महाभारतMahābhārata

MBh, 8, 3

1153 of 1995 · 32 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

एतच्छ्रुत्वा महाराज धृतराष्ट्रो ऽम्बिकासुतः । (१।२)

etacchrutvā mahārāja dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ |

1.3१.३

शोकस्यान्तम् अपश्यन् वै हतं मत्वा सुयोधनम् । (१।३)

śokasyāntam apaśyan vai hataṃ matvā suyodhanam |

1.4१.४

विह्वलः पतितो भूमौ नष्टचेता इव द्विपः ॥ (१।४)

vihvalaḥ patito bhūmau naṣṭacetā iva dvipaḥ ||

2.1२.१

तस्मिन् निपतिते भूमौ विह्वले राजसत्तमे । (२।१)

tasmin nipatite bhūmau vihvale rājasattame |

2.2२.२

आर्तनादो महान् आसीत् स्त्रीणां भरतसत्तम ॥ (२।२)

ārtanādo mahān āsīt strīṇāṃ bharatasattama ||

3.1३.१

स शब्दः पृथिवीं सर्वां पूरयामास सर्वशः । (३।१)

sa śabdaḥ pṛthivīṃ sarvāṃ pūrayāmāsa sarvaśaḥ |

3.2३.२

शोकार्णवे महाघोरे निमग्ना भरतस्त्रियः ॥ (३।२)

śokārṇave mahāghore nimagnā bharatastriyaḥ ||

4.1४.१

राजानं च समासाद्य गान्धारी भरतर्षभ । (४।१)

rājānaṃ ca samāsādya gāndhārī bharatarṣabha |

4.2४.२

निःसंज्ञा पतिता भूमौ सर्वाण्य् अन्तःपुराणि च ॥ (४।२)

niḥsaṃjñā patitā bhūmau sarvāṇy antaḥpurāṇi ca ||

5.1५.१

ततस् ताः संजयो राजन् समाश्वासयद् आतुराः । (५।१)

tatas tāḥ saṃjayo rājan samāśvāsayad āturāḥ |

5.2५.२

मुह्यमानाः सुबहुशो मुञ्चन्त्यो वारि नेत्रजम् ॥ (५।२)

muhyamānāḥ subahuśo muñcantyo vāri netrajam ||

6.1६.१

समाश्वस्ताः स्त्रियस् तास् तु वेपमाना मुहुर् मुहुः । (६।१)

samāśvastāḥ striyas tās tu vepamānā muhur muhuḥ |

6.2६.२

कदल्य इव वातेन धूयमानाः समन्ततः ॥ (६।२)

kadalya iva vātena dhūyamānāḥ samantataḥ ||

7.1७.१

राजानं विदुरश् चापि प्रज्ञाचक्षुषम् ईश्वरम् । (७।१)

rājānaṃ viduraś cāpi prajñācakṣuṣam īśvaram |

7.2७.२

आश्वासयामास तदा सिञ्चंस् तोयेन कौरवम् ॥ (७।२)

āśvāsayāmāsa tadā siñcaṃs toyena kauravam ||

8.1८.१

स लब्ध्वा शनकैः संज्ञां ताश् च दृष्ट्वा स्त्रियो नृप । (८।१)

sa labdhvā śanakaiḥ saṃjñāṃ tāś ca dṛṣṭvā striyo nṛpa |

8.2८.२

उन्मत्त इव राजा स स्थितस् तूष्णीं विशां पते ॥ (८।२)

unmatta iva rājā sa sthitas tūṣṇīṃ viśāṃ pate ||

9.1९.१

ततो ध्यात्वा चिरं कालं निःश्वसंश् च पुनः पुनः । (९।१)

tato dhyātvā ciraṃ kālaṃ niḥśvasaṃś ca punaḥ punaḥ |

9.2९.२

स्वान् पुत्रान् गर्हयामास बहु मेने च पाण्डवान् ॥ (९।२)

svān putrān garhayāmāsa bahu mene ca pāṇḍavān ||

10.1१०.१

गर्हयित्वात्मनो बुद्धिं शकुनेः सौबलस्य च । (१०।१)

garhayitvātmano buddhiṃ śakuneḥ saubalasya ca |

10.2१०.२

ध्यात्वा च सुचिरं कालं वेपमानो मुहुर् मुहुः ॥ (१०।२)

dhyātvā ca suciraṃ kālaṃ vepamāno muhur muhuḥ ||

11.1११.१

संस्तभ्य च मनो भूयो राजा धैर्यसमन्वितः । (११।१)

saṃstabhya ca mano bhūyo rājā dhairyasamanvitaḥ |

11.2११.२

पुनर् गावल्गणिं सूतं पर्यपृच्छत संजयम् ॥ (११।२)

punar gāvalgaṇiṃ sūtaṃ paryapṛcchata saṃjayam ||

12.1१२.१

यत् त्वया कथितं वाक्यं श्रुतं संजय तन् मया । (१२।१)

yat tvayā kathitaṃ vākyaṃ śrutaṃ saṃjaya tan mayā |

12.2१२.२

कच्चिद् दुर्योधनः सूत न गतो वै यमक्षयम् । (१२।२)

kaccid duryodhanaḥ sūta na gato vai yamakṣayam |

12.3१२.३

ब्रूहि संजय तत्त्वेन पुनर् उक्तां कथाम् इमाम् ॥ (१२।३)

brūhi saṃjaya tattvena punar uktāṃ kathām imām ||

13.1१३.१

एवम् उक्तो ऽब्रवीत् सूतो राजानं जनमेजय । (१३।१)

evam ukto 'bravīt sūto rājānaṃ janamejaya |

13.2१३.२

हतो वैकर्तनो राजन् सह पुत्रैर् महारथैः । (१३।२)

hato vaikartano rājan saha putrair mahārathaiḥ |

13.3१३.३

भ्रातृभिश् च महेष्वासैः सूतपुत्रैस् तनुत्यजैः ॥ (१३।३)

bhrātṛbhiś ca maheṣvāsaiḥ sūtaputrais tanutyajaiḥ ||

14.1१४.१

दुःशासनश् च निहतः पाण्डवेन यशस्विना । (१४।१)

duḥśāsanaś ca nihataḥ pāṇḍavena yaśasvinā |

14.2१४.२

पीतं च रुधिरं कोपाद् भीमसेनेन संयुगे ॥ (१४।२)

pītaṃ ca rudhiraṃ kopād bhīmasenena saṃyuge ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 8, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit