MBh, 2, 59
Select a line for its word-by-word analysis.
एहि क्षत्तर् द्रौपदीम् आनयस्व प्रियां भार्यां संमतां पाण्डवानाम् । (१।२)
ehi kṣattar draupadīm ānayasva priyāṃ bhāryāṃ saṃmatāṃ pāṇḍavānām |
संमार्जतां वेश्म परैतु शीघ्रम् आनन्दो नः सह दासीभिर् अस्तु ॥ (१।३)
saṃmārjatāṃ veśma paraitu śīghram ānando naḥ saha dāsībhir astu ||
दुर्विभाव्यं भवति त्वादृशेन न मन्द संबुध्यसि पाशबद्धः । (२।२)
durvibhāvyaṃ bhavati tvādṛśena na manda saṃbudhyasi pāśabaddhaḥ |
प्रपाते त्वं लम्बमानो न वेत्सि व्याघ्रान्मृगः कोपयसे ऽतिबाल्यात् ॥ (२।३)
prapāte tvaṃ lambamāno na vetsi vyāghrānmṛgaḥ kopayase 'tibālyāt ||
मा कोपिष्ठाः सुमन्दात्मन्मा गमस्त्वं यमक्षयम् ॥ (३।२)
mā kopiṣṭhāḥ sumandātmanmā gamastvaṃ yamakṣayam ||
अयं धत्ते वेणुर् इवात्मघाती फलं राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रः । (५।१)
ayaṃ dhatte veṇur ivātmaghātī phalaṃ rājā dhṛtarāṣṭrasya putraḥ |
द्यूतं हि वैराय महाभयाय पक्वो न बुध्यत्ययम् अन्तकाले ॥ (५।२)
dyūtaṃ hi vairāya mahābhayāya pakvo na budhyatyayam antakāle ||
नारुंतुदः स्यान्न नृशंसवादी न हीनतः परम् अभ्याददीत । (६।१)
nāruṃtudaḥ syānna nṛśaṃsavādī na hīnataḥ param abhyādadīta |
ययास्य वाचा पर उद्विजेत न तां वदेद् रुशतीं पापलोक्याम् ॥ (६।२)
yayāsya vācā para udvijeta na tāṃ vaded ruśatīṃ pāpalokyām ||
समुच्चरन्त्यतिवादा हि वक्त्राद् यैर् आहतः शोचति रात्र्यहानि । (७।१)
samuccarantyativādā hi vaktrād yair āhataḥ śocati rātryahāni |
परस्य नामर्मसु ते पतन्ति तान् पण्डितो नावसृजेत् परेषु ॥ (७।२)
parasya nāmarmasu te patanti tān paṇḍito nāvasṛjet pareṣu ||
अजो हि शस्त्रम् अखनत् किलैकः शस्त्रे विपन्ने पद्भिर् अपास्य भूमिम् । (८।१)
ajo hi śastram akhanat kilaikaḥ śastre vipanne padbhir apāsya bhūmim |
निकृन्तनं स्वस्य कण्ठस्य घोरं तद्वद् वैरं मा खनीः पाण्डुपुत्रैः ॥ (८।२)
nikṛntanaṃ svasya kaṇṭhasya ghoraṃ tadvad vairaṃ mā khanīḥ pāṇḍuputraiḥ ||
न किंचिद् ईड्यं प्रवदन्ति पापं वनेचरं वा गृहमेधिनं वा । (९।१)
na kiṃcid īḍyaṃ pravadanti pāpaṃ vanecaraṃ vā gṛhamedhinaṃ vā |
तपस्विनं संपरिपूर्णविद्यं भषन्ति हैवं श्वनराः सदैव ॥ (९।२)
tapasvinaṃ saṃparipūrṇavidyaṃ bhaṣanti haivaṃ śvanarāḥ sadaiva ||
द्वारं सुघोरं नरकस्य जिह्मं न बुध्यसे धृतराष्ट्रस्य पुत्र । (१०।१)
dvāraṃ sughoraṃ narakasya jihmaṃ na budhyase dhṛtarāṣṭrasya putra |
त्वाम् अन्वेतारो बहवः कुरूणां द्यूतोदये सह दुःशासनेन ॥ (१०।२)
tvām anvetāro bahavaḥ kurūṇāṃ dyūtodaye saha duḥśāsanena ||
मज्जन्त्यलाबूनि शिलाः प्लवन्ते मुह्यन्ति नावो ऽम्भसि शश्वद् एव । (११।१)
majjantyalābūni śilāḥ plavante muhyanti nāvo 'mbhasi śaśvad eva |
मूढो राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो न मे वाचः पथ्यरूपाः शृणोति ॥ (११।२)
mūḍho rājā dhṛtarāṣṭrasya putro na me vācaḥ pathyarūpāḥ śṛṇoti ||
अन्तो नूनं भवितायं कुरूणां सुदारुणः सर्वहरो विनाशः । (१२।१)
anto nūnaṃ bhavitāyaṃ kurūṇāṃ sudāruṇaḥ sarvaharo vināśaḥ |
वाचः काव्याः सुहृदां पथ्यरूपा न श्रूयन्ते वर्धते लोभ एव ॥ (१२।२)
vācaḥ kāvyāḥ suhṛdāṃ pathyarūpā na śrūyante vardhate lobha eva ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.