīmasenaṃ ca durdharṣaṃ prathamaṃ prādiśad balam |

14.2१४.२

मध्यमे तु विराटं च जयत्सेनं च मागधम् ॥ (१४।२)

madhyame tu virāṭaṃ ca jayatsenaṃ ca māgadham ||

15.1१५.१

महारथौ च पाञ्चाल्यौ युधामन्यूत्तमौजसौ । (१५।१)

mahārathau ca pāñcālyau yudhāmanyūttamaujasau |

15.2१५.२

वीर्यवन्तौ महात्मानौ गदाकार्मुकधारिणौ । (१५।२)

vīryavantau mahātmānau gadākārmukadhāriṇau |

15.3१५.३

अन्वयातां ततो मध्ये वासुदेवधनंजयौ ॥ (१५।३)

anvayātāṃ tato madhye vāsudevadhanaṃjayau ||

16.1१६.१

बभूवुर् अतिसंरब्धाः कृतप्रहरणा नराः । (१६।१)

babhūvur atisaṃrabdhāḥ kṛtapraharaṇā narāḥ |

16.2१६.२

तेषां विंशतिसाहस्रा ध्वजाः शूरैर् अधिष्ठिताः ॥ (१६।२)

teṣāṃ viṃśatisāhasrā dhvajāḥ śūrair adhiṣṭhitāḥ ||

17.1१७.१

पञ्च नागसहस्राणि रथवंशाश् च सर्वशः । (१७।१)

pañca nāgasahasrāṇi rathavaṃśāś ca sarvaśaḥ |

17.2१७.२

पदातयश् च ये शूराः कार्मुकासिगदाधराः । (१७।२)

padātayaś ca ye śūrāḥ kārmukāsigadādharāḥ |

17.3१७.३

सहस्रशो ऽन्वयुः पश्चाद् अग्रतश् च सहस्रशः ॥ (१७।३)

sahasraśo 'nvayuḥ paścād agrataś ca sahasraśaḥ ||

18.1१८.१

युधिष्ठिरो यत्र सैन्ये स्वयम् एव बलार्णवे । (१८।१)

yudhiṣṭhiro yatra sainye svayam eva balārṇave |

18.2१८.२

तत्र ते पृथिवीपाला भूयिष्ठं पर्यवस्थिताः ॥ (१८।२)

tatra te pṛthivīpālā bhūyiṣṭhaṃ paryavasthitāḥ ||

19.1१९.१

तत्र नागसहस्राणि हयानाम् अयुतानि च । (१९।१)

tatra nāgasahasrāṇi hayānām ayutāni ca |

19.2१९.२

तथा रथसहस्राणि पदातीनां च भारत । (१९।२)

tathā rathasahasrāṇi padātīnāṃ ca bhārata |

19.3१९.३

यद् आश्रित्याभियुयुधे धार्तराष्ट्रं सुयोधनम् ॥ (१९।३)

yad āśrityābhiyuyudhe dhārtarāṣṭraṃ suyodhanam ||

20.1२०.१

ततो ऽन्ये शतशः पश्चात् सहस्रायुतशो नराः । (२०।१)

tato 'nye śataśaḥ paścāt sahasrāyutaśo narāḥ |

20.2२०.२

नदन्तः प्रययुस् तेषाम् अनीकानि सहस्रशः ॥ (२०।२)

nadantaḥ prayayus teṣām anīkāni sahasraśaḥ ||

21.1२१.१

तत्र भेरीसहस्राणि शङ्खानाम् अयुतानि च । (२१।१)

tatra bherīsahasrāṇi śaṅkhānām ayutāni ca |

21.2२१.२

वादयन्ति स्म संहृष्टाः सहस्रायुतशो नराः ॥ (२१।२)

vādayanti sma saṃhṛṣṭāḥ sahasrāyutaśo narāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 197

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit