महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 78

1759 of 1995 · 55 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वसिष्ठ उवाच । (१।१)

vasiṣṭha uvāca

1.2१.२

शतं वर्षसहस्राणां तपस्तप्तं सुदुश्चरम् । (१।२)

śataṃ varṣasahasrāṇāṃ tapastaptaṃ suduścaram |

1.3१.३

गोभिः पूर्वविसृष्टाभिर् गच्छेम श्रेष्ठताम् इति ॥ (१।३)

gobhiḥ pūrvavisṛṣṭābhir gacchema śreṣṭhatām iti ||

2.1२.१

लोके ऽस्मिन् दक्षिणानां च सर्वासां वयम् उत्तमाः । (२।१)

loke 'smin dakṣiṇānāṃ ca sarvāsāṃ vayam uttamāḥ |

2.2२.२

भवेम न च लिप्येम दोषेणेति परंतप ॥ (२।२)

bhavema na ca lipyema doṣeṇeti paraṃtapa ||

3.1३.१

स एव चेतसा तेन हतो लिप्येत सर्वदा । (३।१)

sa eva cetasā tena hato lipyeta sarvadā |

3.2३.२

शकृता च पवित्रार्थं कुर्वीरन् देवमानुषाः ॥ (३।२)

śakṛtā ca pavitrārthaṃ kurvīran devamānuṣāḥ ||

4.1४.१

तथा सर्वाणि भूतानि स्थावराणि चराणि च । (४।१)

tathā sarvāṇi bhūtāni sthāvarāṇi carāṇi ca |

4.2४.२

प्रदातारश्च गोलोकान् गच्छेयुर् इति मानद ॥ (४।२)

pradātāraśca golokān gaccheyur iti mānada ||

5.1५.१

ताभ्यो वरं ददौ ब्रह्मा तपसो ऽन्ते स्वयं प्रभुः । (५।१)

tābhyo varaṃ dadau brahmā tapaso 'nte svayaṃ prabhuḥ |

5.2५.२

एवं भवत्विति विभुर् लोकांस्तारयतेति च ॥ (५।२)

evaṃ bhavatviti vibhur lokāṃstārayateti ca ||

6.1६.१

उत्तस्थुः सिद्धिकामास्ता भूतभव्यस्य मातरः । (६।१)

uttasthuḥ siddhikāmāstā bhūtabhavyasya mātaraḥ |

6.2६.२

तपसो ऽन्ते महाराज गावो लोकपरायणाः ॥ (६।२)

tapaso 'nte mahārāja gāvo lokaparāyaṇāḥ ||

7.1७.१

तस्माद् गावो महाभागाः पवित्रं परम् उच्यते । (७।१)

tasmād gāvo mahābhāgāḥ pavitraṃ param ucyate |

7.2७.२

तथैव सर्वभूतानां गावस्तिष्ठन्ति मूर्धनि ॥ (७।२)

tathaiva sarvabhūtānāṃ gāvastiṣṭhanti mūrdhani ||

8.1८.१

समानवत्सां कपिलां धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् । (८।१)

samānavatsāṃ kapilāṃ dhenuṃ dattvā payasvinīm |

8.2८.२

सुव्रतां वस्त्रसंवीतां ब्रह्मलोके महीयते ॥ (८।२)

suvratāṃ vastrasaṃvītāṃ brahmaloke mahīyate ||

9.1९.१

रोहिणीं तुल्यवत्सां तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् । (९।१)

rohiṇīṃ tulyavatsāṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīm |

9.2९.२

सुव्रतां वस्त्रसंवीतां सूर्यलोके महीयते ॥ (९।२)

suvratāṃ vastrasaṃvītāṃ sūryaloke mahīyate ||

10.1१०.१

समानवत्सां शबलां धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् । (१०।१)

samānavatsāṃ śabalāṃ dhenuṃ dattvā payasvinīm |

10.2१०.२

सुव्रतां वस्त्रसंवीतां सोमलोके महीयते ॥ (१०।२)

suvratāṃ vastrasaṃvītāṃ somaloke mahīyate ||

11.1११.१

समानवत्सां श्वेतां तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् । (११।१)

samānavatsāṃ śvetāṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīm |

11.2११.२

सुव्रतां वस्त्रसंवीताम् इन्द्रलोके महीयते ॥ (११।२)

suvratāṃ vastrasaṃvītām indraloke mahīyate ||

12.1१२.१

समानवत्सां कृष्णां तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् । (१२।१)

samānavatsāṃ kṛṣṇāṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīm |

12.2१२.२

सुव्रतां वस्त्रसंवीताम् अग्निलोके महीयते ॥ (१२।२)

suvratāṃ vastrasaṃvītām agniloke mahīyate ||

13.1१३.१

समानवत्सां धूम्रां तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् । (१३।१)

samānavatsāṃ dhūmrāṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīm |

13.2१३.२

सुव्रतां वस्त्रसंवीतां याम्यलोके महीयते ॥ (१३।२)

suvratāṃ vastrasaṃvītāṃ yāmyaloke mahīyate ||

14.1१४.१

अपां फेनसवर्णां तु सवत्सां कांस्यदोहनाम् । (१४।१)

apāṃ phenasavarṇāṃ tu savatsāṃ kāṃsyadohanām |

14.2१४.२

प्रदाय वस्त्रसंवीतां वारुणं लोकम् अश्नुते ॥ (१४।२)

pradāya vastrasaṃvītāṃ vāruṇaṃ lokam aśnute ||

15.1१५.१

वातरेणुसवर्णां तु सवत्सां कांस्यदोहनाम् । (१५।१)

vātareṇusavarṇāṃ tu savatsāṃ kāṃsyadohanām |

15.2१५.२

प्रदाय वस्त्रसंवीतां वायुलोके महीयते ॥ (१५।२)

pradāya vastrasaṃvītāṃ vāyuloke mahīyate ||

16.1१६.१

हिरण्यवर्णां पिङ्गाक्षीं सवत्सां कांस्यदोहनाम् । (१६।१)

hiraṇyavarṇāṃ piṅgākṣīṃ savatsāṃ kāṃsyadohanām |

16.2१६.२

प्रदाय वस्त्रसंवीतां कौबेरं लोकम् अश्नुते ॥ (१६।२)

pradāya vastrasaṃvītāṃ kauberaṃ lokam aśnute ||

17.1१७.१

पलालधूम्रवर्णां तु सवत्सां कांस्यदोहनाम् । (१७।१)

palāladhūmravarṇāṃ tu savatsāṃ kāṃsyadohanām |

17.2१७.२

प्रदाय वस्त्रसंवीतां पितृलोके महीयते ॥ (१७।२)

pradāya vastrasaṃvītāṃ pitṛloke mahīyate ||

18.1१८.१

सवत्सां पीवरीं दत्त्वा शितिकण्ठाम् अलंकृताम् । (१८।१)

savatsāṃ pīvarīṃ dattvā śitikaṇṭhām alaṃkṛtām |

18.2१८.२

वैश्वदेवम् असंबाधं स्थानं श्रेष्ठं प्रपद्यते ॥ (१८।२)

vaiśvadevam asaṃbādhaṃ sthānaṃ śreṣṭhaṃ prapadyate ||

19.1१९.१

समानवत्सां गौरीं तु धेनुं दत्त्वा पयस्विनीम् । (१९।१)

samānavatsāṃ gaurīṃ tu dhenuṃ dattvā payasvinīm |

19.2१९.२

सुव्रतां वस्त्रसंवीतां वसूनां लोकम् अश्नुते ॥ (१९।२)

suvratāṃ vastrasaṃvītāṃ vasūnāṃ lokam aśnute ||

20.1२०.१

पाण्डुकम्बलवर्णां तु सवत्सां कांस्यदोहनाम् । (२०।१)

pāṇḍukambalavarṇāṃ tu savatsāṃ kāṃsyadohanām |

20.2२०.२

प्रदाय वस्त्रसंवीतां साध्यानां लोकम् अश्नुते ॥ (२०।२)

pradāya vastrasaṃvītāṃ sādhyānāṃ lokam aśnute ||

21.1२१.१

वैराटपृष्ठम् उक्षाणं सर्वरत्नैर् अलंकृतम् । (२१।१)

vairāṭapṛṣṭham ukṣāṇaṃ sarvaratnair alaṃkṛtam |

21.2२१.२

प्रदाय मरुतां लोकान् अजरान् प्रतिपद्यते ॥ (२१।२)

pradāya marutāṃ lokān ajarān pratipadyate ||

22.1२२.१

वत्सोपपन्नां नीलाङ्गां सर्वरत्नसमन्विताम् । (२२।१)

vatsopapannāṃ nīlāṅgāṃ sarvaratnasamanvitām |

22.2२२.२

गन्धर्वाप्सरसां लोकान् दत्त्वा प्राप्नोति मानवः ॥ (२२।२)

gandharvāpsarasāṃ lokān dattvā prāpnoti mānavaḥ ||

23.1२३.१

शितिकण्ठम् अनड्वाहं सर्वरत्नैर् अलंकृतम् । (२३।१)

śitikaṇṭham anaḍvāhaṃ sarvaratnair alaṃkṛtam |

23.2२३.२

दत्त्वा प्रजापतेर् लोकान् विशोकः प्रतिपद्यते ॥ (२३।२)

dattvā prajāpater lokān viśokaḥ pratipadyate ||

24.1२४.१

गोप्रदानरतो याति भित्त्वा जलदसंचयान् । (२४।१)

gopradānarato yāti bhittvā jaladasaṃcayān |

24.2२४.२

विमानेनार्कवर्णेन दिवि राजन् विराजता ॥ (२४।२)

vimānenārkavarṇena divi rājan virājatā ||

25.1२५.१

तं चारुवेषाः सुश्रोण्यः सहस्रं वरयोषितः । (२५।१)

taṃ cāruveṣāḥ suśroṇyaḥ sahasraṃ varayoṣitaḥ |

25.2२५.२

रमयन्ति नरश्रेष्ठ गोप्रदानरतं नरम् ॥ (२५।२)

ramayanti naraśreṣṭha gopradānarataṃ naram ||

26.1२६.१

वीणानां वल्लकीनां च नूपुराणां च शिञ्जितैः । (२६।१)

vīṇānāṃ vallakīnāṃ ca nūpurāṇāṃ ca śiñjitaiḥ |

26.2२६.२

हासैश्च हरिणाक्षीणां प्रसुप्तः प्रतिबोध्यते ॥ (२६।२)

hāsaiśca hariṇākṣīṇāṃ prasuptaḥ pratibodhyate ||

27.1२७.१

यावन्ति लोमानि भवन्ति धेन्वास् तावन्ति वर्षाणि महीयते सः । (२७।१)

yāvanti lomāni bhavanti dhenvās tāvanti varṣāṇi mahīyate saḥ |

27.2२७.२

स्वर्गाच्च्युतश्चापि ततो नृलोके कुले समुत्पत्स्यति गोमिनां सः ॥ (२७।२)

svargāccyutaścāpi tato nṛloke kule samutpatsyati gomināṃ saḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 78

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit