वैशंपायन उवाच । (१।१)

एवम् उक्त्वा तु गान्धारी युधिष्ठिरम् अपृच्छत । (१।२)

क्व स राजेति सक्रोधा पुत्रपौत्रवधार्दिता ॥ (१।३)

ताम् अभ्यगच्छद् राजेन्द्रो वेपमानः कृताञ्जलिः । (२।१)

युधिष्ठिर इदं चैनां मधुरं वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (२।२)

पुत्रहन्ता नृशंसो ऽहं तव देवि युधिष्ठिरः । (३।१)

शापार्हः पृथिवीनाशे हेतुभूतः शपस्व माम् ॥ (३।२)

न हि मे जीवितेनार्थो न राज्येन धनेन वा । (४।१)

तादृशान् सुहृदो हत्वा मूढस्यास्य सुहृद्द्रुहः ॥ (४।२)

तम् एवंवादिनं भीतं संनिकर्षगतं तदा । (५।१)

नोवाच किंचिद् गान्धारी निःश्वासपरमा भृशम् ॥ (५।२)

तस्यावनतदेहस्य पादयोर् निपतिष्यतः । (६।१)

युधिष्ठिरस्य नृपतेर् धर्मज्ञा धर्मदर्शिनी । (६।२)

अङ्गुल्यग्राणि ददृशे देवी पट्टान्तरेण सा ॥ (६।३)

ततः स कुनकीभूतो दर्शनीयनखो नृपः । (७।१)

तं दृष्ट्वा चार्जुनो ऽगच्छद् वासुदेवस्य पृष्ठतः ॥ (७।२)

एवं संचेष्टमानांस्तान् इतश्चेतश्च भारत । (८।१)

गान्धारी विगतक्रोधा सान्त्वयामास मातृवत् ॥ (८।२)

तया ते समनुज्ञाता मातरं वीरमातरम् । (९।१)

अभ्यगच्छन्त सहिताः पृथां पृथुलवक्षसः ॥ (९।२)

चिरस्य दृष्ट्वा पुत्रान् सा पुत्राधिभिर् अभिप्लुता । (१०।१)

बाष्पम् आहारयद् देवी वस्त्रेणावृत्य वै मुखम् ॥ (१०।२)

ततो बाष्पं समुत्सृज्य सह पुत्रैस्तथा पृथा । (११।१)

अपश्यद् एताञ् शस्त्रौघैर् बहुधा परिविक्षतान् ॥ (११।२)

सा तान् एकैकशः पुत्रान् संस्पृशन्ती पुनः पुनः । (१२।१)

अन्वशोचन्त दुःखार्ता द्रौपदीं च हतात्मजाम् । (१२।२)

रुदतीम् अथ पाञ्चालीं ददर्श पतितां भुवि ॥ (१२।३)

द्रौपद्युवाच । (१३।१)

आर्ये पौत्राः क्व ते सर्वे सौभद्रसहिता गताः । (१३।२)

न त्वां ते ऽद्याभिगच्छन्ति चिरदृष्टां तपस्विनीम् । (१३।३)

किं नु राज्येन वै कार्यं विहीनायाः सुतैर् मम ॥ (१३।४)

वैशंपायन उवाच । (१४।१)

तां समाश्वासयामास पृथा पृथुललोचना । (१४।२)

उत्थाप्य याज्ञसेनीं तु रुदतीं शोककर्शिताम् ॥ (१४।३)

तयैव सहिता चापि पुत्रैर् अनुगता पृथा । (१५।१)

अभ्यगच्छत गान्धारीम् आर्ताम् आर्ततरा स्वयम् ॥ (१५।२)

ताम् उवाचाथ गान्धारी सह वध्वा यशस्विनीम् । (१६।१)

मैवं पुत्रीति शोकार्ता पश्य माम् अपि दुःखिताम् ॥ (१६।२)

मन्ये लोकविनाशो ऽयं कालपर्यायचोदितः । (१७।१)

अवश्यभावी सम्प्राप्तः स्वभावाल्लोमहर्षणः ॥ (१७।२)

इदं तत् समनुप्राप्तं विदुरस्य वचो महत् । (१८।१)

असिद्धानुनये कृष्णे यद् उवाच महामतिः ॥ (१८।२)

तस्मिन्न् अपरिहार्ये ऽर्थे व्यतीते च विशेषतः । (१९।१)

मा शुचो न हि शोच्यास्ते संग्रामे निधनं गताः ॥ (१९।२)

यथैव त्वं तथैवाहं को वा माश्वासयिष्यति । (२०।१)

ममैव ह्यपराधेन कुलम् अग्र्यं विनाशितम् ॥ (२०।२)