संजय उवाच । (१।१)

क्षत्रियास् ते महाराज परस्परवधैषिणः । (१।२)

अन्योन्यं समरे जघ्नुः कृतवैराः परस्परम् ॥ (१।३)

रथौघाश् च हयौघाश् च नरौघाश् च समन्ततः । (२।१)

गजौघाश् च महाराज संसक्ताः स्म परस्परम् ॥ (२।२)

गदानां परिघाणां च कणपानां च सर्पताम् । (३।१)

प्रासानां भिण्डिपालानां भुशुण्डीनां च सर्वशः ॥ (३।२)

संपातं चान्वपश्याम संग्रामे भृशदारुणे । (४।१)

शलभा इव संपेतुः समन्ताच्छरवृष्टयः ॥ (४।२)

नागा नागान् समासाद्य व्यधमन्त परस्परम् । (५।१)

हया हयांश् च समरे रथिनो रथिनस् तथा । (५।२)

पत्तयः पत्तिसंघैश् च हयसंघैर् हयास् तथा ॥ (५।३)

पत्तयो रथमातङ्गान् रथा हस्त्यश्वम् एव च । (६।१)

नागाश् च समरे त्र्यङ्गं ममृदुः शीघ्रगा नृप ॥ (६।२)

पततां तत्र शूराणां क्रोशतां च परस्परम् । (७।१)

घोरम् आयोधनं जज्ञे पशूनां वैशसं यथा ॥ (७।२)

रुधिरेण समास्तीर्णा भाति भारत मेदिनी । (८।१)

शक्रगोपगणाकीर्णा प्रावृषीव यथा धरा ॥ (८।२)

यथा वा वाससी शुक्ले महारजनरञ्जिते । (९।१)

बिभृयाद् युवतिः श्यामा तद्वद् आसीद् वसुंधरा । (९।२)

मांसशोणितचित्रेव शातकौम्भमयीव च ॥ (९।३)

छिन्नानां चोत्तमाङ्गानां बाहूनां चोरुभिः सह । (१०।१)

कुण्डलानां प्रविद्धानां भूषणानां च भारत ॥ (१०।२)

निष्काणाम् अधिसूत्राणां शरीराणां च धन्विनाम् । (११।१)

वर्मणां सपताकानां संघास् तत्रापतन् भुवि ॥ (११।२)

गजान् गजाः समासाद्य विषाणाग्रैर् अदारयन् । (१२।१)

विषाणाभिहतास् ते च भ्राजन्ते द्विरदा यथा ॥ (१२।२)

रुधिरेणावसिक्ताङ्गा गैरिकप्रस्रवा इव । (१३।१)

यथा भ्राजन्ति स्यन्दन्तः पर्वता धातुमण्डिताः ॥ (१३।२)

तोमरान् गजिभिर् मुक्तान् प्रतीपान् आस्थितान् बहून् । (१४।१)

हस्तैर् विचेरुस् ते नागा बभञ्जुश् चापरे तथा ॥ (१४।२)

नाराचैश् छिन्नवर्माणो भ्राजन्ते स्म गजोत्तमाः । (१५।१)

हिमागमे महाराज व्यभ्रा इव महीधराः ॥ (१५।२)

शरैः कनकपुङ्खैस् तु चिता रेजुर् गजोत्तमाः । (१६।१)

उल्काभिः संप्रदीप्ताग्राः पर्वता इव मारिष ॥ (१६।२)

केचिद् अभ्याहता नागा नागैर् नगनिभा भुवि । (१७।१)

निपेतुः समरे तस्मिन् पक्षवन्त इवाद्रयः ॥ (१७।२)

अपरे प्राद्रवन् नागाः शल्यार्ता व्रणपीडिताः । (१८।१)

प्रतिमानैश् च कुम्भैश् च पेतुर् उर्व्यां महाहवे ॥ (१८।२)

निषेदुः सिंहवच् चान्ये नदन्तो भैरवान् रवान् । (१९।१)

मम्लुश् च बहवो राजंश् चुकूजुश् चापरे तथा ॥ (१९।२)

हयाश् च निहता बाणैः स्वर्णभाण्डपरिच्छदाः । (२०।१)

निषेदुश् चैव मम्लुश् च बभ्रमुश् च दिशो दश ॥ (२०।२)

अपरे कृष्यमाणाश् च विवेष्टन्तो महीतले । (२१।१)

भावान् बहुविधांश् चक्रुस् ताडिताः शरतोमरैः ॥ (२१।२)

नरास् तु निहता भूमौ कूजन्तस् तत्र मारिष । (२२।१)

दृष्ट्वा च बान्धवान् अन्ये पितॄन् अन्ये पितामहान् ॥ (२२।२)

धावमानान् परांश् चैव दृष्ट्वान्ये तत्र भारत । (२३।१)

गोत्रनामानि ख्यातानि शशंसुर् इतरेतरम् ॥ (२३।२)

तेषां छिन्ना महाराज भुजाः कनकभूषणाः । (२४।१)

उद्वेष्टन्ते विवेष्टन्ते पतन्ते चोत्पतन्ति च ॥ (२४।२)

निपतन्ति तथा भूमौ स्फुरन्ति च सहस्रशः । (२५।१)

वेगांश् चान्ये रणे चक्रुः स्फुरन्त इव पन्नगाः ॥ (२५।२)

ते भुजा भोगिभोगाभाश् चन्दनाक्ता विशां पते । (२६।१)

लोहितार्द्रा भृशं रेजुस् तपनीयध्वजा इव ॥ (२६।२)

वर्तमाने तथा घोरे संकुले सर्वतोदिशम् । (२७।१)

अविज्ञाताः स्म युध्यन्ते विनिघ्नन्तः परस्परम् ॥ (२७।२)

भौमेन रजसा कीर्णे शस्त्रसंपातसंकुले । (२८।१)

नैव स्वे न परे राजन् व्यज्ञायन्त तमोवृते ॥ (२८।२)

तथा तद् अभवद् युद्धं घोररूपं भयानकम् । (२९।१)

शोणितोदा महानद्यः प्रसस्रुस् तत्र चासकृत् ॥ (२९।२)

शीर्षपाषाणसंछन्नाः केशशैवलशाद्वलाः । (३०।१)

अस्थिसंघातसंकीर्णा धनुःशरवरोत्तमाः ॥ (३०।२)

मांसकर्दमपङ्काश् च शोणितौघाः सुदारुणाः । (३१।१)

नदीः प्रवर्तयामासुर् यमराष्ट्रविवर्धनीः ॥ (३१।२)

ता नद्यो घोररूपाश् च नयन्त्यो यमसादनम् । (३२।१)

अवगाढा मज्जयन्त्यः क्षत्रस्याजनयन् भयम् ॥ (३२।२)

क्रव्यादानां नरव्याघ्र नर्दतां तत्र तत्र ह । (३३।१)

घोरम् आयोधनं जज्ञे प्रेतराजपुरोपमम् ॥ (३३।२)

उत्थितान्य् अगणेयानि कबन्धानि समन्ततः । (३४।१)

नृत्यन्ति वै भूतगणाः संतृप्ता मांसशोणितैः ॥ (३४।२)

पीत्वा च शोणितं तत्र वसां पीत्वा च भारत । (३५।१)

मेदोमज्जावसातृप्तास् तृप्ता मांसस्य चैव हि । (३५।२)

धावमानाश् च दृश्यन्ते काकगृध्रबलास् तथा ॥ (३५।३)

शूरास् तु समरे राजन् भयं त्यक्त्वा सुदुस्त्यजम् । (३६।१)

योधव्रतसमाख्याताश् चक्रुः कर्माण्य् अभीतवत् ॥ (३६।२)

शरशक्तिसमाकीर्णे क्रव्यादगणसंकुले । (३७।१)

व्यचरन्त गणैः शूराः ख्यापयन्तः स्वपौरुषम् ॥ (३७।२)

अन्योन्यं श्रावयन्ति स्म नामगोत्राणि भारत । (३८।१)

पितृनामानि च रणे गोत्रनामानि चाभितः ॥ (३८।२)

श्रावयन्तो हि बहवस् तत्र योधा विशां पते । (३९।१)

अन्योन्यम् अवमृद्नन्तः शक्तितोमरपट्टिशैः ॥ (३९।२)

वर्तमाने तदा युद्धे घोररूपे सुदारुणे । (४०।१)

व्यषीदत् कौरवी सेना भिन्ना नौर् इव सागरे ॥ (४०।२)