MBh, 13, 39
Select a line for its word-by-word analysis.
इमे वै मानवा लोके स्त्रीषु सजन्त्यभीक्ष्णशः । (१।२)
ime vai mānavā loke strīṣu sajantyabhīkṣṇaśaḥ |
स्त्रियश्च पुरुषेष्वेव प्रत्यक्षं लोकसाक्षिकम् ॥ (१।४)
striyaśca puruṣeṣveva pratyakṣaṃ lokasākṣikam ||
स्त्रियो वा तेषु रज्यन्ते विरज्यन्ते ऽथवा पुनः ॥ (२।३)
striyo vā teṣu rajyante virajyante 'thavā punaḥ ||
इति ताः पुरुषव्याघ्र कथं शक्याः स्म रक्षितुम् । (३।१)
iti tāḥ puruṣavyāghra kathaṃ śakyāḥ sma rakṣitum |
प्रमदाः पुरुषेणेह तन्मे व्याख्यातुम् अर्हसि ॥ (३।२)
pramadāḥ puruṣeṇeha tanme vyākhyātum arhasi ||
न चासां मुच्यते कश्चित् पुरुषो हस्तम् आगतः । (४।२)
na cāsāṃ mucyate kaścit puruṣo hastam āgataḥ |
बलेः कुम्भीनसेश्चैव सर्वास्ता योषितो विदुः ॥ (५।२)
baleḥ kumbhīnaseścaiva sarvāstā yoṣito viduḥ ||
हसन्तं प्रहसन्त्येता रुदन्तं प्ररुदन्ति च । (६।१)
hasantaṃ prahasantyetā rudantaṃ prarudanti ca |
स्त्रीबुद्ध्या न विशिष्येते ताः स्म रक्ष्याः कथं नरैः ॥ (७।२)
strībuddhyā na viśiṣyete tāḥ sma rakṣyāḥ kathaṃ naraiḥ ||
अनृतं सत्यम् इत्याहुः सत्यं चापि तथानृतम् । (८।१)
anṛtaṃ satyam ityāhuḥ satyaṃ cāpi tathānṛtam |
इति यास्ताः कथं वीर संरक्ष्याः पुरुषैर् इह ॥ (८।२)
iti yāstāḥ kathaṃ vīra saṃrakṣyāḥ puruṣair iha ||
स्त्रीणां बुद्ध्युपनिष्कर्षाद् अर्थशास्त्राणि शत्रुहन् । (९।१)
strīṇāṃ buddhyupaniṣkarṣād arthaśāstrāṇi śatruhan |
बृहस्पतिप्रभृतिभिर् मन्ये सद्भिः कृतानि वै ॥ (९।२)
bṛhaspatiprabhṛtibhir manye sadbhiḥ kṛtāni vai ||
सम्पूज्यमानाः पुरुषैर् विकुर्वन्ति मनो नृषु । (१०।१)
sampūjyamānāḥ puruṣair vikurvanti mano nṛṣu |
अपास्ताश्च तथा राजन् विकुर्वन्ति मनः स्त्रियः ॥ (१०।२)
apāstāśca tathā rājan vikurvanti manaḥ striyaḥ ||
कस्ताः शक्तो रक्षितुं स्याद् इति मे संशयो महान् । (११।१)
kastāḥ śakto rakṣituṃ syād iti me saṃśayo mahān |
यदि शक्या कुरुश्रेष्ठ रक्षा तासां कथंचन । (१२।१)
yadi śakyā kuruśreṣṭha rakṣā tāsāṃ kathaṃcana |
कर्तुं वा कृतपूर्वा वा तन्मे व्याख्यातुम् अर्हसि ॥ (१२।२)
kartuṃ vā kṛtapūrvā vā tanme vyākhyātum arhasi ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.