संजय उवाच । (१।१)

हन्त ते वर्णयिष्यामि सर्वं प्रत्यक्षदर्शिवान् । (१।२)

यथा स न्यपतद् द्रोणः सादितः पाण्डुसृञ्जयैः ॥ (१।३)

सेनापतित्वं सम्प्राप्य भारद्वाजो महारथः । (२।१)

मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य पुत्रं ते वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

यत् कौरवाणाम् ऋषभाद् आपगेयाद् अनन्तरम् । (३।१)

सेनापत्येन मां राजन्न् अद्य सत्कृतवान् असि ॥ (३।२)

सदृशं कर्मणस्तस्य फलं प्राप्नुहि पार्थिव । (४।१)

करोमि कामं कं ते ऽद्य प्रवृणीष्व यम् इच्छसि ॥ (४।२)

ततो दुर्योधनश्चिन्त्य कर्णदुःशासनादिभिः । (५।१)

तम् अथोवाच दुर्धर्षम् आचार्यं जयतां वरम् ॥ (५।२)

ददासि चेद् वरं मह्यं जीवग्राहं युधिष्ठिरम् । (६।१)

गृहीत्वा रथिनां श्रेष्ठं मत्समीपम् इहानय ॥ (६।२)

ततः कुरूणाम् आचार्यः श्रुत्वा पुत्रस्य ते वचः । (७।१)

सेनां प्रहर्षयन् सर्वाम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (७।२)

धन्यः कुन्तीसुतो राजा यस्य ग्रहणम् इच्छसि । (८।१)

न वधार्थं सुदुर्धर्ष वरम् अद्य प्रयाचसि ॥ (८।२)

किमर्थं च नरव्याघ्र न वधं तस्य काङ्क्षसि । (९।१)

नाशंससि क्रियाम् एतां मत्तो दुर्योधन ध्रुवम् ॥ (९।२)

आहो स्विद् धर्मपुत्रस्य द्वेष्टा तस्य न विद्यते । (१०।१)

यद् इच्छसि त्वं जीवन्तं कुलं रक्षसि चात्मनि ॥ (१०।२)

अथवा भरतश्रेष्ठ निर्जित्य युधि पाण्डवान् । (११।१)

राज्यांशं प्रतिदत्त्वा च सौभ्रात्रं कर्तुम् इच्छसि ॥ (११।२)

धन्यः कुन्तीसुतो राजा सुजाता चास्य धीमतः । (१२।१)

अजातशत्रुता सत्या तस्य यत् स्निह्यते भवान् ॥ (१२।२)

द्रोणेन त्वेवम् उक्तस्य तव पुत्रस्य भारत । (१३।१)

सहसा निःसृतो भावो यो ऽस्य नित्यं प्रवर्तते ॥ (१३।२)

नाकारो गूहितुं शक्यो बृहस्पतिसमैर् अपि । (१४।१)

तस्मात् तव सुतो राजन् प्रहृष्टो वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१४।२)

वधे कुन्तीसुतस्याजौ नाचार्य विजयो मम । (१५।१)

हते युधिष्ठिरे पार्थो हन्यात् सर्वान् हि नो ध्रुवम् ॥ (१५।२)

न च शक्यो रणे सर्वैर् निहन्तुम् अमरैर् अपि । (१६।१)

य एव चैषां शेषः स्यात् स एवास्मान्न शेषयेत् ॥ (१६।२)

सत्यप्रतिज्ञे त्वानीते पुनर्द्यूतेन निर्जिते । (१७।१)

पुनर् यास्यन्त्यरण्याय कौन्तेयास्तम् अनुव्रताः ॥ (१७।२)

सो ऽयं मम जयो व्यक्तं दीर्घकालं भविष्यति । (१८।१)

अतो न वधम् इच्छामि धर्मराजस्य कर्हि चित् ॥ (१८।२)

तस्य जिह्मम् अभिप्रायं ज्ञात्वा द्रोणो ऽर्थतत्त्ववित् । (१९।१)

तं वरं सान्तरं तस्मै ददौ संचिन्त्य बुद्धिमान् ॥ (१९।२)

द्रोण उवाच । (२०।१)

न चेद् युधिष्ठिरं वीर पालयेद् अर्जुनो युधि । (२०।२)

मन्यस्व पाण्डवं ज्येष्ठम् आनीतं वशम् आत्मनः ॥ (२०।३)

न हि पार्थो रणे शक्यः सेन्द्रैर् देवासुरैर् अपि । (२१।१)

प्रत्युद्यातुम् अतस्तात नैतद् आमर्षयाम्यहम् ॥ (२१।२)

असंशयं स शिष्यो मे मत्पूर्वश्चास्त्रकर्मणि । (२२।१)

तरुणः कीर्तियुक्तश्च एकायनगतश्च सः ॥ (२२।२)

अस्त्राणीन्द्राच्च रुद्राच्च भूयांसि समवाप्तवान् । (२३।१)

अमर्षितश्च ते राजंस्तेन नामर्षयाम्यहम् ॥ (२३।२)

स चापक्रम्यतां युद्धाद् येनोपायेन शक्यते । (२४।१)

अपनीते ततः पार्थे धर्मराजो जितस्त्वया ॥ (२४।२)

ग्रहणं चेज्जयं तस्य मन्यसे पुरुषर्षभ । (२५।१)

एतेन चाभ्युपायेन ध्रुवं ग्रहणम् एष्यति ॥ (२५।२)

अहं गृहीत्वा राजानं सत्यधर्मपरायणम् । (२६।१)

आनयिष्यामि ते राजन् वशम् अद्य न संशयः ॥ (२६।२)

यदि स्थास्यति संग्रामे मुहूर्तम् अपि मे ऽग्रतः । (२७।१)

अपनीते नरव्याघ्रे कुन्तीपुत्रे धनंजये ॥ (२७।२)

फल्गुनस्य समक्षं तु न हि पार्थो युधिष्ठिरः । (२८।१)

ग्रहीतुं समरे शक्यः सेन्द्रैर् अपि सुरासुरैः ॥ (२८।२)

संजय उवाच । (२९।१)

सान्तरं तु प्रतिज्ञाते राज्ञो द्रोणेन निग्रहे । (२९।२)

गृहीतं तम् अमन्यन्त तव पुत्राः सुबालिशाः ॥ (२९।३)

पाण्डवेषु हि सापेक्षं द्रोणं जानाति ते सुतः । (३०।१)

ततः प्रतिज्ञास्थैर्यार्थं स मन्त्रो बहुलीकृतः ॥ (३०।२)

ततो दुर्योधनेनापि ग्रहणं पाण्डवस्य तत् । (३१।१)

सैन्यस्थानेषु सर्वेषु व्याघोषितम् अरिंदम ॥ (३१।२)