महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 51

715 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

यस्य वै नानृता वाचः प्रवृत्ता अनुशुश्रुमः । (१।२)

yasya vai nānṛtā vācaḥ pravṛttā anuśuśrumaḥ |

1.3१.३

त्रैलोक्यम् अपि तस्य स्याद् योद्धा यस्य धनंजयः ॥ (१।३)

trailokyam api tasya syād yoddhā yasya dhanaṃjayaḥ ||

2.1२.१

तस्यैव च न पश्यामि युधि गाण्डीवधन्वनः । (२।१)

tasyaiva ca na paśyāmi yudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ |

2.2२.२

अनिशं चिन्तयानो ऽपि यः प्रतीयाद् रथेन तम् ॥ (२।२)

aniśaṃ cintayāno 'pi yaḥ pratīyād rathena tam ||

3.1३.१

अस्यतः कर्णिनालीकान्मार्गणान् हृदयच्छिदः । (३।१)

asyataḥ karṇinālīkānmārgaṇān hṛdayacchidaḥ |

3.2३.२

प्रत्येता न समः कश्चिद् युधि गाण्डीवधन्वनः ॥ (३।२)

pratyetā na samaḥ kaścid yudhi gāṇḍīvadhanvanaḥ ||

4.1४.१

द्रोणकर्णौ प्रतीयातां यदि वीरौ नरर्षभौ । (४।१)

droṇakarṇau pratīyātāṃ yadi vīrau nararṣabhau |

4.2४.२

माहात्म्यात् संशयो लोके न त्वस्ति विजयो मम ॥ (४।२)

māhātmyāt saṃśayo loke na tvasti vijayo mama ||

5.1५.१

घृणी कर्णः प्रमादी च आचार्यः स्थविरो गुरुः । (५।१)

ghṛṇī karṇaḥ pramādī ca ācāryaḥ sthaviro guruḥ |

5.2५.२

समर्थो बलवान् पार्थो दृढधन्वा जितक्लमः । (५।२)

samartho balavān pārtho dṛḍhadhanvā jitaklamaḥ |

5.3५.३

भवेत् सुतुमुलं युद्धं सर्वशो ऽप्यपराजयः ॥ (५।३)

bhavet sutumulaṃ yuddhaṃ sarvaśo 'pyaparājayaḥ ||

6.1६.१

सर्वे ह्यस्त्रविदः शूराः सर्वे प्राप्ता महद् यशः । (६।१)

sarve hyastravidaḥ śūrāḥ sarve prāptā mahad yaśaḥ |

6.2६.२

अपि सर्वामरैश्वर्यं त्यजेयुर् न पुनर् जयम् । (६।२)

api sarvāmaraiśvaryaṃ tyajeyur na punar jayam |

6.3६.३

वधे नूनं भवेच्छान्तिस्तयोर् वा फल्गुनस्य वा ॥ (६।३)

vadhe nūnaṃ bhavecchāntistayor vā phalgunasya vā ||

7.1७.१

न तु जेतार्जुनस्यास्ति हन्ता चास्य न विद्यते । (७।१)

na tu jetārjunasyāsti hantā cāsya na vidyate |

7.2७.२

मन्युस्तस्य कथं शाम्येन्मन्दान् प्रति य उत्थितः ॥ (७।२)

manyustasya kathaṃ śāmyenmandān prati ya utthitaḥ ||

8.1८.१

अन्ये ऽप्यस्त्राणि जानन्ति जीयन्ते च जयन्ति च । (८।१)

anye 'pyastrāṇi jānanti jīyante ca jayanti ca |

8.2८.२

एकान्तविजयस्त्वेव श्रूयते फल्गुनस्य ह ॥ (८।२)

ekāntavijayastveva śrūyate phalgunasya ha ||

9.1९.१

त्रयस्त्रिंशत् समाहूय खाण्डवे ऽग्निम् अतर्पयत् । (९।१)

trayastriṃśat samāhūya khāṇḍave 'gnim atarpayat |

9.2९.२

जिगाय च सुरान् सर्वान्नास्य वेद्मि पराजयम् ॥ (९।२)

jigāya ca surān sarvānnāsya vedmi parājayam ||

10.1१०.१

यस्य यन्ता हृषीकेशः शीलवृत्तसमो युधि । (१०।१)

yasya yantā hṛṣīkeśaḥ śīlavṛttasamo yudhi |

10.2१०.२

ध्रुवस्तस्य जयस्तात यथेन्द्रस्य जयस्तथा ॥ (१०।२)

dhruvastasya jayastāta yathendrasya jayastathā ||

11.1११.१

कृष्णावेकरथे यत्तावधिज्यं गाण्डिवं धनुः । (११।१)

kṛṣṇāvekarathe yattāvadhijyaṃ gāṇḍivaṃ dhanuḥ |

11.2११.२

युगपत् त्रीणि तेजांसि समेतान्यनुशुश्रुमः ॥ (११।२)

yugapat trīṇi tejāṃsi sametānyanuśuśrumaḥ ||

12.1१२.१

नैव नो ऽस्ति धनुस्तादृङ् न योद्धा न च सारथिः । (१२।१)

naiva no 'sti dhanustādṛṅ na yoddhā na ca sārathiḥ |

12.2१२.२

तच्च मन्दा न जानन्ति दुर्योधनवशानुगाः ॥ (१२।२)

tacca mandā na jānanti duryodhanavaśānugāḥ ||

13.1१३.१

शेषयेद् अशनिर् दीप्तो निपतन्मूर्ध्नि संजय । (१३।१)

śeṣayed aśanir dīpto nipatanmūrdhni saṃjaya |

13.2१३.२

न तु शेषं शराः कुर्युर् अस्तास्तात किरीटिना ॥ (१३।२)

na tu śeṣaṃ śarāḥ kuryur astāstāta kirīṭinā ||

14.1१४.१

अपि चास्यन्न् इवाभाति निघ्नन्न् इव च फल्गुनः । (१४।१)

api cāsyann ivābhāti nighnann iva ca phalgunaḥ |

14.2१४.२

उद्धरन्न् इव कायेभ्यः शिरांसि शरवृष्टिभिः ॥ (१४।२)

uddharann iva kāyebhyaḥ śirāṃsi śaravṛṣṭibhiḥ ||

15.1१५.१

अपि बाणमयं तेजः प्रदीप्तम् इव सर्वतः । (१५।१)

api bāṇamayaṃ tejaḥ pradīptam iva sarvataḥ |

15.2१५.२

गाण्डीवेद्धं दहेताजौ पुत्राणां मम वाहिनीम् ॥ (१५।२)

gāṇḍīveddhaṃ dahetājau putrāṇāṃ mama vāhinīm ||

16.1१६.१

अपि सा रथघोषेण भयार्ता सव्यसाचिनः । (१६।१)

api sā rathaghoṣeṇa bhayārtā savyasācinaḥ |

16.2१६.२

वित्रस्ता बहुला सेना भारती प्रतिभाति मे ॥ (१६।२)

vitrastā bahulā senā bhāratī pratibhāti me ||

17.1१७.१

यथा कक्षं दहत्यग्निः प्रवृद्धः सर्वतश्चरन् । (१७।१)

yathā kakṣaṃ dahatyagniḥ pravṛddhaḥ sarvataścaran |

17.2१७.२

महार्चिर् अनिलोद्धूतस्तद्वद् धक्ष्यति मामकान् ॥ (१७।२)

mahārcir aniloddhūtastadvad dhakṣyati māmakān ||

18.1१८.१

यदोद्वमन्निशितान् बाणसंघान् स्थाताततायी समरे किरीटी । (१८।१)

yadodvamanniśitān bāṇasaṃghān sthātātatāyī samare kirīṭī |

18.2१८.२

सृष्टो ऽन्तकः सर्वहरो विधात्रा यथा भवेत् तद्वद् अवारणीयः ॥ (१८।२)

sṛṣṭo 'ntakaḥ sarvaharo vidhātrā yathā bhavet tadvad avāraṇīyaḥ ||

19.1१९.१

यदा ह्यभीक्ष्णं सुबहून् प्रकाराञ् श्रोतास्मि तान् आवसथे कुरूणाम् । (१९।१)

yadā hyabhīkṣṇaṃ subahūn prakārāñ śrotāsmi tān āvasathe kurūṇām |

19.2१९.२

तेषां समन्ताच्च तथा रणाग्रे क्षयः किलायं भरतान् उपैति ॥ (१९।२)

teṣāṃ samantācca tathā raṇāgre kṣayaḥ kilāyaṃ bharatān upaiti ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 51

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit