MBh, 14, 25
Select a line for its word-by-word analysis.
तस्य सर्वस्य विधिवद् विधानम् उपदेक्ष्यते । (२।१)
tasya sarvasya vidhivad vidhānam upadekṣyate |
घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक् च श्रोत्रं च पञ्चमम् । (४।२)
ghrāṇaṃ jihvā ca cakṣuśca tvak ca śrotraṃ ca pañcamam |
गन्धो रसश्च रूपं च शब्दः स्पर्शश्च पञ्चमः । (५।१)
gandho rasaśca rūpaṃ ca śabdaḥ sparśaśca pañcamaḥ |
मन्तव्यम् अथ बोद्धव्यं सप्तैते कर्महेतवः ॥ (५।२)
mantavyam atha boddhavyaṃ saptaite karmahetavaḥ ||
घ्राता भक्षयिता द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता च पञ्चमः । (६।१)
ghrātā bhakṣayitā draṣṭā spraṣṭā śrotā ca pañcamaḥ |
मन्ता बोद्धा च सप्तैते विज्ञेयाः कर्तृहेतवः ॥ (६।२)
mantā boddhā ca saptaite vijñeyāḥ kartṛhetavaḥ ||
स्वगुणं भक्षयन्त्येते गुणवन्तः शुभाशुभम् । (७।१)
svaguṇaṃ bhakṣayantyete guṇavantaḥ śubhāśubham |
अहं च निर्गुणो ऽत्रेति सप्तैते मोक्षहेतवः ॥ (७।२)
ahaṃ ca nirguṇo 'treti saptaite mokṣahetavaḥ ||
विदुषां बुध्यमानानां स्वं स्वं स्थानं यथाविधि । (८।१)
viduṣāṃ budhyamānānāṃ svaṃ svaṃ sthānaṃ yathāvidhi |
अभक्ष्यभक्षणं चैव मद्यपानं च हन्ति तम् । (१०।१)
abhakṣyabhakṣaṇaṃ caiva madyapānaṃ ca hanti tam |
स चान्नं हन्ति तच्चान्नं स हत्वा हन्यते बुधः ॥ (१०।२)
sa cānnaṃ hanti taccānnaṃ sa hatvā hanyate budhaḥ ||
अत्ता ह्यन्नम् इदं विद्वान् पुनर् जनयतीश्वरः । (११।१)
attā hyannam idaṃ vidvān punar janayatīśvaraḥ |
स चान्नाज्जायते तस्मिन् सूक्ष्मो नाम व्यतिक्रमः ॥ (११।२)
sa cānnājjāyate tasmin sūkṣmo nāma vyatikramaḥ ||
श्रोत्रेण श्रूयते यच्च चक्षुषा यच्च दृश्यते ॥ (१२।२)
śrotreṇa śrūyate yacca cakṣuṣā yacca dṛśyate ||
स्पर्शेन स्पृश्यते यच्च घ्राणेन घ्रायते च यत् । (१३।१)
sparśena spṛśyate yacca ghrāṇena ghrāyate ca yat |
मनःषष्ठानि संयम्य हवींष्येतानि सर्वशः ॥ (१३।२)
manaḥṣaṣṭhāni saṃyamya havīṃṣyetāni sarvaśaḥ ||
योगयज्ञः प्रवृत्तो मे ज्ञानब्रह्ममनोद्भवः । (१४।२)
yogayajñaḥ pravṛtto me jñānabrahmamanodbhavaḥ |
प्राणस्तोत्रो ऽपानशस्त्रः सर्वत्यागसुदक्षिणः ॥ (१४।३)
prāṇastotro 'pānaśastraḥ sarvatyāgasudakṣiṇaḥ ||
कर्मानुमन्ता ब्रह्मा मे कर्ताध्वर्युः कृतस्तुतिः । (१५।१)
karmānumantā brahmā me kartādhvaryuḥ kṛtastutiḥ |
कृतप्रशास्ता तच्छास्त्रम् अपवर्गो ऽस्य दक्षिणा ॥ (१५।२)
kṛtapraśāstā tacchāstram apavargo 'sya dakṣiṇā ||
तत्र सामानि गायन्ति तानि चाहुर् निदर्शनम् । (१७।१)
tatra sāmāni gāyanti tāni cāhur nidarśanam |
देवं नारायणं भीरु सर्वात्मानं निबोध मे ॥ (१७।२)
devaṃ nārāyaṇaṃ bhīru sarvātmānaṃ nibodha me ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.