महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 184

848 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भीष्म उवाच । (१।१)

bhīṣma uvāca

1.2१.२

ततो ऽहं निशि राजेन्द्र प्रणम्य शिरसा तदा । (१।२)

tato 'haṃ niśi rājendra praṇamya śirasā tadā |

1.3१.३

ब्राह्मणानां पितॄणां च देवतानां च सर्वशः ॥ (१।३)

brāhmaṇānāṃ pitṝṇāṃ ca devatānāṃ ca sarvaśaḥ ||

2.1२.१

नक्तंचराणां भूतानां रजन्याश्च विशां पते । (२।१)

naktaṃcarāṇāṃ bhūtānāṃ rajanyāśca viśāṃ pate |

2.2२.२

शयनं प्राप्य रहिते मनसा समचिन्तयम् ॥ (२।२)

śayanaṃ prāpya rahite manasā samacintayam ||

3.1३.१

जामदग्न्येन मे युद्धम् इदं परमदारुणम् । (३।१)

jāmadagnyena me yuddham idaṃ paramadāruṇam |

3.2३.२

अहानि सुबहून्यद्य वर्तते सुमहात्ययम् ॥ (३।२)

ahāni subahūnyadya vartate sumahātyayam ||

4.1४.१

न च रामं महावीर्यं शक्नोमि रणमूर्धनि । (४।१)

na ca rāmaṃ mahāvīryaṃ śaknomi raṇamūrdhani |

4.2४.२

विजेतुं समरे विप्रं जामदग्न्यं महाबलम् ॥ (४।२)

vijetuṃ samare vipraṃ jāmadagnyaṃ mahābalam ||

5.1५.१

यदि शक्यो मया जेतुं जामदग्न्यः प्रतापवान् । (५।१)

yadi śakyo mayā jetuṃ jāmadagnyaḥ pratāpavān |

5.2५.२

दैवतानि प्रसन्नानि दर्शयन्तु निशां मम ॥ (५।२)

daivatāni prasannāni darśayantu niśāṃ mama ||

6.1६.१

ततो ऽहं निशि राजेन्द्र प्रसुप्तः शरविक्षतः । (६।१)

tato 'haṃ niśi rājendra prasuptaḥ śaravikṣataḥ |

6.2६.२

दक्षिणेनैव पार्श्वेन प्रभातसमये इव ॥ (६।२)

dakṣiṇenaiva pārśvena prabhātasamaye iva ||

7.1७.१

ततो ऽहं विप्रमुख्यैस्तैर् यैर् अस्मि पतितो रथात् । (७।१)

tato 'haṃ vipramukhyaistair yair asmi patito rathāt |

7.2७.२

उत्थापितो धृतश्चैव मा भैर् इति च सान्त्वितः ॥ (७।२)

utthāpito dhṛtaścaiva mā bhair iti ca sāntvitaḥ ||

8.1८.१

त एव मां महाराज स्वप्नदर्शनम् एत्य वै । (८।१)

ta eva māṃ mahārāja svapnadarśanam etya vai |

8.2८.२

परिवार्याब्रुवन् वाक्यं तन्निबोध कुरूद्वह ॥ (८।२)

parivāryābruvan vākyaṃ tannibodha kurūdvaha ||

9.1९.१

उत्तिष्ठ मा भैर् गाङ्गेय भयं ते नास्ति किंचन । (९।१)

uttiṣṭha mā bhair gāṅgeya bhayaṃ te nāsti kiṃcana |

9.2९.२

रक्षामहे नरव्याघ्र स्वशरीरं हि नो भवान् ॥ (९।२)

rakṣāmahe naravyāghra svaśarīraṃ hi no bhavān ||

10.1१०.१

न त्वां रामो रणे जेता जामदग्न्यः कथंचन । (१०।१)

na tvāṃ rāmo raṇe jetā jāmadagnyaḥ kathaṃcana |

10.2१०.२

त्वम् एव समरे रामं विजेता भरतर्षभ ॥ (१०।२)

tvam eva samare rāmaṃ vijetā bharatarṣabha ||

11.1११.१

इदम् अस्त्रं सुदयितं प्रत्यभिज्ञास्यते भवान् । (११।१)

idam astraṃ sudayitaṃ pratyabhijñāsyate bhavān |

11.2११.२

विदितं हि तवाप्येतत् पूर्वस्मिन् देहधारणे ॥ (११।२)

viditaṃ hi tavāpyetat pūrvasmin dehadhāraṇe ||

12.1१२.१

प्राजापत्यं विश्वकृतं प्रस्वापं नाम भारत । (१२।१)

prājāpatyaṃ viśvakṛtaṃ prasvāpaṃ nāma bhārata |

12.2१२.२

न हीदं वेद रामो ऽपि पृथिव्यां वा पुमान् क्वचित् ॥ (१२।२)

na hīdaṃ veda rāmo 'pi pṛthivyāṃ vā pumān kvacit ||

13.1१३.१

तत् स्मरस्व महाबाहो भृशं संयोजयस्व च । (१३।१)

tat smarasva mahābāho bhṛśaṃ saṃyojayasva ca |

13.2१३.२

न च रामः क्षयं गन्ता तेनास्त्रेण नराधिप ॥ (१३।२)

na ca rāmaḥ kṣayaṃ gantā tenāstreṇa narādhipa ||

14.1१४.१

एनसा च न योगं त्वं प्राप्स्यसे जातु मानद । (१४।१)

enasā ca na yogaṃ tvaṃ prāpsyase jātu mānada |

14.2१४.२

स्वप्स्यते जामदग्न्यो ऽसौ त्वद्बाणबलपीडितः ॥ (१४।२)

svapsyate jāmadagnyo 'sau tvadbāṇabalapīḍitaḥ ||

15.1१५.१

ततो जित्वा त्वम् एवैनं पुनर् उत्थापयिष्यसि । (१५।१)

tato jitvā tvam evainaṃ punar utthāpayiṣyasi |

15.2१५.२

अस्त्रेण दयितेनाजौ भीष्म संबोधनेन वै ॥ (१५।२)

astreṇa dayitenājau bhīṣma saṃbodhanena vai ||

16.1१६.१

एवं कुरुष्व कौरव्य प्रभाते रथम् आस्थितः । (१६।१)

evaṃ kuruṣva kauravya prabhāte ratham āsthitaḥ |

16.2१६.२

प्रसुप्तं वा मृतं वापि तुल्यं मन्यामहे वयम् ॥ (१६।२)

prasuptaṃ vā mṛtaṃ vāpi tulyaṃ manyāmahe vayam ||

17.1१७.१

न च रामेण मर्तव्यं कदाचिद् अपि पार्थिव । (१७।१)

na ca rāmeṇa martavyaṃ kadācid api pārthiva |

17.2१७.२

ततः समुत्पन्नम् इदं प्रस्वापं युज्यताम् इति ॥ (१७।२)

tataḥ samutpannam idaṃ prasvāpaṃ yujyatām iti ||

18.1१८.१

इत्युक्त्वान्तर्हिता राजन् सर्व एव द्विजोत्तमाः । (१८।१)

ityuktvāntarhitā rājan sarva eva dvijottamāḥ |

18.2१८.२

अष्टौ सदृशरूपास्ते सर्वे भास्वरमूर्तयः ॥ (१८।२)

aṣṭau sadṛśarūpāste sarve bhāsvaramūrtayaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 184

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit