महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 124

422 of 1995 · 55 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

ततः श्रुत्वा तु शर्यातिर् वयःस्थं च्यवनं कृतम् । (१।२)

tataḥ śrutvā tu śaryātir vayaḥsthaṃ cyavanaṃ kṛtam |

1.3१.३

संहृष्टः सेनया सार्धम् उपायाद् भार्गवाश्रमम् ॥ (१।३)

saṃhṛṣṭaḥ senayā sārdham upāyād bhārgavāśramam ||

2.1२.१

च्यवनं च सुकन्यां च दृष्ट्वा देवसुताविव । (२।१)

cyavanaṃ ca sukanyāṃ ca dṛṣṭvā devasutāviva |

2.2२.२

रेमे महीपः शर्यातिः कृत्स्नां प्राप्य महीम् इव ॥ (२।२)

reme mahīpaḥ śaryātiḥ kṛtsnāṃ prāpya mahīm iva ||

3.1३.१

ऋषिणा सत्कृतस् तेन सभार्यः पृथिवीपतिः । (३।१)

ṛṣiṇā satkṛtas tena sabhāryaḥ pṛthivīpatiḥ |

3.2३.२

उपोपविष्टः कल्याणीः कथाश् चक्रे महामनाः ॥ (३।२)

upopaviṣṭaḥ kalyāṇīḥ kathāś cakre mahāmanāḥ ||

4.1४.१

अथैनं भार्गवो राजन्न् उवाच परिसान्त्वयन् । (४।१)

athainaṃ bhārgavo rājann uvāca parisāntvayan |

4.2४.२

याजयिष्यामि राजंस्त्वां सम्भारान् उपकल्पय ॥ (४।२)

yājayiṣyāmi rājaṃstvāṃ sambhārān upakalpaya ||

5.1५.१

ततः परमसंहृष्टः शर्यातिः पृथिवीपतिः । (५।१)

tataḥ paramasaṃhṛṣṭaḥ śaryātiḥ pṛthivīpatiḥ |

5.2५.२

च्यवनस्य महाराज तद् वाक्यं प्रत्यपूजयत् ॥ (५।२)

cyavanasya mahārāja tad vākyaṃ pratyapūjayat ||

6.1६.१

प्रशस्ते ऽहनि यज्ञीये सर्वकामसमृद्धिमत् । (६।१)

praśaste 'hani yajñīye sarvakāmasamṛddhimat |

6.2६.२

कारयामास शर्यातिर् यज्ञायतनम् उत्तमम् ॥ (६।२)

kārayāmāsa śaryātir yajñāyatanam uttamam ||

7.1७.१

तत्रैनं च्यवनो राजन् याजयामास भार्गवः । (७।१)

tatrainaṃ cyavano rājan yājayāmāsa bhārgavaḥ |

7.2७.२

अद्भुतानि च तत्रासन् यानि तानि निबोध मे ॥ (७।२)

adbhutāni ca tatrāsan yāni tāni nibodha me ||

8.1८.१

अगृह्णाच्च्यवनः सोमम् अश्विनोर् देवयोस् तदा । (८।१)

agṛhṇāccyavanaḥ somam aśvinor devayos tadā |

8.2८.२

तम् इन्द्रो वारयामास गृह्यमाणं तयोर् ग्रहम् ॥ (८।२)

tam indro vārayāmāsa gṛhyamāṇaṃ tayor graham ||

9.1९.१

इन्द्र उवाच । (९।१)

indra uvāca

9.2९.२

उभावेतौ न सोमार्हौ नासत्याविति मे मतिः । (९।२)

ubhāvetau na somārhau nāsatyāviti me matiḥ |

9.3९.३

भिषजौ देवपुत्राणां कर्मणा नैवम् अर्हतः ॥ (९।३)

bhiṣajau devaputrāṇāṃ karmaṇā naivam arhataḥ ||

10.1१०.१

च्यवन उवाच । (१०।१)

cyavana uvāca

10.2१०.२

मावमंस्था महात्मानौ रूपद्रविणवत्तरौ । (१०।२)

māvamaṃsthā mahātmānau rūpadraviṇavattarau |

10.3१०.३

यौ चक्रतुर् मां मघवन् वृन्दारकम् इवाजरम् ॥ (१०।३)

yau cakratur māṃ maghavan vṛndārakam ivājaram ||

11.1११.१

ऋते त्वां विबुधांश्चान्यान् कथं वै नार्हतः सवम् । (११।१)

ṛte tvāṃ vibudhāṃścānyān kathaṃ vai nārhataḥ savam |

11.2११.२

अश्विनावपि देवेन्द्र देवौ विद्धि पुरंदर ॥ (११।२)

aśvināvapi devendra devau viddhi puraṃdara ||

12.1१२.१

इन्द्र उवाच । (१२।१)

indra uvāca

12.2१२.२

चिकित्सकौ कर्मकरौ कामरूपसमन्वितौ । (१२।२)

cikitsakau karmakarau kāmarūpasamanvitau |

12.3१२.३

लोके चरन्तौ मर्त्यानां कथं सोमम् इहार्हतः ॥ (१२।३)

loke carantau martyānāṃ kathaṃ somam ihārhataḥ ||

13.1१३.१

लोमश उवाच । (१३।१)

lomaśa uvāca

13.2१३.२

एतद् एव यदा वाक्यम् आम्रेडयति वासवः । (१३।२)

etad eva yadā vākyam āmreḍayati vāsavaḥ |

13.3१३.३

अनादृत्य ततः शक्रं ग्रहं जग्राह भार्गवः ॥ (१३।३)

anādṛtya tataḥ śakraṃ grahaṃ jagrāha bhārgavaḥ ||

14.1१४.१

ग्रहीष्यन्तं तु तं सोमम् अश्विनोर् उत्तमं तदा । (१४।१)

grahīṣyantaṃ tu taṃ somam aśvinor uttamaṃ tadā |

14.2१४.२

समीक्ष्य बलभिद् देव इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१४।२)

samīkṣya balabhid deva idaṃ vacanam abravīt ||

15.1१५.१

आभ्याम् अर्थाय सोमं त्वं ग्रहीष्यसि यदि स्वयम् । (१५।१)

ābhyām arthāya somaṃ tvaṃ grahīṣyasi yadi svayam |

15.2१५.२

वज्रं ते प्रहरिष्यामि घोररूपम् अनुत्तमम् ॥ (१५।२)

vajraṃ te prahariṣyāmi ghorarūpam anuttamam ||

16.1१६.१

एवम् उक्तः स्मयन्न् इन्द्रम् अभिवीक्ष्य स भार्गवः । (१६।१)

evam uktaḥ smayann indram abhivīkṣya sa bhārgavaḥ |

16.2१६.२

जग्राह विधिवत् सोमम् अश्विभ्याम् उत्तमं ग्रहम् ॥ (१६।२)

jagrāha vidhivat somam aśvibhyām uttamaṃ graham ||

17.1१७.१

ततो ऽस्मै प्राहरद् वज्रं घोररूपं शचीपतिः । (१७।१)

tato 'smai prāharad vajraṃ ghorarūpaṃ śacīpatiḥ |

17.2१७.२

तस्य प्रहरतो बाहुं स्तम्भयामास भार्गवः ॥ (१७।२)

tasya praharato bāhuṃ stambhayāmāsa bhārgavaḥ ||

18.1१८.१

संस्तम्भयित्वा च्यवनो जुहुवे मन्त्रतो ऽनलम् । (१८।१)

saṃstambhayitvā cyavano juhuve mantrato 'nalam |

18.2१८.२

कृत्यार्थी सुमहातेजा देवं हिंसितुम् उद्यतः ॥ (१८।२)

kṛtyārthī sumahātejā devaṃ hiṃsitum udyataḥ ||

19.1१९.१

ततः कृत्या समभवद् ऋषेस् तस्य तपोबलात् । (१९।१)

tataḥ kṛtyā samabhavad ṛṣes tasya tapobalāt |

19.2१९.२

मदो नाम महावीर्यो बृहत्कायो महासुरः । (१९।२)

mado nāma mahāvīryo bṛhatkāyo mahāsuraḥ |

19.3१९.३

शरीरं यस्य निर्देष्टुम् अशक्यं तु सुरासुरैः ॥ (१९।३)

śarīraṃ yasya nirdeṣṭum aśakyaṃ tu surāsuraiḥ ||

20.1२०.१

तस्यास्यम् अभवद् घोरं तीक्ष्णाग्रदशनं महत् । (२०।१)

tasyāsyam abhavad ghoraṃ tīkṣṇāgradaśanaṃ mahat |

20.2२०.२

हनुर् एका स्थिता तस्य भूमावेका दिवं गता ॥ (२०।२)

hanur ekā sthitā tasya bhūmāvekā divaṃ gatā ||

21.1२१.१

चतस्र आयता दंष्ट्रा योजनानां शतं शतम् । (२१।१)

catasra āyatā daṃṣṭrā yojanānāṃ śataṃ śatam |

21.2२१.२

इतरे त्वस्य दशना बभूवुर् दशयोजनाः । (२१।२)

itare tvasya daśanā babhūvur daśayojanāḥ |

21.3२१.३

प्राकारसदृशाकाराः शूलाग्रसमदर्शनाः ॥ (२१।३)

prākārasadṛśākārāḥ śūlāgrasamadarśanāḥ ||

22.1२२.१

बाहू पर्वतसंकाशावायतावयुतं समौ । (२२।१)

bāhū parvatasaṃkāśāvāyatāvayutaṃ samau |

22.2२२.२

नेत्रे रविशशिप्रख्ये वक्त्रम् अन्तकसंनिभम् ॥ (२२।२)

netre raviśaśiprakhye vaktram antakasaṃnibham ||

23.1२३.१

लेलिहञ्जिह्वया वक्त्रं विद्युच्चपललोलया । (२३।१)

lelihañjihvayā vaktraṃ vidyuccapalalolayā |

23.2२३.२

व्यात्ताननो घोरदृष्टिर् ग्रसन्न् इव जगद् बलात् ॥ (२३।२)

vyāttānano ghoradṛṣṭir grasann iva jagad balāt ||

24.1२४.१

स भक्षयिष्यन् संक्रुद्धः शतक्रतुम् उपाद्रवत् । (२४।१)

sa bhakṣayiṣyan saṃkruddhaḥ śatakratum upādravat |

24.2२४.२

महता घोररूपेण लोकाञ्शब्देन नादयन् ॥ (२४।२)

mahatā ghorarūpeṇa lokāñśabdena nādayan ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 124

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit