वैशंपायन उवाच । (१।१)

भीमसेनस्ततः कृष्णम् उवाच यदुनन्दनम् । (१।२)

बुद्धिम् आस्थाय विपुलां जरासंधजिघांसया ॥ (१।३)

नायं पापो मया कृष्ण युक्तः स्याद् अनुरोधितुम् । (२।१)

प्राणेन यदुशार्दूल बद्धवङ्क्षणवाससा ॥ (२।२)

एवम् उक्तस्ततः कृष्णः प्रत्युवाच वृकोदरम् । (३।१)

त्वरयन् पुरुषव्याघ्रो जरासंधवधेप्सया ॥ (३।२)

यत् ते दैवं परं सत्त्वं यच्च ते मातरिश्वनः । (४।१)

बलं भीम जरासंधे दर्शयाशु तद् अद्य नः ॥ (४।२)

एवम् उक्तस्तदा भीमो जरासंधम् अरिंदमः । (५।१)

उत्क्षिप्य भ्रामयद् राजन् बलवन्तं महाबलः ॥ (५।२)

भ्रामयित्वा शतगुणं भुजाभ्यां भरतर्षभ । (६।१)

बभञ्ज पृष्ठे संक्षिप्य निष्पिष्य विननाद च ॥ (६।२)

तस्य निष्पिष्यमाणस्य पाण्डवस्य च गर्जतः । (७।१)

अभवत् तुमुलो नादः सर्वप्राणिभयंकरः ॥ (७।२)

वित्रेसुर् मागधाः सर्वे स्त्रीणां गर्भाश्च सुस्रुवुः । (८।१)

भीमसेनस्य नादेन जरासंधस्य चैव ह ॥ (८।२)

किं नु स्विद्धिमवान् भिन्नः किं नु स्विद् दीर्यते मही । (९।१)

इति स्म मागधा जज्ञुर् भीमसेनस्य निस्वनात् ॥ (९।२)

ततो राजकुलद्वारि प्रसुप्तम् इव तं नृपम् । (१०।१)

रात्रौ परासुम् उत्सृज्य निश्चक्रमुर् अरिंदमाः ॥ (१०।२)

जरासंधरथं कृष्णो योजयित्वा पताकिनम् । (११।१)

आरोप्य भ्रातरौ चैव मोक्षयामास बान्धवान् ॥ (११।२)

ते वै रत्नभुजं कृष्णं रत्नार्हं पृथिवीश्वराः । (१२।१)

राजानश्चक्रुर् आसाद्य मोक्षिता महतो भयात् ॥ (१२।२)

अक्षतः शस्त्रसम्पन्नो जितारिः सह राजभिः । (१३।१)

रथम् आस्थाय तं दिव्यं निर्जगाम गिरिव्रजात् ॥ (१३।२)

यः स सोदर्यवान्नाम द्वियोधः कृष्णसारथिः । (१४।१)

अभ्यासघाती संदृश्यो दुर्जयः सर्वराजभिः ॥ (१४।२)

भीमार्जुनाभ्यां योधाभ्याम् आस्थितः कृष्णसारथिः । (१५।१)

शुशुभे रथवर्यो ऽसौ दुर्जयः सर्वधन्विभिः ॥ (१५।२)

शक्रविष्णू हि संग्रामे चेरतुस्तारकामये । (१६।१)

रथेन तेन तं कृष्ण उपारुह्य ययौ तदा ॥ (१६।२)

तप्तचामीकराभेण किङ्किणीजालमालिना । (१७।१)

मेघनिर्घोषनादेन जैत्रेणामित्रघातिना ॥ (१७।२)

येन शक्रो दानवानां जघान नवतीर् नव । (१८।१)

तं प्राप्य समहृष्यन्त रथं ते पुरुषर्षभाः ॥ (१८।२)

ततः कृष्णं महाबाहुं भ्रातृभ्यां सहितं तदा । (१९।१)

रथस्थं मागधा दृष्ट्वा समपद्यन्त विस्मिताः ॥ (१९।२)

हयैर् दिव्यैः समायुक्तो रथो वायुसमो जवे । (२०।१)

अधिष्ठितः स शुशुभे कृष्णेनातीव भारत ॥ (२०।२)

असङ्गी देवविहितस्तस्मिन् रथवरे ध्वजः । (२१।१)

योजनाद् ददृशे श्रीमान् इन्द्रायुधसमप्रभः ॥ (२१।२)

चिन्तयामास कृष्णो ऽथ गरुत्मन्तं स चाभ्ययात् । (२२।१)

क्षणे तस्मिन् स तेनासीच्चैत्ययूप इवोच्छ्रितः ॥ (२२।२)

व्यादितास्यैर् महानादैः सह भूतैर् ध्वजालयैः । (२३।१)

तस्थौ रथवरे तस्मिन् गरुत्मान् पन्नगाशनः ॥ (२३।२)

दुर्निरीक्ष्यो हि भूतानां तेजसाभ्यधिकं बभौ । (२४।१)

आदित्य इव मध्याह्ने सहस्रकिरणावृतः ॥ (२४।२)

न स सजति वृक्षेषु शस्त्रैश्चापि न रिष्यते । (२५।१)

दिव्यो ध्वजवरो राजन् दृश्यते देवमानुषैः ॥ (२५।२)

तम् आस्थाय रथं दिव्यं पर्जन्यसमनिस्वनम् । (२६।१)

निर्ययौ पुरुषव्याघ्रः पाण्डवाभ्यां सहाच्युतः ॥ (२६।२)

यं लेभे वासवाद् राजा वसुस्तस्माद् बृहद्रथः । (२७।१)

बृहद्रथात् क्रमेणैव प्राप्तो बार्हद्रथं नृपम् ॥ (२७।२)

स निर्ययौ महाबाहुः पुण्डरीकेक्षणस्ततः । (२८।१)

गिरिव्रजाद् बहिस्तस्थौ समे देशे महायशाः ॥ (२८।२)

तत्रैनं नागराः सर्वे सत्कारेणाभ्ययुस्तदा । (२९।१)

ब्राह्मणप्रमुखा राजन् विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ (२९।२)

बन्धनाद् विप्रमुक्ताश्च राजानो मधुसूदनम् । (३०।१)

पूजयामासुरूचुश्च सान्त्वपूर्वम् इदं वचः ॥ (३०।२)

नैतच्चित्रं महाबाहो त्वयि देवकिनन्दन । (३१।१)

भीमार्जुनबलोपेते धर्मस्य परिपालनम् ॥ (३१।२)

जरासंधह्रदे घोरे दुःखपङ्के निमज्जताम् । (३२।१)

राज्ञां समभ्युद्धरणं यद् इदं कृतम् अद्य ते ॥ (३२।२)

विष्णो समवसन्नानां गिरिदुर्गे सुदारुणे । (३३।१)

दिष्ट्या मोक्षाद् यशो दीप्तम् आप्तं ते पुरुषोत्तम ॥ (३३।२)

किं कुर्मः पुरुषव्याघ्र ब्रवीहि पुरुषर्षभ । (३४।१)

कृतम् इत्येव तज्ज्ञेयं नृपैर् यद्यपि दुष्करम् ॥ (३४।२)

तान् उवाच हृषीकेशः समाश्वास्य महामनाः । (३५।१)

युधिष्ठिरो राजसूयं क्रतुम् आहर्तुम् इच्छति ॥ (३५।२)

तस्य धर्मप्रवृत्तस्य पार्थिवत्वं चिकीर्षतः । (३६।१)

सर्वैर् भवद्भिर् यज्ञार्थे साहाय्यं दीयताम् इति ॥ (३६।२)

ततः प्रतीतमनसस्ते नृपा भरतर्षभ । (३७।१)

तथेत्येवाब्रुवन् सर्वे प्रतिजज्ञुश्च तां गिरम् ॥ (३७।२)

रत्नभाजं च दाशार्हं चक्रुस्ते पृथिवीश्वराः । (३८।१)

कृच्छ्राज्जग्राह गोविन्दस्तेषां तदनुकम्पया ॥ (३८।२)

जरासंधात्मजश्चैव सहदेवो महारथः । (३९।१)

निर्ययौ सजनामात्यः पुरस्कृत्य पुरोहितम् ॥ (३९।२)

स नीचैः प्रश्रितो भूत्वा बहुरत्नपुरोगमः । (४०।१)

सहदेवो नृणां देवं वासुदेवम् उपस्थितः ॥ (४०।२)

भयार्ताय ततस्तस्मै कृष्णो दत्त्वाभयं तदा । (४१।१)

अभ्यषिञ्चत तत्रैव जरासंधात्मजं तदा ॥ (४१।२)

गत्वैकत्वं च कृष्णेन पार्थाभ्यां चैव सत्कृतः । (४२।१)

विवेश राजा मतिमान् पुनर् बार्हद्रथं पुरम् ॥ (४२।२)

कृष्णस्तु सह पार्थाभ्यां श्रिया परमया ज्वलन् । (४३।१)

रत्नान्यादाय भूरीणि प्रययौ पुष्करेक्षणः ॥ (४३।२)

इन्द्रप्रस्थम् उपागम्य पाण्डवाभ्यां सहाच्युतः । (४४।१)

समेत्य धर्मराजानं प्रीयमाणो ऽभ्यभाषत ॥ (४४।२)

दिष्ट्या भीमेन बलवाञ् जरासंधो निपातितः । (४५।१)

राजानो मोक्षिताश्चेमे बन्धनान्नृपसत्तम ॥ (४५।२)

दिष्ट्या कुशलिनौ चेमौ भीमसेनधनंजयौ । (४६।१)

पुनः स्वनगरं प्राप्तावक्षताविति भारत ॥ (४६।२)

ततो युधिष्ठिरः कृष्णं पूजयित्वा यथार्हतः । (४७।१)

भीमसेनार्जुनौ चैव प्रहृष्टः परिषस्वजे ॥ (४७।२)

ततः क्षीणे जरासंधे भ्रातृभ्यां विहितं जयम् । (४८।१)

अजातशत्रुर् आसाद्य मुमुदे भ्रातृभिः सह ॥ (४८।२)

यथावयः समागम्य राजभिस्तैश्च पाण्डवः । (४९।१)

सत्कृत्य पूजयित्वा च विससर्ज नराधिपान् ॥ (४९।२)

युधिष्ठिराभ्यनुज्ञातास्ते नृपा हृष्टमानसाः । (५०।१)

जग्मुः स्वदेशांस्त्वरिता यानैर् उच्चावचैस्ततः ॥ (५०।२)

एवं पुरुषशार्दूलो महाबुद्धिर् जनार्दनः । (५१।१)

पाण्डवैर् घातयामास जरासंधम् अरिं तदा ॥ (५१।२)

घातयित्वा जरासंधं बुद्धिपूर्वम् अरिंदमः । (५२।१)

धर्मराजम् अनुज्ञाप्य पृथां कृष्णां च भारत ॥ (५२।२)

सुभद्रां भीमसेनं च फल्गुनं यमजौ तथा । (५३।१)

धौम्यम् आमन्त्रयित्वा च प्रययौ स्वां पुरीं प्रति ॥ (५३।२)

तेनैव रथमुख्येन तरुणादित्यवर्चसा । (५४।१)

धर्मराजविसृष्टेन दिव्येनानादयन् दिशः ॥ (५४।२)

ततो युधिष्ठिरमुखाः पाण्डवा भरतर्षभ । (५५।१)

प्रदक्षिणम् अकुर्वन्त कृष्णम् अक्लिष्टकारिणम् ॥ (५५।२)

ततो गते भगवति कृष्णे देवकिनन्दने । (५६।१)

जयं लब्ध्वा सुविपुलं राज्ञाम् अभयदास्तदा ॥ (५६।२)

संवर्धितौजसो भूयः कर्मणा तेन भारत । (५७।१)

द्रौपद्याः पाण्डवा राजन् परां प्रीतिम् अवर्धयन् ॥ (५७।२)

तस्मिन् काले तु यद् युक्तं धर्मकामार्थसंहितम् । (५८।१)

तद् राजा धर्मतश्चक्रे राज्यपालनकीर्तिमान् ॥ (५८।२)