वासुदेव उवाच । (१।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (१।२)

दंपत्योः पार्थ संवादम् अभयं नाम नामतः ॥ (१।३)

ब्राह्मणी ब्राह्मणं कंचिज्ज्ञानविज्ञानपारगम् । (२।१)

दृष्ट्वा विविक्त आसीनं भार्या भर्तारम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

कं नु लोकं गमिष्यामि त्वाम् अहं पतिम् आश्रिता । (३।१)

न्यस्तकर्माणम् आसीनं कीनाशम् अविचक्षणम् ॥ (३।२)

भार्याः पतिकृतांल् लोकान् आप्नुवन्तीति नः श्रुतम् । (४।१)

त्वाम् अहं पतिम् आसाद्य कां गमिष्यामि वै गतिम् ॥ (४।२)

एवम् उक्तः स शान्तात्मा ताम् उवाच हसन्न् इव । (५।१)

सुभगे नाभ्यसूयामि वाक्यस्यास्य तवानघे ॥ (५।२)

ग्राह्यं दृश्यं च श्राव्यं च यद् इदं कर्म विद्यते । (६।१)

एतद् एव व्यवस्यन्ति कर्म कर्मेति कर्मिणः ॥ (६।२)

मोहम् एव नियच्छन्ति कर्मणा ज्ञानवर्जिताः । (७।१)

नैष्कर्म्यं न च लोके ऽस्मिन् मौर्तम् इत्युपलभ्यते ॥ (७।२)

कर्मणा मनसा वाचा शुभं वा यदि वाशुभम् । (८।१)

जन्मादिमूर्तिभेदानां कर्म भूतेषु वर्तते ॥ (८।२)

रक्षोभिर् वध्यमानेषु दृश्यद्रव्येषु कर्मसु । (९।१)

आत्मस्थम् आत्मना तेन दृष्टम् आयतनं मया ॥ (९।२)

यत्र तद् ब्रह्म निर्द्वंद्वं यत्र सोमः सहाग्निना । (१०।१)

व्यवायं कुरुते नित्यं धीरो भूतानि धारयन् ॥ (१०।२)

यत्र ब्रह्मादयो युक्तास्तद् अक्षरम् उपासते । (११।१)

विद्वांसः सुव्रता यत्र शान्तात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ (११।२)

घ्राणेन न तद् आघ्रेयं न तद् आद्यं च जिह्वया । (१२।१)

स्पर्शेन च न तत् स्पृश्यं मनसा त्वेव गम्यते ॥ (१२।२)

चक्षुषा न विषह्यं च यत् किंचिच्छ्रवणात् परम् । (१३।१)

अगन्धम् अरसस्पर्शम् अरूपाशब्दम् अव्ययम् ॥ (१३।२)

यतः प्रवर्तते तन्त्रं यत्र च प्रतितिष्ठति । (१४।१)

प्राणो ऽपानः समानश्च व्यानश्चोदान एव च ॥ (१४।२)

तत एव प्रवर्तन्ते तम् एव प्रविशन्ति च । (१५।१)

समानव्यानयोर् मध्ये प्राणापानौ विचेरतुः ॥ (१५।२)

तस्मिन् सुप्ते प्रलीयेते समानो व्यान एव च । (१६।१)

अपानप्राणयोर् मध्ये उदानो व्याप्य तिष्ठति । (१६।२)

तस्माच्छयानं पुरुषं प्राणापानौ न मुञ्चतः ॥ (१६।३)

प्राणान् आयम्यते येन तम् उदानं प्रचक्षते । (१७।१)

तस्मात् तपो व्यवस्यन्ति तद्भवं ब्रह्मवादिनः ॥ (१७।२)

तेषाम् अन्योन्यभक्षाणां सर्वेषां देहचारिणाम् । (१८।१)

अग्निर् वैश्वानरो मध्ये सप्तधा विहितो ऽन्तरा ॥ (१८।२)

घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक् च श्रोत्रं च पञ्चमम् । (१९।१)

मनो बुद्धिश्च सप्तैता जिह्वा वैश्वानरार्चिषः ॥ (१९।२)

घ्रेयं पेयं च दृश्यं च स्पृश्यं श्रव्यं तथैव च । (२०।१)

मन्तव्यम् अथ बोद्धव्यं ताः सप्त समिधो मम ॥ (२०।२)

घ्राता भक्षयिता द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता च पञ्चमः । (२१।१)

मन्ता बोद्धा च सप्तैते भवन्ति परमर्त्विजः ॥ (२१।२)

घ्रेये पेये च दृश्ये च स्पृश्ये श्रव्ये तथैव च । (२२।१)

हवींष्यग्निषु होतारः सप्तधा सप्त सप्तसु । (२२।२)

सम्यक् प्रक्षिप्य विद्वांसो जनयन्ति स्वयोनिषु ॥ (२२।३)

पृथिवी वायुर् आकाशम् आपो ज्योतिश्च पञ्चमम् । (२३।१)

मनो बुद्धिश्च सप्तैते योनिर् इत्येव शब्दिताः ॥ (२३।२)

हविर्भूता गुणाः सर्वे प्रविशन्त्यग्निजं मुखम् । (२४।१)

अन्तर्वासम् उषित्वा च जायन्ते स्वासु योनिषु । (२४।२)

तत्रैव च निरुध्यन्ते प्रलये भूतभावने ॥ (२४।३)

ततः संजायते गन्धस् ततः संजायते रसः । (२५।१)

ततः संजायते रूपं ततः स्पर्शो ऽभिजायते ॥ (२५।२)

ततः संजायते शब्दः संशयस्तत्र जायते । (२६।१)

ततः संजायते निष्ठा जन्मैतत् सप्तधा विदुः ॥ (२६।२)

अनेनैव प्रकारेण प्रगृहीतं पुरातनैः । (२७।१)

पूर्णाहुतिभिर् आपूर्णास्ते ऽभिपूर्यन्ति तेजसा ॥ (२७।२)