इन्द्र उवाच । (१।१)

कच्चित् सुखं स्वपिषि त्वं बृहस्पते कच्चिन्मनोज्ञाः परिचारकास्ते । (१।२)

कच्चिद् देवानां सुखकामो ऽसि विप्र कच्चिद् देवास्त्वां परिपालयन्ति ॥ (१।३)

बृहस्पतिर् उवाच । (२।१)

सुखं शये ऽहं शयने महेन्द्र तथा मनोज्ञाः परिचारका मे । (२।२)

तथा देवानां सुखकामो ऽस्मि शक्र देवाश्च मां सुभृशं पालयन्ति ॥ (२।३)

इन्द्र उवाच । (३।१)

कुतो दुःखं मानसं देहजं वा पाण्डुर् विवर्णश्च कुतस्त्वम् अद्य । (३।२)

आचक्ष्व मे तद् द्विज यावद् एतान् निहन्मि सर्वांस्तव दुःखकर्तॄन् ॥ (३।३)

बृहस्पतिर् उवाच । (४।१)

मरुत्तम् आहुर् मघवन् यक्ष्यमाणं महायज्ञेनोत्तमदक्षिणेन । (४।२)

तं संवर्तो याजयितेति मे श्रुतं तद् इच्छामि न स तं याजयेत ॥ (४।३)

इन्द्र उवाच । (५।१)

सर्वान् कामान् अनुजातो ऽसि विप्र यस्त्वं देवानां मन्त्रयसे पुरोधाः । (५।२)

उभौ च ते जन्ममृत्यू व्यतीतौ किं संवर्तस्तव कर्ताद्य विप्र ॥ (५।३)

बृहस्पतिर् उवाच । (६।१)

देवैः सह त्वम् असुरान् सम्प्रणुद्य जिघांससे ऽद्याप्युत सानुबन्धान् । (६।२)

यं यं समृद्धं पश्यसि तत्र तत्र दुःखं सपत्नेषु समृद्धभावः ॥ (६।३)

अतो ऽस्मि देवेन्द्र विवर्णरूपः सपत्नो मे वर्धते तन्निशम्य । (७।१)

सर्वोपायैर् मघवन् संनियच्छ संवर्तं वा पार्थिवं वा मरुत्तम् ॥ (७।२)

इन्द्र उवाच । (८।१)

एहि गच्छ प्रहितो जातवेदो बृहस्पतिं परिदातुं मरुत्ते । (८।२)

अयं वै त्वा याजयिता बृहस्पतिस् तथामरं चैव करिष्यतीति ॥ (८।३)

अग्निर् उवाच । (९।१)

अयं गच्छामि तव शक्राद्य दूतो बृहस्पतिं परिदातुं मरुत्ते । (९।२)

वाचं सत्यां पुरुहूतस्य कर्तुं बृहस्पतेश्चापचितिं चिकीर्षुः ॥ (९।३)

व्यास उवाच । (१०।१)

ततः प्रायाद् धूमकेतुर् महात्मा वनस्पतीन् वीरुधश्चावमृद्नन् । (१०।२)

कामाद्धिमान्ते परिवर्तमानः काष्ठातिगो मातरिश्वेव नर्दन् ॥ (१०।३)

मरुत्त उवाच । (११।१)

आश्चर्यम् अद्य पश्यामि रूपिणं वह्निम् आगतम् । (११।२)

आसनं सलिलं पाद्यं गां चोपानय वै मुने ॥ (११।३)

अग्निर् उवाच । (१२।१)

आसनं सलिलं पाद्यं प्रतिनन्दामि ते ऽनघ । (१२।२)

इन्द्रेण तु समादिष्टं विद्धि मां दूतम् आगतम् ॥ (१२।३)

मरुत्त उवाच । (१३।१)

कच्चिच्छ्रीमान् देवराजः सुखी च कच्चिच्चास्मान् प्रीयते धूमकेतो । (१३।२)

कच्चिद् देवाश्चास्य वशे यथावत् तद् ब्रूहि त्वं मम कार्त्स्न्येन देव ॥ (१३।३)

अग्निर् उवाच । (१४।१)

शक्रो भृशं सुसुखी पार्थिवेन्द्र प्रीतिं चेच्छत्यजरां वै त्वया सः । (१४।२)

देवाश्च सर्वे वशगास्तस्य राजन् संदेशं त्वं शृणु मे देवराज्ञः ॥ (१४।३)

यदर्थं मां प्राहिणोत् त्वत्सकाशं बृहस्पतिं परिदातुं मरुत्ते । (१५।१)

अयं गुरुर् याजयिता नृप त्वां मर्त्यं सन्तम् अमरं त्वां करोतु ॥ (१५।२)

मरुत्त उवाच । (१६।१)

संवर्तो ऽयं याजयिता द्विजो मे बृहस्पतेर् अञ्जलिर् एष तस्य । (१६।२)

नासौ देवं याजयित्वा महेन्द्रं मर्त्यं सन्तं याजयन्न् अद्य शोभेत् ॥ (१६।३)

अग्निर् उवाच । (१७।१)

ये वै लोका देवलोके महान्तः सम्प्राप्स्यसे तान् देवराजप्रसादात् । (१७।२)

त्वां चेद् असौ याजयेद् वै बृहस्पतिर् नूनं स्वर्गं त्वं जयेः कीर्तियुक्तः ॥ (१७।३)

तथा लोका मानुषा ये च दिव्याः प्रजापतेश्चापि ये वै महान्तः । (१८।१)

ते ते जिता देवराज्यं च कृत्स्नं बृहस्पतिश्चेद् याजयेत् त्वां नरेन्द्र ॥ (१८।२)

संवर्त उवाच । (१९।१)

मास्मान् एवं त्वं पुनर् आगाः कथंचिद् बृहस्पतिं परिदातुं मरुत्ते । (१९।२)

मा त्वां धक्ष्ये चक्षुषा दारुणेन संक्रुद्धो ऽहं पावक तन्निबोध ॥ (१९।३)

व्यास उवाच । (२०।१)

ततो देवान् अगमद् धूमकेतुर् दाहाद् भीतो व्यथितो ऽश्वत्थपर्णवत् । (२०।२)

तं वै दृष्ट्वा प्राह शक्रो महात्मा बृहस्पतेः संनिधौ हव्यवाहम् ॥ (२०।३)

यत् त्वं गतः प्रहितो जातवेदो बृहस्पतिं परिदातुं मरुत्ते । (२१।१)

तत् किं प्राह स नृपो यक्ष्यमाणः कच्चिद् वचः प्रतिगृह्णाति तच्च ॥ (२१।२)

अग्निर् उवाच । (२२।१)

न ते वाचं रोचयते मरुत्तो बृहस्पतेर् अञ्जलिं प्राहिणोत् सः । (२२।२)

संवर्तो मां याजयितेत्यभीक्ष्णं पुनः पुनः स मया प्रोच्यमानः ॥ (२२।३)

उवाचेदं मानुषा ये च दिव्याः प्रजापतेर् ये च लोका महान्तः । (२३।१)

तांश्चेल् लभेयं संविदं तेन कृत्वा तथापि नेच्छेयम् इति प्रतीतः ॥ (२३।२)

इन्द्र उवाच । (२४।१)

पुनर् भवान् पार्थिवं तं समेत्य वाक्यं मदीयं प्रापय स्वार्थयुक्तम् । (२४।२)

पुनर् यद्युक्तो न करिष्यते वचस् ततो वज्रं सम्प्रहर्तास्मि तस्मै ॥ (२४।३)

अग्निर् उवाच । (२५।१)

गन्धर्वराड् यात्वयं तत्र दूतो बिभेम्यहं वासव तत्र गन्तुम् । (२५।२)

संरब्धो माम् अब्रवीत् तीक्ष्णरोषः संवर्तो वाक्यं चरितब्रह्मचर्यः ॥ (२५।३)

यद्यागच्छेः पुनर् एवं कथंचिद् बृहस्पतिं परिदातुं मरुत्ते । (२६।१)

दहेयं त्वां चक्षुषा दारुणेन संक्रुद्ध इत्येतद् अवैहि शक्र ॥ (२६।२)

इन्द्र उवाच । (२७।१)

त्वम् एवान्यान् दहसे जातवेदो न हि त्वद् अन्यो विद्यते भस्मकर्ता । (२७।२)

त्वत्संस्पर्शात् सर्वलोको बिभेत्य् अश्रद्धेयं वदसे हव्यवाह ॥ (२७।३)

अग्निर् उवाच । (२८।१)

दिवं देवेन्द्र पृथिवीं चैव सर्वां संवेष्टयेस्त्वं स्वबलेनैव शक्र । (२८।२)

एवंविधस्येह सतस्तवासौ कथं वृत्रस्त्रिदिवं प्राग् जहार ॥ (२८।३)

इन्द्र उवाच । (२९।१)

न चण्डिका जङ्गमा नो करेणुर् न वारिसोमं प्रपिबामि वह्ने । (२९।२)

न दुर्बले वै विसृजामि वज्रं को मे ऽसुखाय प्रहरेन्मनुष्यः ॥ (२९।३)

प्रव्राजयेयं कालकेयान् पृथिव्याम् अपाकर्षं दानवान् अन्तरिक्षात् । (३०।१)

दिवः प्रह्रादम् अवसानम् आनयं को मे ऽसुखाय प्रहरेत मर्त्यः ॥ (३०।२)

अग्निर् उवाच । (३१।१)

यत्र शर्यातिं च्यवनो याजयिष्यन् सहाश्विभ्यां सोमम् अगृह्णद् एकः । (३१।२)

तं त्वं क्रुद्धः प्रत्यषेधीः पुरस्ताच्छर्यातियज्ञं स्मर तं महेन्द्र ॥ (३१।३)

वज्रं गृहीत्वा च पुरंदर त्वं सम्प्राहार्षीश्च्यवनस्यातिघोरम् । (३२।१)

स ते विप्रः सह वज्रेण बाहुम् अपागृह्णात् तपसा जातमन्युः ॥ (३२।२)

ततो रोषात् सर्वतो घोररूपं सपत्नं ते जनयामास भूयः । (३३।१)

मदं नामासुरं विश्वरूपं यं त्वं दृष्ट्वा चक्षुषी संन्यमीलः ॥ (३३।२)

हनुर् एका जगतीस्था तथैका दिवं गता महतो दानवस्य । (३४।१)

सहस्रं दन्तानां शतयोजनानां सुतीक्ष्णानां घोररूपं बभूव ॥ (३४।२)

वृत्ताः स्थूला रजतस्तम्भवर्णा दंष्ट्राश्चतस्रो द्वे शते योजनानाम् । (३५।१)

स त्वां दन्तान् विदशन्न् अभ्यधावज् जिघांसया शूलम् उद्यम्य घोरम् ॥ (३५।२)

अपश्यस्त्वं तं तदा घोररूपं सर्वे त्वन्ये ददृशुर् दर्शनीयम् । (३६।१)

यस्माद् भीतः प्राञ्जलिस्त्वं महर्षिम् आगच्छेथाः शरणं दानवघ्न ॥ (३६।२)

क्षत्राद् एवं ब्रह्मबलं गरीयो न ब्रह्मतः किंचिद् अन्यद् गरीयः । (३७।१)

सो ऽहं जानन् ब्रह्मतेजो यथावन् न संवर्तं गन्तुम् इच्छामि शक्र ॥ (३७।२)