संजय उवाच । (१।१)

दुर्योधनो महाराज धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः । (१।२)

चक्रतुः सुमहद् युद्धं शरशक्तिसमाकुलम् ॥ (१।३)

तयोर् आसन्महाराज शरधाराः सहस्रशः । (२।१)

अम्बुदानां यथा काले जलधाराः समन्ततः ॥ (२।२)

राजा तु पार्षतं विद्ध्वा शरैः पञ्चभिर् आयसैः । (३।१)

द्रोणहन्तारम् उग्रेषुः पुनर् विव्याध सप्तभिः ॥ (३।२)

धृष्टद्युम्नस्तु समरे बलवान् दृढविक्रमः । (४।१)

सप्तत्या विशिखानां वै दुर्योधनम् अपीडयत् ॥ (४।२)

पीडितं प्रेक्ष्य राजानं सोदर्या भरतर्षभ । (५।१)

महत्या सेनया सार्धं परिवव्रुः स्म पार्षतम् ॥ (५।२)

स तैः परिवृतः शूरैः सर्वतो ऽतिरथैर् भृशम् । (६।१)

व्यचरत् समरे राजन् दर्शयन् हस्तलाघवम् ॥ (६।२)

शिखण्डी कृतवर्माणं गौतमं च महारथम् । (७।१)

प्रभद्रकैः समायुक्तो योधयामास धन्विनौ ॥ (७।२)

तत्रापि सुमहद् युद्धं घोररूपं विशां पते । (८।१)

प्राणान् संत्यजतां युद्धे प्राणद्यूताभिदेवने ॥ (८।२)

शल्यस्तु शरवर्षाणि विमुञ्चन् सर्वतोदिशम् । (९।१)

पाण्डवान् पीडयामास ससात्यकिवृकोदरान् ॥ (९।२)

तथोभौ च यमौ युद्धे यमतुल्यपराक्रमौ । (१०।१)

योधयामास राजेन्द्र वीर्येण च बलेन च ॥ (१०।२)

शल्यसायकनुन्नानां पाण्डवानां महामृधे । (११।१)

त्रातारं नाध्यगच्छन्त केचित् तत्र महारथाः ॥ (११।२)

ततस्तु नकुलः शूरो धर्मराजे प्रपीडिते । (१२।१)

अभिदुद्राव वेगेन मातुलं माद्रिनन्दनः ॥ (१२।२)

संछाद्य समरे शल्यं नकुलः परवीरहा । (१३।१)

विव्याध चैनं दशभिः स्मयमानः स्तनान्तरे ॥ (१३।२)

सर्वपारशवैर् बाणैः कर्मारपरिमार्जितैः । (१४।१)

स्वर्णपुङ्खैः शिलाधौतैर् धनुर्यन्त्रप्रचोदितैः ॥ (१४।२)

शल्यस्तु पीडितस्तेन स्वस्रीयेण महात्मना । (१५।१)

नकुलं पीडयामास पत्रिभिर् नतपर्वभिः ॥ (१५।२)

ततो युधिष्ठिरो राजा भीमसेनो ऽथ सात्यकिः । (१६।१)

सहदेवश्च माद्रेयो मद्रराजम् उपाद्रवन् ॥ (१६।२)

तान् आपतत एवाशु पूरयानान् रथस्वनैः । (१७।१)

दिशश्च प्रदिशश्चैव कम्पयानांश्च मेदिनीम् । (१७।२)

प्रतिजग्राह समरे सेनापतिर् अमित्रजित् ॥ (१७।३)

युधिष्ठिरं त्रिभिर् विद्ध्वा भीमसेनं च सप्तभिः । (१८।१)

सात्यकिं च शतेनाजौ सहदेवं त्रिभिः शरैः ॥ (१८।२)

ततस्तु सशरं चापं नकुलस्य महात्मनः । (१९।१)

मद्रेश्वरः क्षुरप्रेण तदा चिछेद मारिष । (१९।२)

तद् अशीर्यत विच्छिन्नं धनुः शल्यस्य सायकैः ॥ (१९।३)

अथान्यद् धनुर् आदाय माद्रीपुत्रो महारथः । (२०।१)

मद्रराजरथं तूर्णं पूरयामास पत्रिभिः ॥ (२०।२)

युधिष्ठिरस्तु मद्रेशं सहदेवश्च मारिष । (२१।१)

दशभिर् दशभिर् बाणैर् उरस्येनम् अविध्यताम् ॥ (२१।२)

भीमसेनस्ततः षष्ट्या सात्यकिर् नवभिः शरैः । (२२।१)

मद्रराजम् अभिद्रुत्य जघ्नतुः कङ्कपत्रिभिः ॥ (२२।२)

मद्रराजस्ततः क्रुद्धः सात्यकिं नवभिः शरैः । (२३।१)

विव्याध भूयः सप्तत्या शराणां नतपर्वणाम् ॥ (२३।२)

अथास्य सशरं चापं मुष्टौ चिछेद मारिष । (२४।१)

हयांश्च चतुरः संख्ये प्रेषयामास मृत्यवे ॥ (२४।२)

विरथं सात्यकिं कृत्वा मद्रराजो महाबलः । (२५।१)

विशिखानां शतेनैनम् आजघान समन्ततः ॥ (२५।२)

माद्रीपुत्रौ तु संरब्धौ भीमसेनं च पाण्डवम् । (२६।१)

युधिष्ठिरं च कौरव्य विव्याध दशभिः शरैः ॥ (२६।२)

तत्राद्भुतम् अपश्याम मद्रराजस्य पौरुषम् । (२७।१)

यद् एनं सहिताः पार्था नाभ्यवर्तन्त संयुगे ॥ (२७।२)

अथान्यं रथम् आस्थाय सात्यकिः सत्यविक्रमः । (२८।१)

पीडितान् पाण्डवान् दृष्ट्वा मद्रराजवशं गतान् । (२८।२)

अभिदुद्राव वेगेन मद्राणाम् अधिपं बली ॥ (२८।३)

आपतन्तं रथं तस्य शल्यः समितिशोभनः । (२९।१)

प्रत्युद्ययौ रथेनैव मत्तो मत्तम् इव द्विपम् ॥ (२९।२)

स संनिपातस्तुमुलो बभूवाद्भुतदर्शनः । (३०।१)

सात्यकेश्चैव शूरस्य मद्राणाम् अधिपस्य च । (३०।२)

यादृशो वै पुरा वृत्तः शम्बरामरराजयोः ॥ (३०।३)

सात्यकिः प्रेक्ष्य समरे मद्रराजं व्यवस्थितम् । (३१।१)

विव्याध दशभिर् बाणैस् तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ (३१।२)

मद्रराजस्तु सुभृशं विद्धस्तेन महात्मना । (३२।१)

सात्यकिं प्रतिविव्याध चित्रपुङ्खैः शितैः शरैः ॥ (३२।२)

ततः पार्था महेष्वासाः सात्वताभिसृतं नृपम् । (३३।१)

अभ्यद्रवन् रथैस्तूर्णं मातुलं वधकाम्यया ॥ (३३।२)

तत आसीत् परामर्दस्तुमुलः शोणितोदकः । (३४।१)

शूराणां युध्यमानानां सिंहानाम् इव नर्दताम् ॥ (३४।२)

तेषाम् आसीन्महाराज व्यतिक्षेपः परस्परम् । (३५।१)

सिंहानाम् आमिषेप्सूनां कूजताम् इव संयुगे ॥ (३५।२)

तेषां बाणसहस्रौघैर् आकीर्णा वसुधाभवत् । (३६।१)

अन्तरिक्षं च सहसा बाणभूतम् अभूत् तदा ॥ (३६।२)

शरान्धकारं बहुधा कृतं तत्र समन्ततः । (३७।१)

अभ्रच्छायेव संजज्ञे शरैर् मुक्तैर् महात्मभिः ॥ (३७।२)

तत्र राजञ् शरैर् मुक्तैर् निर्मुक्तैर् इव पन्नगैः । (३८।१)

स्वर्णपुङ्खैः प्रकाशद्भिर् व्यरोचन्त दिशस्तथा ॥ (३८।२)

तत्राद्भुतं परं चक्रे शल्यः शत्रुनिबर्हणः । (३९।१)

यद् एकः समरे शूरो योधयामास वै बहून् ॥ (३९।२)

मद्रराजभुजोत्सृष्टैः कङ्कबर्हिणवाजितैः । (४०।१)

संपतद्भिः शरैर् घोरैर् अवाकीर्यत मेदिनी ॥ (४०।२)

तत्र शल्यरथं राजन् विचरन्तं महाहवे । (४१।१)

अपश्याम यथा पूर्वं शक्रस्यासुरसंक्षये ॥ (४१।२)