महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 95

1423 of 1995 · 28 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वामदेव उवाच । (१।१)

vāmadeva uvāca

1.2१.२

अयुद्धेनैव विजयं वर्धयेद् वसुधाधिपः । (१।२)

ayuddhenaiva vijayaṃ vardhayed vasudhādhipaḥ |

1.3१.३

जघन्यम् आहुर् विजयं यो युद्धेन नराधिप ॥ (१।३)

jaghanyam āhur vijayaṃ yo yuddhena narādhipa ||

2.1२.१

न चाप्यलब्धं लिप्सेत मूले नातिदृढे सति । (२।१)

na cāpyalabdhaṃ lipseta mūle nātidṛḍhe sati |

2.2२.२

न हि दुर्बलमूलस्य राज्ञो लाभो विधीयते ॥ (२।२)

na hi durbalamūlasya rājño lābho vidhīyate ||

3.1३.१

यस्य स्फीतो जनपदः सम्पन्नः प्रियराजकः । (३।१)

yasya sphīto janapadaḥ sampannaḥ priyarājakaḥ |

3.2३.२

संतुष्टपुष्टसचिवो दृढमूलः स पार्थिवः ॥ (३।२)

saṃtuṣṭapuṣṭasacivo dṛḍhamūlaḥ sa pārthivaḥ ||

4.1४.१

यस्य योधाः सुसंतुष्टाः सान्त्विताः सूपधास्थिताः । (४।१)

yasya yodhāḥ susaṃtuṣṭāḥ sāntvitāḥ sūpadhāsthitāḥ |

4.2४.२

अल्पेनापि स दण्डेन महीं जयति भूमिपः ॥ (४।२)

alpenāpi sa daṇḍena mahīṃ jayati bhūmipaḥ ||

5.1५.१

पौरजानपदा यस्य स्वनुरक्ताः सुपूजिताः । (५।१)

paurajānapadā yasya svanuraktāḥ supūjitāḥ |

5.2५.२

सधना धान्यवन्तश्च दृढमूलः स पार्थिवः ॥ (५।२)

sadhanā dhānyavantaśca dṛḍhamūlaḥ sa pārthivaḥ ||

6.1६.१

प्रभावकालावधिकौ यदा मन्येत चात्मनः । (६।१)

prabhāvakālāvadhikau yadā manyeta cātmanaḥ |

6.2६.२

तदा लिप्सेत मेधावी परभूमिं धनान्युत ॥ (६।२)

tadā lipseta medhāvī parabhūmiṃ dhanānyuta ||

7.1७.१

भोगेष्वदयमानस्य भूतेषु च दयावतः । (७।१)

bhogeṣvadayamānasya bhūteṣu ca dayāvataḥ |

7.2७.२

वर्धते त्वरमाणस्य विषयो रक्षितात्मनः ॥ (७।२)

vardhate tvaramāṇasya viṣayo rakṣitātmanaḥ ||

8.1८.१

तक्षत्यात्मानम् एवैष वनं परशुना यथा । (८।१)

takṣatyātmānam evaiṣa vanaṃ paraśunā yathā |

8.2८.२

यः सम्यग् वर्तमानेषु स्वेषु मिथ्या प्रवर्तते ॥ (८।२)

yaḥ samyag vartamāneṣu sveṣu mithyā pravartate ||

9.1९.१

न वै द्विषन्तः क्षीयन्ते राज्ञो नित्यम् अपि घ्नतः । (९।१)

na vai dviṣantaḥ kṣīyante rājño nityam api ghnataḥ |

9.2९.२

क्रोधं नियन्तुं यो वेद तस्य द्वेष्टा न विद्यते ॥ (९।२)

krodhaṃ niyantuṃ yo veda tasya dveṣṭā na vidyate ||

10.1१०.१

यद् आर्यजनविद्विष्टं कर्म तन्नाचरेद् बुधः । (१०।१)

yad āryajanavidviṣṭaṃ karma tannācared budhaḥ |

10.2१०.२

यत् कल्याणम् अभिध्यायेत् तत्रात्मानं नियोजयेत् ॥ (१०।२)

yat kalyāṇam abhidhyāyet tatrātmānaṃ niyojayet ||

11.1११.१

नैनम् अन्ये ऽवजानन्ति नात्मना परितप्यते । (११।१)

nainam anye 'vajānanti nātmanā paritapyate |

11.2११.२

कृत्यशेषेण यो राजा सुखान्यनुबुभूषति ॥ (११।२)

kṛtyaśeṣeṇa yo rājā sukhānyanububhūṣati ||

12.1१२.१

इदं वृत्तं मनुष्येषु वर्तते यो महीपतिः । (१२।१)

idaṃ vṛttaṃ manuṣyeṣu vartate yo mahīpatiḥ |

12.2१२.२

उभौ लोकौ विनिर्जित्य विजये सम्प्रतिष्ठते ॥ (१२।२)

ubhau lokau vinirjitya vijaye sampratiṣṭhate ||

13.1१३.१

भीष्म उवाच । (१३।१)

bhīṣma uvāca

13.2१३.२

इत्युक्तो वामदेवेन सर्वं तत् कृतवान्नृपः । (१३।२)

ityukto vāmadevena sarvaṃ tat kṛtavānnṛpaḥ |

13.3१३.३

तथा कुर्वंस्त्वम् अप्येतौ लोकौ जेता न संशयः ॥ (१३।३)

tathā kurvaṃstvam apyetau lokau jetā na saṃśayaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 95

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit