महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 39

1720 of 1995 · 28 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

इमे वै मानवा लोके स्त्रीषु सजन्त्यभीक्ष्णशः । (१।२)

ime vai mānavā loke strīṣu sajantyabhīkṣṇaśaḥ |

1.3१.३

मोहेन परम् आविष्टा दैवादिष्टेन पार्थिव । (१।३)

mohena param āviṣṭā daivādiṣṭena pārthiva |

1.4१.४

स्त्रियश्च पुरुषेष्वेव प्रत्यक्षं लोकसाक्षिकम् ॥ (१।४)

striyaśca puruṣeṣveva pratyakṣaṃ lokasākṣikam ||

2.1२.१

अत्र मे संशयस्तीव्रो हृदि सम्परिवर्तते । (२।१)

atra me saṃśayastīvro hṛdi samparivartate |

2.2२.२

कथम् आसां नराः सङ्गं कुर्वते कुरुनन्दन । (२।२)

katham āsāṃ narāḥ saṅgaṃ kurvate kurunandana |

2.3२.३

स्त्रियो वा तेषु रज्यन्ते विरज्यन्ते ऽथवा पुनः ॥ (२।३)

striyo vā teṣu rajyante virajyante 'thavā punaḥ ||

3.1३.१

इति ताः पुरुषव्याघ्र कथं शक्याः स्म रक्षितुम् । (३।१)

iti tāḥ puruṣavyāghra kathaṃ śakyāḥ sma rakṣitum |

3.2३.२

प्रमदाः पुरुषेणेह तन्मे व्याख्यातुम् अर्हसि ॥ (३।२)

pramadāḥ puruṣeṇeha tanme vyākhyātum arhasi ||

4.1४.१

एता हि मयमायाभिर् वञ्चयन्तीह मानवान् । (४।१)

etā hi mayamāyābhir vañcayantīha mānavān |

4.2४.२

न चासां मुच्यते कश्चित् पुरुषो हस्तम् आगतः । (४।२)

na cāsāṃ mucyate kaścit puruṣo hastam āgataḥ |

4.3४.३

गावो नवतृणानीव गृह्णन्त्येव नवान्नवान् ॥ (४।३)

gāvo navatṛṇānīva gṛhṇantyeva navānnavān ||

5.1५.१

शम्बरस्य च या माया या माया नमुचेर् अपि । (५।१)

śambarasya ca yā māyā yā māyā namucer api |

5.2५.२

बलेः कुम्भीनसेश्चैव सर्वास्ता योषितो विदुः ॥ (५।२)

baleḥ kumbhīnaseścaiva sarvāstā yoṣito viduḥ ||

6.1६.१

हसन्तं प्रहसन्त्येता रुदन्तं प्ररुदन्ति च । (६।१)

hasantaṃ prahasantyetā rudantaṃ prarudanti ca |

6.2६.२

अप्रियं प्रियवाक्यैश्च गृह्णते कालयोगतः ॥ (६।२)

apriyaṃ priyavākyaiśca gṛhṇate kālayogataḥ ||

7.1७.१

उशना वेद यच्छास्त्रं यच्च वेद बृहस्पतिः । (७।१)

uśanā veda yacchāstraṃ yacca veda bṛhaspatiḥ |

7.2७.२

स्त्रीबुद्ध्या न विशिष्येते ताः स्म रक्ष्याः कथं नरैः ॥ (७।२)

strībuddhyā na viśiṣyete tāḥ sma rakṣyāḥ kathaṃ naraiḥ ||

8.1८.१

अनृतं सत्यम् इत्याहुः सत्यं चापि तथानृतम् । (८।१)

anṛtaṃ satyam ityāhuḥ satyaṃ cāpi tathānṛtam |

8.2८.२

इति यास्ताः कथं वीर संरक्ष्याः पुरुषैर् इह ॥ (८।२)

iti yāstāḥ kathaṃ vīra saṃrakṣyāḥ puruṣair iha ||

9.1९.१

स्त्रीणां बुद्ध्युपनिष्कर्षाद् अर्थशास्त्राणि शत्रुहन् । (९।१)

strīṇāṃ buddhyupaniṣkarṣād arthaśāstrāṇi śatruhan |

9.2९.२

बृहस्पतिप्रभृतिभिर् मन्ये सद्भिः कृतानि वै ॥ (९।२)

bṛhaspatiprabhṛtibhir manye sadbhiḥ kṛtāni vai ||

10.1१०.१

सम्पूज्यमानाः पुरुषैर् विकुर्वन्ति मनो नृषु । (१०।१)

sampūjyamānāḥ puruṣair vikurvanti mano nṛṣu |

10.2१०.२

अपास्ताश्च तथा राजन् विकुर्वन्ति मनः स्त्रियः ॥ (१०।२)

apāstāśca tathā rājan vikurvanti manaḥ striyaḥ ||

11.1११.१

कस्ताः शक्तो रक्षितुं स्याद् इति मे संशयो महान् । (११।१)

kastāḥ śakto rakṣituṃ syād iti me saṃśayo mahān |

11.2११.२

तन्मे ब्रूहि महाबाहो कुरूणां वंशवर्धन ॥ (११।२)

tanme brūhi mahābāho kurūṇāṃ vaṃśavardhana ||

12.1१२.१

यदि शक्या कुरुश्रेष्ठ रक्षा तासां कथंचन । (१२।१)

yadi śakyā kuruśreṣṭha rakṣā tāsāṃ kathaṃcana |

12.2१२.२

कर्तुं वा कृतपूर्वा वा तन्मे व्याख्यातुम् अर्हसि ॥ (१२।२)

kartuṃ vā kṛtapūrvā vā tanme vyākhyātum arhasi ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 39

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit