महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 106

770 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सुपर्ण उवाच । (१।१)

suparṇa uvāca

1.2१.२

अनुशिष्टो ऽस्मि देवेन गालवाज्ञातयोनिना । (१।२)

anuśiṣṭo 'smi devena gālavājñātayoninā |

1.3१.३

ब्रूहि काम् अनुसंयामि द्रष्टुं प्रथमतो दिशम् ॥ (१।३)

brūhi kām anusaṃyāmi draṣṭuṃ prathamato diśam ||

2.1२.१

पूर्वां वा दक्षिणां वाहम् अथवा पश्चिमां दिशम् । (२।१)

pūrvāṃ vā dakṣiṇāṃ vāham athavā paścimāṃ diśam |

2.2२.२

उत्तरां वा द्विजश्रेष्ठ कुतो गच्छामि गालव ॥ (२।२)

uttarāṃ vā dvijaśreṣṭha kuto gacchāmi gālava ||

3.1३.१

यस्याम् उदयते पूर्वं सर्वलोकप्रभावनः । (३।१)

yasyām udayate pūrvaṃ sarvalokaprabhāvanaḥ |

3.2३.२

सविता यत्र संध्यायां साध्यानां वर्तते तपः ॥ (३।२)

savitā yatra saṃdhyāyāṃ sādhyānāṃ vartate tapaḥ ||

4.1४.१

यस्यां पूर्वं मतिर् जाता यया व्याप्तम् इदं जगत् । (४।१)

yasyāṃ pūrvaṃ matir jātā yayā vyāptam idaṃ jagat |

4.2४.२

चक्षुषी यत्र धर्मस्य यत्र चैष प्रतिष्ठितः ॥ (४।२)

cakṣuṣī yatra dharmasya yatra caiṣa pratiṣṭhitaḥ ||

5.1५.१

हुतं यतोमुखैर् हव्यं सर्पते सर्वतोदिशम् । (५।१)

hutaṃ yatomukhair havyaṃ sarpate sarvatodiśam |

5.2५.२

एतद् द्वारं द्विजश्रेष्ठ दिवसस्य तथाध्वनः ॥ (५।२)

etad dvāraṃ dvijaśreṣṭha divasasya tathādhvanaḥ ||

6.1६.१

यत्र पूर्वं प्रसूता वै दाक्षायण्यः प्रजाः स्त्रियः । (६।१)

yatra pūrvaṃ prasūtā vai dākṣāyaṇyaḥ prajāḥ striyaḥ |

6.2६.२

यस्यां दिशि प्रवृद्धाश्च कश्यपस्यात्मसंभवाः ॥ (६।२)

yasyāṃ diśi pravṛddhāśca kaśyapasyātmasaṃbhavāḥ ||

7.1७.१

यतोमूला सुराणां श्रीर् यत्र शक्रो ऽभ्यषिच्यत । (७।१)

yatomūlā surāṇāṃ śrīr yatra śakro 'bhyaṣicyata |

7.2७.२

सुरराज्येन विप्रर्षे देवैश्चात्र तपश्चितम् ॥ (७।२)

surarājyena viprarṣe devaiścātra tapaścitam ||

8.1८.१

एतस्मात् कारणाद् ब्रह्मन् पूर्वेत्येषा दिग् उच्यते । (८।१)

etasmāt kāraṇād brahman pūrvetyeṣā dig ucyate |

8.2८.२

यस्मात् पूर्वतरे काले पूर्वम् एषावृता सुरैः ॥ (८।२)

yasmāt pūrvatare kāle pūrvam eṣāvṛtā suraiḥ ||

9.1९.१

अत एव च पूर्वेषां पूर्वाम् आशाम् अवेक्षताम् । (९।१)

ata eva ca pūrveṣāṃ pūrvām āśām avekṣatām |

9.2९.२

पूर्वकार्याणि कार्याणि दैवानि सुखम् ईप्सता ॥ (९।२)

pūrvakāryāṇi kāryāṇi daivāni sukham īpsatā ||

10.1१०.१

अत्र वेदाञ् जगौ पूर्वं भगवांल् लोकभावनः । (१०।१)

atra vedāñ jagau pūrvaṃ bhagavāṃl lokabhāvanaḥ |

10.2१०.२

अत्रैवोक्ता सवित्रासीत् सावित्री ब्रह्मवादिषु ॥ (१०।२)

atraivoktā savitrāsīt sāvitrī brahmavādiṣu ||

11.1११.१

अत्र दत्तानि सूर्येण यजूंषि द्विजसत्तम । (११।१)

atra dattāni sūryeṇa yajūṃṣi dvijasattama |

11.2११.२

अत्र लब्धवरैः सोमः सुरैः क्रतुषु पीयते ॥ (११।२)

atra labdhavaraiḥ somaḥ suraiḥ kratuṣu pīyate ||

12.1१२.१

अत्र तृप्ता हुतवहाः स्वां योनिम् उपभुञ्जते । (१२।१)

atra tṛptā hutavahāḥ svāṃ yonim upabhuñjate |

12.2१२.२

अत्र पातालम् आश्रित्य वरुणः श्रियम् आप च ॥ (१२।२)

atra pātālam āśritya varuṇaḥ śriyam āpa ca ||

13.1१३.१

अत्र पूर्वं वसिष्ठस्य पौराणस्य द्विजर्षभ । (१३।१)

atra pūrvaṃ vasiṣṭhasya paurāṇasya dvijarṣabha |

13.2१३.२

सूतिश्चैव प्रतिष्ठा च निधनं च प्रकाशते ॥ (१३।२)

sūtiścaiva pratiṣṭhā ca nidhanaṃ ca prakāśate ||

14.1१४.१

ॐकारस्यात्र जायन्ते सूतयो दशतीर् दश । (१४।१)

oṃkārasyātra jāyante sūtayo daśatīr daśa |

14.2१४.२

पिबन्ति मुनयो यत्र हविर्धाने स्म सोमपाः ॥ (१४।२)

pibanti munayo yatra havirdhāne sma somapāḥ ||

15.1१५.१

प्रोक्षिता यत्र बहवो वराहाद्या मृगा वने । (१५।१)

prokṣitā yatra bahavo varāhādyā mṛgā vane |

15.2१५.२

शक्रेण यत्र भागार्थे दैवतेषु प्रकल्पिताः ॥ (१५।२)

śakreṇa yatra bhāgārthe daivateṣu prakalpitāḥ ||

16.1१६.१

अत्राहिताः कृतघ्नाश्च मानुषाश्चासुराश्च ये । (१६।१)

atrāhitāḥ kṛtaghnāśca mānuṣāścāsurāśca ye |

16.2१६.२

उदयंस्तान् हि सर्वान् वै क्रोधाद्धन्ति विभावसुः ॥ (१६।२)

udayaṃstān hi sarvān vai krodhāddhanti vibhāvasuḥ ||

17.1१७.१

एतद् द्वारं त्रिलोकस्य स्वर्गस्य च सुखस्य च । (१७।१)

etad dvāraṃ trilokasya svargasya ca sukhasya ca |

17.2१७.२

एष पूर्वो दिशाभागो विशावैनं यदीच्छसि ॥ (१७।२)

eṣa pūrvo diśābhāgo viśāvainaṃ yadīcchasi ||

18.1१८.१

प्रियं कार्यं हि मे तस्य यस्यास्मि वचने स्थितः । (१८।१)

priyaṃ kāryaṃ hi me tasya yasyāsmi vacane sthitaḥ |

18.2१८.२

ब्रूहि गालव यास्यामि शृणु चाप्यपरां दिशम् ॥ (१८।२)

brūhi gālava yāsyāmi śṛṇu cāpyaparāṃ diśam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 106

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit