संजय उवाच । (१।१)

प्रत्यागत्य पुनर् जिष्णुर् अहन् संशप्तकान् बहून् । (१।२)

वक्रानुवक्रगमनाद् अङ्गारक इव ग्रहः ॥ (१।३)

पार्थबाणहता राजन् नराश्वरथकुञ्जराः । (२।१)

विचेलुर् बभ्रमुर् नेदुः पेतुर् मम्लुश् च मारिष ॥ (२।२)

धुर्यं धुर्यतरान् सूतान् रथांश् च परिसंक्षिपन् । (३।१)

पाणीन् पाणिगतं शस्त्रं बाहून् अपि शिरांसि च ॥ (३।२)

भल्लैः क्षुरैर् अर्धचन्द्रैर् वत्सदन्तैश् च पाण्डवः । (४।१)

चिछेदामित्रवीराणां समरे प्रतियुध्यताम् ॥ (४।२)

वाशितार्थे युयुत्सन्तो वृषभा वृषभं यथा । (५।१)

आपतन्त्य् अर्जुनं शूराः शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (५।२)

तेषां तस्य च तद् युद्धम् अभवल् लोमहर्षणम् । (६।१)

त्रैलोक्यविजये यादृग् दैत्यानां सह वज्रिणा ॥ (६।२)

तम् अविध्यत् त्रिभिर् बाणैर् दन्दशूकैर् इवाहिभिः । (७।१)

उग्रायुधस् ततस् तस्य शिरः कायाद् अपाहरत् ॥ (७।२)

ते ऽर्जुनं सर्वतः क्रुद्धा नानाशस्त्रैर् अवीवृषन् । (८।१)

मरुद्भिः प्रेषिता मेघा हिमवन्तम् इवोष्णगे ॥ (८।२)

अस्त्रैर् अस्त्राणि संवार्य द्विषतां सर्वतो ऽर्जुनः । (९।१)

सम्यग् अस्तैः शरैः सर्वान् सहितान् अहनद् बहून् ॥ (९।२)

छिन्नत्रिवेणुजङ्घेषान् निहतपार्ष्णिसारथीन् । (१०।१)

संछिन्नरश्मियोक्त्राक्षान् व्यनुकर्षयुगान् रथान् । (१०।२)

विध्वस्तसर्वसंनाहान् बाणैश् चक्रे ऽर्जुनस् त्वरन् ॥ (१०।३)

ते रथास् तत्र विध्वस्ताः परार्ध्या भान्त्य् अनेकशः । (११।१)

धनिनाम् इव वेश्मानि हतान्य् अग्न्यनिलाम्बुभिः ॥ (११।२)

द्विपाः संभिन्नमर्माणो वज्राशनिसमैः शरैः । (१२।१)

पेतुर् गिर्यग्रवेश्मानि वज्रवाताग्निभिर् यथा ॥ (१२।२)

सारोहास् तुरगाः पेतुर् बहवो ऽर्जुनताडिताः । (१३।१)

निर्जिह्वान्त्राः क्षितौ क्षीणा रुधिरार्द्राः सुदुर्दृशः ॥ (१३।२)

नराश्वनागा नाराचैः संस्यूताः सव्यसाचिना । (१४।१)

बभ्रमुश् चस्खलुः पेतुर् नेदुर् मम्लुश् च मारिष ॥ (१४।२)

अणकैश् च शिलाधौतैर् वज्राशनिविषोपमैः । (१५।१)

शरैर् निजघ्निवान् पार्थो महेन्द्र इव दानवान् ॥ (१५।२)

महार्हवर्माभरणा नानारूपाम्बरायुधाः । (१६।१)

सरथाः सध्वजा वीरा हताः पार्थेन शेरते ॥ (१६।२)

विजिताः पुण्यकर्माणो विशिष्टाभिजनश्रुताः । (१७।१)

गताः शरीरैर् वसुधाम् ऊर्जितैः कर्मभिर् दिवम् ॥ (१७।२)

अथार्जुनरथं वीरास् त्वदीयाः समुपाद्रवन् । (१८।१)

नानाजनपदाध्यक्षाः सगणा जातमन्यवः ॥ (१८।२)

उह्यमाना रथाश्वैस् ते पत्तयश् च जिघांसवः । (१९।१)

समभ्यधावन्न् अस्यन्तो विविधं क्षिप्रम् आयुधम् ॥ (१९।२)

तदायुधमहावर्षं क्षिप्तं योधमहाम्बुदैः । (२०।१)

व्यधमन् निशितैर् बाणैः क्षिप्रम् अर्जुनमारुतः ॥ (२०।२)

साश्वपत्तिद्विपरथं महाशस्त्रौघम् अप्लवम् । (२१।१)

सहसा संतितीर्षन्तं पार्थं शस्त्रास्त्रसेतुना ॥ (२१।२)

अथाब्रवीद् वासुदेवः पार्थं किं क्रीडसे ऽनघ । (२२।१)

संशप्तकान् प्रमथ्यैतांस् ततः कर्णवधे त्वर ॥ (२२।२)

तथेत्य् उक्त्वार्जुनः क्षिप्रं शिष्टान् संशप्तकांस् तदा । (२३।१)

आक्षिप्य शस्त्रेण बलाद् दैत्यान् इन्द्र इवावधीत् ॥ (२३।२)

आदधत् संदधन् नेषून् दृष्टः कैश्चिद् रणे ऽर्जुनः । (२४।१)

विमुञ्चन् वा शराञ् शीघ्रं दृश्यते स्म हि कैरपि ॥ (२४।२)

आश्चर्यम् इति गोविन्दो ब्रुवन्न् अश्वान् अचोदयत् । (२५।१)

हंसांसगौरास् ते सेनां हंसाः सर इवाविशन् ॥ (२५।२)

ततः संग्रामभूमिं तां वर्तमाने जनक्षये । (२६।१)

अवेक्षमाणो गोविन्दः सव्यसाचिनम् अब्रवीत् ॥ (२६।२)

एष पार्थ महारौद्रो वर्तते भरतक्षयः । (२७।१)

पृथिव्यां पार्थिवानां वै दुर्योधनकृते महान् ॥ (२७।२)

पश्य भारत चापानि रुक्मपृष्ठानि धन्विनाम् । (२८।१)

महताम् अपविद्धानि कलापान् इषुधीस् तथा ॥ (२८।२)

जातरूपमयैः पुङ्खैः शरांश् च नतपर्वणः । (२९।१)

तैलधौतांश् च नाराचान् निर्मुक्तान् इव पन्नगान् ॥ (२९।२)

हस्तिदन्तत्सरून् खड्गाञ् जातरूपपरिष्कृतान् । (३०।१)

आकीर्णांस् तोमरांश् चापांश् चित्रान् हेमविभूषितान् ॥ (३०।२)

वर्माणि चापविद्धानि रुक्मपृष्ठानि भारत । (३१।१)

सुवर्णविकृतान् प्रासाञ् शक्तीः कनकभूषिताः ॥ (३१।२)

जाम्बूनदमयैः पट्टैर् बद्धाश् च विपुला गदाः । (३२।१)

जातरूपमयीश् चर्ष्टीः पट्टिशान् हेमभूषितान् ॥ (३२।२)

दण्डैः कनकचित्रैश् च विप्रविद्धान् परश्वधान् । (३३।१)

अयस्कुशान्तान् पतितान् मुसलानि गुरूणि च ॥ (३३।२)

शतघ्नीः पश्य चित्राश् च विपुलान् परिघांस् तथा । (३४।१)

चक्राणि चापविद्धानि मुद्गरांश् च बहून् रणे ॥ (३४।२)

नानाविधानि शस्त्राणि प्रगृह्य जयगृद्धिनः । (३५।१)

जीवन्त इव लक्ष्यन्ते गतसत्त्वास् तरस्विनः ॥ (३५।२)

गदाविमथितैर् गात्रैर् मुसलैर् भिन्नमस्तकान् । (३६।१)

गजवाजिरथक्षुण्णान् पश्य योधान् सहस्रशः ॥ (३६।२)

मनुष्यगजवाजीनां शरशक्त्यृष्टितोमरैः । (३७।१)

निस्त्रिंशैः पट्टिशैः प्रासैर् नखरैर् लगुडैर् अपि ॥ (३७।२)

शरीरैर् बहुधा भिन्नैः शोणितौघपरिप्लुतैः । (३८।१)

गतासुभिर् अमित्रघ्न संवृता रणभूमयः ॥ (३८।२)

बाहुभिश् चन्दनादिग्धैः साङ्गदैः शुभभूषणैः । (३९।१)

सतलत्रैः सकेयूरैर् भाति भारत मेदिनी ॥ (३९।२)

साङ्गुलित्रैर् भुजाग्रैश् च विप्रविद्धैर् अलंकृतैः । (४०।१)

हस्तिहस्तोपमैश् छिन्नैर् ऊरुभिश् च तरस्विनाम् ॥ (४०।२)

बद्धचूडामणिवरैः शिरोभिश् च सकुण्डलैः । (४१।१)

निकृत्तैर् वृषभाक्षाणां विराजति वसुंधरा ॥ (४१।२)

कबन्धैः शोणितादिग्धैश् छिन्नगात्रशिरोधरैः । (४२।१)

भूर् भाति भरतश्रेष्ठ शान्तार्चिर्भिर् इवाग्निभिः ॥ (४२।२)

रथान् बहुविधान् भग्नान् हेमकिङ्किणिनः शुभान् । (४३।१)

अश्वांश् च बहुधा पश्य शोणितेन परिप्लुतान् ॥ (४३।२)

योधानां च महाशङ्खान् पाण्डुरांश् च प्रकीर्णकान् । (४४।१)

निरस्तजिह्वान् मातङ्गाञ् शयानान् पर्वतोपमान् ॥ (४४।२)

वैजयन्तीविचित्रांश् च हतांश् च गजयोधिनः । (४५।१)

वारणानां परिस्तोमान् सुयुक्ताम्बरकम्बलान् ॥ (४५।२)

विपाटिता विचित्राश् च रूपचित्राः कुथास् तथा । (४६।१)

भिन्नाश् च बहुधा घण्टाः पतद्भिश् चूर्णिता गजैः ॥ (४६।२)

वैडूर्यमणिदण्डांश् च पतितान् अङ्कुशान् भुवि । (४७।१)

बद्धाः सादिध्वजाग्रेषु सुवर्णविकृताः कशाः ॥ (४७।२)

विचित्रान् मणिचित्रांश् च जातरूपपरिष्कृतान् । (४८।१)

अश्वास्तरपरिस्तोमान् राङ्कवान् पतितान् भुवि ॥ (४८।२)

चूडामणीन् नरेन्द्राणां विचित्राः काञ्चनस्रजः । (४९।१)

छत्राणि चापविद्धानि चामरव्यजनानि च ॥ (४९।२)

चन्द्रनक्षत्रभासैश् च वदनैश् चारुकुण्डलैः । (५०।१)

कॢप्तश्मश्रुभिर् अत्यर्थं वीराणां समलंकृतैः । (५०।२)

वदनैः पश्य संछन्नां महीं शोणितकर्दमाम् ॥ (५०।३)

सजीवांश् च नरान् पश्य कूजमानान् समन्ततः । (५१।१)

उपास्यमानान् बहुभिर् न्यस्तशस्त्रैर् विशां पते ॥ (५१।२)

ज्ञातिभिः सहितैस् तत्र रोदमानैर् मुहुर् मुहुः । (५२।१)

व्युत्क्रान्तान् अपरान् योधांश् छादयित्वा तरस्विनः । (५२।२)

पुनर् युद्धाय गच्छन्ति जयगृद्धाः प्रमन्यवः ॥ (५२।३)

अपरे तत्र तत्रैव परिधावन्ति मानिनः । (५३।१)

ज्ञातिभिः पतितैः शूरैर् याच्यमानास् तथोदकम् ॥ (५३।२)

जलार्थं च गताः केचिन्निष्प्राणा बहवो ऽर्जुन । (५४।१)

संनिवृत्ताश् च ते शूरास् तान् दृष्ट्वैव विचेतसः ॥ (५४।२)

जलं दृष्ट्वा प्रधावन्ति क्रोशमानाः परस्परम् । (५५।१)

जलं पीत्वा मृतान् पश्य पिबतो ऽन्यांश् च भारत ॥ (५५।२)

परित्यज्य प्रियान् अन्ये बान्धवान् बान्धवप्रिय । (५६।१)

व्युत्क्रान्ताः समदृश्यन्त तत्र तत्र महारणे ॥ (५६।२)

पश्यापरान् नरश्रेष्ठ संदष्टौष्ठपुटान् पुनः । (५७।१)

भ्रुकुटीकुटिलैर् वक्त्रैः प्रेक्षमाणान् समन्ततः ॥ (५७।२)

एतत् तवैवानुरूपं कर्मार्जुन महाहवे । (५८।१)

दिवि वा देवराजस्य त्वया यत् कृतम् आहवे ॥ (५८।२)

एवं तां दर्शयन् कृष्णो युद्धभूमिं किरीटिने । (५९।१)

गच्छन्न् एवाशृणोच्छब्दं दुर्योधनबले महत् ॥ (५९।२)

शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषान् भेरीपणवमिश्रितान् । (६०।१)

रथाश्वगजनादांश् च शस्त्रशब्दांश् च दारुणान् ॥ (६०।२)

प्रविश्य तद् बलं कृष्णस् तुरगैर् वातवेगिभिः । (६१।१)

पाण्ड्येनाभ्यर्दितां सेनां त्वदीयां वीक्ष्य धिष्ठितः ॥ (६१।२)

स हि नानाविधैर् बाणैर् इष्वासप्रवरो युधि । (६२।१)

न्यहनद् द्विषतां व्रातान् गतासून् अन्तको यथा ॥ (६२।२)

गजवाजिमनुष्याणां शरीराणि शितैः शरैः । (६३।१)

भित्त्वा प्रहरतां श्रेष्ठो विदेहासूंश् चकार सः ॥ (६३।२)

शत्रुप्रवीरैर् अस्तानि नानाशस्त्राणि सायकैः । (६४।१)

भित्त्वा तान् अहनत् पाण्ड्यः शत्रूञ् शक्र इवासुरान् ॥ (६४।२)