MBh, 8, 3
Select a line for its word-by-word analysis.
एतच्छ्रुत्वा महाराज धृतराष्ट्रो ऽम्बिकासुतः । (१।२)
etacchrutvā mahārāja dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ |
शोकस्यान्तम् अपश्यन् वै हतं मत्वा सुयोधनम् । (१।३)
śokasyāntam apaśyan vai hataṃ matvā suyodhanam |
निःसंज्ञा पतिता भूमौ सर्वाण्य् अन्तःपुराणि च ॥ (४।२)
niḥsaṃjñā patitā bhūmau sarvāṇy antaḥpurāṇi ca ||
मुह्यमानाः सुबहुशो मुञ्चन्त्यो वारि नेत्रजम् ॥ (५।२)
muhyamānāḥ subahuśo muñcantyo vāri netrajam ||
समाश्वस्ताः स्त्रियस् तास् तु वेपमाना मुहुर् मुहुः । (६।१)
samāśvastāḥ striyas tās tu vepamānā muhur muhuḥ |
राजानं विदुरश् चापि प्रज्ञाचक्षुषम् ईश्वरम् । (७।१)
rājānaṃ viduraś cāpi prajñācakṣuṣam īśvaram |
स लब्ध्वा शनकैः संज्ञां ताश् च दृष्ट्वा स्त्रियो नृप । (८।१)
sa labdhvā śanakaiḥ saṃjñāṃ tāś ca dṛṣṭvā striyo nṛpa |
उन्मत्त इव राजा स स्थितस् तूष्णीं विशां पते ॥ (८।२)
unmatta iva rājā sa sthitas tūṣṇīṃ viśāṃ pate ||
ततो ध्यात्वा चिरं कालं निःश्वसंश् च पुनः पुनः । (९।१)
tato dhyātvā ciraṃ kālaṃ niḥśvasaṃś ca punaḥ punaḥ |
स्वान् पुत्रान् गर्हयामास बहु मेने च पाण्डवान् ॥ (९।२)
svān putrān garhayāmāsa bahu mene ca pāṇḍavān ||
गर्हयित्वात्मनो बुद्धिं शकुनेः सौबलस्य च । (१०।१)
garhayitvātmano buddhiṃ śakuneḥ saubalasya ca |
ध्यात्वा च सुचिरं कालं वेपमानो मुहुर् मुहुः ॥ (१०।२)
dhyātvā ca suciraṃ kālaṃ vepamāno muhur muhuḥ ||
संस्तभ्य च मनो भूयो राजा धैर्यसमन्वितः । (११।१)
saṃstabhya ca mano bhūyo rājā dhairyasamanvitaḥ |
पुनर् गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छत संजयम् ॥ (११।२)
punar gāvalgaṇiṃ sūtaṃ paryapṛcchata saṃjayam ||
यत् त्वया कथितं वाक्यं श्रुतं संजय तन् मया । (१२।१)
yat tvayā kathitaṃ vākyaṃ śrutaṃ saṃjaya tan mayā |
कच्चिद् दुर्योधनः सूत न गतो वै यमक्षयम् । (१२।२)
kaccid duryodhanaḥ sūta na gato vai yamakṣayam |
ब्रूहि संजय तत्त्वेन पुनर् उक्तां कथाम् इमाम् ॥ (१२।३)
brūhi saṃjaya tattvena punar uktāṃ kathām imām ||
हतो वैकर्तनो राजन् सह पुत्रैर् महारथैः । (१३।२)
hato vaikartano rājan saha putrair mahārathaiḥ |
भ्रातृभिश् च महेष्वासैः सूतपुत्रैस् तनुत्यजैः ॥ (१३।३)
bhrātṛbhiś ca maheṣvāsaiḥ sūtaputrais tanutyajaiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.