महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 59

285 of 1995 · 26 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

दुर्योधन उवाच । (१।१)

duryodhana uvāca

1.2१.२

एहि क्षत्तर् द्रौपदीम् आनयस्व प्रियां भार्यां संमतां पाण्डवानाम् । (१।२)

ehi kṣattar draupadīm ānayasva priyāṃ bhāryāṃ saṃmatāṃ pāṇḍavānām |

1.3१.३

संमार्जतां वेश्म परैतु शीघ्रम् आनन्दो नः सह दासीभिर् अस्तु ॥ (१।३)

saṃmārjatāṃ veśma paraitu śīghram ānando naḥ saha dāsībhir astu ||

2.1२.१

विदुर उवाच । (२।१)

vidura uvāca

2.2२.२

दुर्विभाव्यं भवति त्वादृशेन न मन्द संबुध्यसि पाशबद्धः । (२।२)

durvibhāvyaṃ bhavati tvādṛśena na manda saṃbudhyasi pāśabaddhaḥ |

2.3२.३

प्रपाते त्वं लम्बमानो न वेत्सि व्याघ्रान्मृगः कोपयसे ऽतिबाल्यात् ॥ (२।३)

prapāte tvaṃ lambamāno na vetsi vyāghrānmṛgaḥ kopayase 'tibālyāt ||

3.1३.१

आशीविषाः शिरसि ते पूर्णकोशा महाविषाः । (३।१)

āśīviṣāḥ śirasi te pūrṇakośā mahāviṣāḥ |

3.2३.२

मा कोपिष्ठाः सुमन्दात्मन्मा गमस्त्वं यमक्षयम् ॥ (३।२)

mā kopiṣṭhāḥ sumandātmanmā gamastvaṃ yamakṣayam ||

4.1४.१

न हि दासीत्वम् आपन्ना कृष्णा भवति भारत । (४।१)

na hi dāsītvam āpannā kṛṣṇā bhavati bhārata |

4.2४.२

अनीशेन हि राज्ञैषा पणे न्यस्तेति मे मतिः ॥ (४।२)

anīśena hi rājñaiṣā paṇe nyasteti me matiḥ ||

5.1५.१

अयं धत्ते वेणुर् इवात्मघाती फलं राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रः । (५।१)

ayaṃ dhatte veṇur ivātmaghātī phalaṃ rājā dhṛtarāṣṭrasya putraḥ |

5.2५.२

द्यूतं हि वैराय महाभयाय पक्वो न बुध्यत्ययम् अन्तकाले ॥ (५।२)

dyūtaṃ hi vairāya mahābhayāya pakvo na budhyatyayam antakāle ||

6.1६.१

नारुंतुदः स्यान्न नृशंसवादी न हीनतः परम् अभ्याददीत । (६।१)

nāruṃtudaḥ syānna nṛśaṃsavādī na hīnataḥ param abhyādadīta |

6.2६.२

ययास्य वाचा पर उद्विजेत न तां वदेद् रुशतीं पापलोक्याम् ॥ (६।२)

yayāsya vācā para udvijeta na tāṃ vaded ruśatīṃ pāpalokyām ||

7.1७.१

समुच्चरन्त्यतिवादा हि वक्त्राद् यैर् आहतः शोचति रात्र्यहानि । (७।१)

samuccarantyativādā hi vaktrād yair āhataḥ śocati rātryahāni |

7.2७.२

परस्य नामर्मसु ते पतन्ति तान् पण्डितो नावसृजेत् परेषु ॥ (७।२)

parasya nāmarmasu te patanti tān paṇḍito nāvasṛjet pareṣu ||

8.1८.१

अजो हि शस्त्रम् अखनत् किलैकः शस्त्रे विपन्ने पद्भिर् अपास्य भूमिम् । (८।१)

ajo hi śastram akhanat kilaikaḥ śastre vipanne padbhir apāsya bhūmim |

8.2८.२

निकृन्तनं स्वस्य कण्ठस्य घोरं तद्वद् वैरं मा खनीः पाण्डुपुत्रैः ॥ (८।२)

nikṛntanaṃ svasya kaṇṭhasya ghoraṃ tadvad vairaṃ mā khanīḥ pāṇḍuputraiḥ ||

9.1९.१

न किंचिद् ईड्यं प्रवदन्ति पापं वनेचरं वा गृहमेधिनं वा । (९।१)

na kiṃcid īḍyaṃ pravadanti pāpaṃ vanecaraṃ vā gṛhamedhinaṃ vā |

9.2९.२

तपस्विनं संपरिपूर्णविद्यं भषन्ति हैवं श्वनराः सदैव ॥ (९।२)

tapasvinaṃ saṃparipūrṇavidyaṃ bhaṣanti haivaṃ śvanarāḥ sadaiva ||

10.1१०.१

द्वारं सुघोरं नरकस्य जिह्मं न बुध्यसे धृतराष्ट्रस्य पुत्र । (१०।१)

dvāraṃ sughoraṃ narakasya jihmaṃ na budhyase dhṛtarāṣṭrasya putra |

10.2१०.२

त्वाम् अन्वेतारो बहवः कुरूणां द्यूतोदये सह दुःशासनेन ॥ (१०।२)

tvām anvetāro bahavaḥ kurūṇāṃ dyūtodaye saha duḥśāsanena ||

11.1११.१

मज्जन्त्यलाबूनि शिलाः प्लवन्ते मुह्यन्ति नावो ऽम्भसि शश्वद् एव । (११।१)

majjantyalābūni śilāḥ plavante muhyanti nāvo 'mbhasi śaśvad eva |

11.2११.२

मूढो राजा धृतराष्ट्रस्य पुत्रो न मे वाचः पथ्यरूपाः शृणोति ॥ (११।२)

mūḍho rājā dhṛtarāṣṭrasya putro na me vācaḥ pathyarūpāḥ śṛṇoti ||

12.1१२.१

अन्तो नूनं भवितायं कुरूणां सुदारुणः सर्वहरो विनाशः । (१२।१)

anto nūnaṃ bhavitāyaṃ kurūṇāṃ sudāruṇaḥ sarvaharo vināśaḥ |

12.2१२.२

वाचः काव्याः सुहृदां पथ्यरूपा न श्रूयन्ते वर्धते लोभ एव ॥ (१२।२)

vācaḥ kāvyāḥ suhṛdāṃ pathyarūpā na śrūyante vardhate lobha eva ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 59

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit