युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

पितामह महाप्राज्ञ युधि सत्यपराक्रम । (१।२)

श्रोतुम् इच्छामि कार्त्स्न्येन कृष्णम् अव्ययम् ईश्वरम् ॥ (१।३)

यच्चास्य तेजः सुमहद् यच्च कर्म पुरातनम् । (२।१)

तन्मे सर्वं यथातत्त्वं प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ (२।२)

तिर्यग्योनिगतं रूपं कथं धारितवान् हरिः । (३।१)

केन कार्यविसर्गेण तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (३।२)

भीष्म उवाच । (४।१)

पुराहं मृगयां यातो मार्कण्डेयाश्रमे स्थितः । (४।२)

तत्रापश्यं मुनिगणान् समासीनान् सहस्रशः ॥ (४।३)

ततस्ते मधुपर्केण पूजां चक्रुर् अथो मयि । (५।१)

प्रतिगृह्य च तां पूजां प्रत्यनन्दम् ऋषीन् अहम् ॥ (५।२)

कथैषा कथिता तत्र कश्यपेन महर्षिणा । (६।१)

मनःप्रह्लादिनीं दिव्यां ताम् इहैकमनाः शृणु ॥ (६।२)

पुरा दानवमुख्या हि क्रोधलोभसमन्विताः । (७।१)

बलेन मत्ताः शतशो नरकाद्या महासुराः ॥ (७।२)

तथैव चान्ये बहवो दानवा युद्धदुर्मदाः । (८।१)

न सहन्ते स्म देवानां समृद्धिं ताम् अनुत्तमाम् ॥ (८।२)

दानवैर् अर्द्यमानास्तु देवा देवर्षयस्तथा । (९।१)

न शर्म लेभिरे राजन् विशमानास्ततस्ततः ॥ (९।२)

पृथिवीं चार्तरूपां ते समपश्यन् दिवौकसः । (१०।१)

दानवैर् अभिसंकीर्णां घोररूपैर् महाबलैः । (१०।२)

भारार्ताम् अपकृष्टां च दुःखितां संनिमज्जतीम् ॥ (१०।३)

अथादितेयाः संत्रस्ता ब्रह्माणम् इदम् अब्रुवन् । (११।१)

कथं शक्यामहे ब्रह्मन् दानवैर् उपमर्दनम् ॥ (११।२)

स्वयंभूस्तान् उवाचेदं निसृष्टो ऽत्र विधिर् मया । (१२।१)

ते वरेणाभिसंमत्ता बलेन च मदेन च ॥ (१२।२)

नावभोत्स्यन्ति संमूढा विष्णुम् अव्यक्तदर्शनम् । (१३।१)

वराहरूपिणं देवम् अधृष्यम् अमरैर् अपि ॥ (१३।२)

एष वेगेन गत्वा हि यत्र ते दानवाधमाः । (१४।१)

अन्तर्भूमिगता घोरा निवसन्ति सहस्रशः । (१४।२)

शमयिष्यति श्रुत्वा ते जहृषुः सुरसत्तमाः ॥ (१४।३)

ततो विष्णुर् महातेजा वाराहं रूपम् आश्रितः । (१५।१)

अन्तर्भूमिं सम्प्रविश्य जगाम दितिजान् प्रति ॥ (१५।२)

दृष्ट्वा च सहिताः सर्वे दैत्याः सत्त्वम् अमानुषम् । (१६।१)

प्रसह्य सहसा सर्वे संतस्थुः कालमोहिताः ॥ (१६।२)

सर्वे च समभिद्रुत्य वराहं जगृहुः समम् । (१७।१)

संक्रुद्धाश्च वराहं तं व्यकर्षन्त समन्ततः ॥ (१७।२)

दानवेन्द्रा महाकाया महावीर्या बलोच्छ्रिताः । (१८।१)

नाशक्नुवंश्च किंचित् ते तस्य कर्तुं तदा विभो ॥ (१८।२)

ततो ऽगमन् विस्मयं ते दानवेन्द्रा भयात् तदा । (१९।१)

संशयं गतम् आत्मानं मेनिरे च सहस्रशः ॥ (१९।२)

ततो देवादिदेवः स योगात्मा योगसारथिः । (२०।१)

योगम् आस्थाय भगवांस्तदा भरतसत्तम ॥ (२०।२)

विननाद महानादं क्षोभयन् दैत्यदानवान् । (२१।१)

संनादिता येन लोकाः सर्वाश्चैव दिशो दश ॥ (२१।२)

तेन संनादशब्देन लोकाः संक्षोभम् आगमन् । (२२।१)

संभ्रान्ताश्च दिशः सर्वा देवाः शक्रपुरोगमाः ॥ (२२।२)

निर्विचेष्टं जगच्चापि बभूवातिभृशं तदा । (२३।१)

स्थावरं जङ्गमं चैव तेन नादेन मोहितम् ॥ (२३।२)

ततस्ते दानवाः सर्वे तेन शब्देन भीषिताः । (२४।१)

पेतुर् गतासवश्चैव विष्णुतेजोविमोहिताः ॥ (२४।२)

रसातलगतांश्चैव वराहस्त्रिदशद्विषः । (२५।१)

खुरैः संदारयामास मांसमेदोऽस्थिसंचयम् ॥ (२५।२)

नादेन तेन महता सनातन इति स्मृतः । (२६।१)

पद्मनाभो महायोगी भूताचार्यः स भूतराट् ॥ (२६।२)

ततो देवगणाः सर्वे पितामहम् उपाब्रुवन् । (२७।१)

नादो ऽयं कीदृशो देव नैनं विद्म वयं विभो । (२७।२)

को ऽसौ हि कस्य वा नादो येन विह्वलितं जगत् ॥ (२७।३)

एतस्मिन्न् अन्तरे विष्णुर् वाराहं रूपम् आस्थितः । (२८।१)

उदतिष्ठन्महादेवः स्तूयमानो महर्षिभिः ॥ (२८।२)

पितामह उवाच । (२९।१)

निहत्य दानवपतीन्महावर्ष्मा महाबलः । (२९।२)

एष देवो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः ॥ (२९।३)

सर्वभूतेश्वरो योगी योनिर् आत्मा तथात्मनः । (३०।१)

स्थिरीभवत कृष्णो ऽयं सर्वपापप्रणाशनः ॥ (३०।२)

कृत्वा कर्मातिसाध्वेतद् अशक्यम् अमितप्रभः । (३१।१)

समायातः स्वम् आत्मानं महाभागो महाद्युतिः । (३१।२)

पद्मनाभो महायोगी भूतात्मा भूतभावनः ॥ (३१।३)

न संतापो न भीः कार्या शोको वा सुरसत्तमाः । (३२।१)

विधिर् एष प्रभावश्च कालः संक्षयकारकः । (३२।२)

लोकान् धारयतानेन नादो मुक्तो महात्मना ॥ (३२।३)

स एव हि महाभागः सर्वलोकनमस्कृतः । (३३।१)

अच्युतः पुण्डरीकाक्षः सर्वभूतसमुद्भवः ॥ (३३।२)