संजय उवाच । (१।१)

सोमदत्तं तु सम्प्रेक्ष्य विधुन्वानं महद् धनुः । (१।२)

सात्यकिः प्राह यन्तारं सोमदत्ताय मां वह ॥ (१।३)

न ह्यहत्वा रणे शत्रुं बाह्लीकं कौरवाधमम् । (२।१)

निवर्तिष्ये रणात् सूत सत्यम् एतद् वचो मम ॥ (२।२)

ततः संप्रेषयद् यन्ता सैन्धवांस्तान्महाजवान् । (३।१)

तुरङ्गमाञ् शङ्खवर्णान् सर्वशब्दातिगान् रणे ॥ (३।२)

ते ऽवहन् युयुधानं तु मनोमारुतरंहसः । (४।१)

यथेन्द्रं हरयो राजन् पुरा दैत्यवधोद्यतम् ॥ (४।२)

तम् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य सात्वतं रभसं रणे । (५।१)

सोमदत्तो महाबाहुर् असंभ्रान्तो ऽभ्यवर्तत ॥ (५।२)

विमुञ्चञ् शरवर्षाणि पर्जन्य इव वृष्टिमान् । (६।१)

छादयामास शैनेयं जलदो भास्करं यथा ॥ (६।२)

असंभ्रान्तश्च समरे सात्यकिः कुरुपुंगवम् । (७।१)

छादयामास बाणौघैः समन्ताद् भरतर्षभ ॥ (७।२)

सोमदत्तस्तु तं षष्ट्या विव्याधोरसि माधवम् । (८।१)

सात्यकिश्चापि तं राजन्न् अविध्यत् सायकैः शितैः ॥ (८।२)

तावन्योन्यं शरैः कृत्तौ व्यराजेतां नरर्षभौ । (९।१)

सुपुष्पौ पुष्पसमये पुष्पिताविव किंशुकौ ॥ (९।२)

रुधिरोक्षितसर्वाङ्गौ कुरुवृष्णियशस्करौ । (१०।१)

परस्परम् अवेक्षेतां दहन्ताविव लोचनैः ॥ (१०।२)

रथमण्डलमार्गेषु चरन्तावरिमर्दनौ । (११।१)

घोररूपौ हि तावास्तां वृष्टिमन्ताविवाम्बुदौ ॥ (११।२)

शरसंभिन्नगात्रौ तौ सर्वतः शकलीकृतौ । (१२।१)

श्वाविधाविव राजेन्द्र व्यदृष्येतां शरक्षतौ ॥ (१२।२)

सुवर्णपुङ्खैर् इषुभिर् आचितौ तौ व्यरोचताम् । (१३।१)

खद्योतैर् आवृतौ राजन् प्रावृषीव वनस्पती ॥ (१३।२)

सम्प्रदीपितसर्वाङ्गौ सायकैस्तौ महारथौ । (१४।१)

अदृश्येतां रणे क्रुद्धावुल्काभिर् इव कुञ्जरौ ॥ (१४।२)

ततो युधि महाराज सोमदत्तो महारथः । (१५।१)

अर्धचन्द्रेण चिछेद माधवस्य महद् धनुः ॥ (१५।२)

अथैनं पञ्चविंशत्या सायकानां समार्पयत् । (१६।१)

त्वरमाणस्त्वराकाले पुनश्च दशभिः शरैः ॥ (१६।२)

अथान्यद् धनुर् आदाय सात्यकिर् वेगवत्तरम् । (१७।१)

पञ्चभिः सायकैस्तूर्णं सोमदत्तम् अविध्यत ॥ (१७।२)

ततो ऽपरेण भल्लेन ध्वजं चिछेद काञ्चनम् । (१८।१)

बाह्लीकस्य रणे राजन् सात्यकिः प्रहसन्न् इव ॥ (१८।२)

सोमदत्तस्त्वसंभ्रान्तो दृष्ट्वा केतुं निपातितम् । (१९।१)

शैनेयं पञ्चविंशत्या सायकानां समाचिनोत् ॥ (१९।२)

सात्वतो ऽपि रणे क्रुद्धः सोमदत्तस्य धन्विनः । (२०।१)

धनुश्चिछेद समरे क्षुरप्रेण शितेन ह ॥ (२०।२)

अथैनं रुक्मपुङ्खानां शतेन नतपर्वणाम् । (२१।१)

आचिनोद् बहुधा राजन् भग्नदंष्ट्रम् इव द्विपम् ॥ (२१।२)

अथान्यद् धनुर् आदाय सोमदत्तो महारथः । (२२।१)

सात्यकिं छादयामास शरवृष्ट्या महाबलः ॥ (२२।२)

सोमदत्तं तु संक्रुद्धो रणे विव्याध सात्यकिः । (२३।१)

सात्यकिं चेषुजालेन सोमदत्तो ऽपीडयत् ॥ (२३।२)

दशभिः सात्वतस्यार्थे भीमो ऽहन् बाह्लिकात्मजम् । (२४।१)

सोमदत्तो ऽप्यसंभ्रान्तः शैनेयम् अवधीच्छरैः ॥ (२४।२)

ततस्तु सात्वतस्यार्थे भैमसेनिर् नवं दृढम् । (२५।१)

मुमोच परिघं घोरं सोमदत्तस्य वक्षसि ॥ (२५।२)

तम् आपतन्तं वेगेन परिघं घोरदर्शनम् । (२६।१)

द्विधा चिछेद समरे प्रहसन्न् इव कौरवः ॥ (२६।२)

स पपात द्विधा छिन्न आयसः परिघो महान् । (२७।१)

महीधरस्येव महच्छिखरं वज्रदारितम् ॥ (२७।२)

ततस्तु सात्यकी राजन् सोमदत्तस्य संयुगे । (२८।१)

धनुश्चिछेद भल्लेन हस्तावापं च पञ्चभिः ॥ (२८।२)

चतुर्भिस्तु शरैस्तूर्णं चतुरस्तुरगोत्तमान् । (२९।१)

समीपं प्रेषयामास प्रेतराजस्य भारत ॥ (२९।२)

सारथेश्च शिरः कायाद् भल्लेन नतपर्वणा । (३०।१)

जहार रथशार्दूलः प्रहसञ् शिनिपुंगवः ॥ (३०।२)

ततः शरं महाघोरं ज्वलन्तम् इव पावकम् । (३१।१)

मुमोच सात्वतो राजन् स्वर्णपुङ्खं शिलाशितम् ॥ (३१।२)

स विमुक्तो बलवता शैनेयेन शरोत्तमः । (३२।१)

घोरस्तस्योरसि विभो निपपाताशु भारत ॥ (३२।२)

सो ऽतिविद्धो बलवता सात्वतेन महारथः । (३३।१)

सोमदत्तो महाबाहुर् निपपात ममार च ॥ (३३।२)

तं दृष्ट्वा निहतं तत्र सोमदत्तं महारथाः । (३४।१)

महता शरवर्षेण युयुधानम् उपाद्रवन् ॥ (३४।२)

छाद्यमानं शरैर् दृष्ट्वा युयुधानं युधिष्ठिरः । (३५।१)

महत्या सेनया सार्धं द्रोणानीकम् उपाद्रवत् ॥ (३५।२)

ततो युधिष्ठिरः क्रुद्धस्तावकानां महाबलम् । (३६।१)

शरैर् विद्रावयामास भारद्वाजस्य पश्यतः ॥ (३६।२)

सैन्यानि द्रावयन्तं तु द्रोणो दृष्ट्वा युधिष्ठिरम् । (३७।१)

अभिदुद्राव वेगेन क्रोधसंरक्तलोचनः ॥ (३७।२)

ततः सुनिशितैर् बाणैः पार्थं विव्याध सप्तभिः । (३८।१)

सो ऽतिविद्धो महाबाहुः सृक्किणी परिसंलिहन् । (३८।२)

युधिष्ठिरस्य चिछेद ध्वजं कार्मुकम् एव च ॥ (३८।३)

स छिन्नधन्वा त्वरितस्त्वराकाले नृपोत्तमः । (३९।१)

अन्यद् आदत्त वेगेन कार्मुकं समरे दृढम् ॥ (३९।२)

ततः शरसहस्रेण द्रोणं विव्याध पार्थिवः । (४०।१)

साश्वसूतध्वजरथं तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥ (४०।२)

ततो मुहूर्तं व्यथितः शरघातप्रपीडितः । (४१।१)

निषसाद रथोपस्थे द्रोणो भरतसत्तम ॥ (४१।२)

प्रतिलभ्य ततः संज्ञां मुहूर्ताद् द्विजसत्तमः । (४२।१)

क्रोधेन महताविष्टो वायव्यास्त्रम् अवासृजत् ॥ (४२।२)

असंभ्रान्तस्ततः पार्थो धनुर् आकृष्य वीर्यवान् । (४३।१)

तद् अस्त्रम् अस्त्रेण रणे स्तम्भयामास भारत ॥ (४३।२)

ततो ऽब्रवीद् वासुदेवः कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । (४४।१)

युधिष्ठिर महाबाहो यत् त्वा वक्ष्यामि तच्छृणु ॥ (४४।२)

उपारमस्व युद्धाय द्रोणाद् भरतसत्तम । (४५।१)

गृध्यते हि सदा द्रोणो ग्रहणे तव संयुगे ॥ (४५।२)

नानुरूपम् अहं मन्ये युद्धम् अस्य त्वया सह । (४६।१)

यो ऽस्य सृष्टो विनाशाय स एनं श्वो हनिष्यति ॥ (४६।२)

परिवर्ज्य गुरुं याहि यत्र राजा सुयोधनः । (४७।१)

भीमश्च रथशार्दूलो युध्यते कौरवैः सह ॥ (४७।२)

वासुदेववचः श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः । (४८।१)

मुहूर्तं चिन्तयित्वा तु ततो दारुणम् आहवम् ॥ (४८।२)

प्रायाद् द्रुतम् अमित्रघ्नो यत्र भीमो व्यवस्थितः । (४९।१)

विनिघ्नंस्तावकान् योधान् व्यादितास्य इवान्तकः ॥ (४९।२)

रथघोषेण महता नादयन् वसुधातलम् । (५०।१)

पर्जन्य इव घर्मान्ते नादयन् वै दिशो दश ॥ (५०।२)

भीमस्य निघ्नतः शत्रून् पार्ष्णिं जग्राह पाण्डवः । (५१।१)

द्रोणो ऽपि पाण्डुपाञ्चालान् व्यधमद् रजनीमुखे ॥ (५१।२)