संजय उवाच । (१।१)

तस्यां निशायां व्युष्टायां द्रोणः शस्त्रभृतां वरः । (१।२)

स्वान्यनीकानि सर्वाणि प्राक्रामद् व्यूहितुं ततः ॥ (१।३)

शूराणां गर्जतां राजन् संक्रुद्धानाम् अमर्षिणाम् । (२।१)

श्रूयन्ते स्म गिरश्चित्राः परस्परवधैषिणाम् ॥ (२।२)

विस्फार्य च धनूंष्याजौ ज्याः करैः परिमृज्य च । (३।१)

विनिःश्वसन्तः प्राक्रोशन् क्वेदानीं स धनंजयः ॥ (३।२)

विकोशान् सुत्सरून् अन्ये कृतधारान् समाहितान् । (४।१)

पीतान् आकाशसंकाशान् असीन् केचिच्च चिक्षिपुः ॥ (४।२)

चरन्तस्त्वसिमार्गांश्च धनुर्मार्गांश्च शिक्षया । (५।१)

संग्राममनसः शूरा दृश्यन्ते स्म सहस्रशः ॥ (५।२)

सघण्टाश्चन्दनादिग्धाः स्वर्णवज्रविभूषिताः । (६।१)

समुत्क्षिप्य गदाश्चान्ये पर्यपृच्छन्त पाण्डवम् ॥ (६।२)

अन्ये बलमदोन्मत्ताः परिघैर् बाहुशालिनः । (७।१)

चक्रुः संबाधम् आकाशम् उच्छ्रितेन्द्रध्वजोपमैः ॥ (७।२)

नानाप्रहरणैश्चान्ये विचित्रस्रगलंकृताः । (८।१)

संग्राममनसः शूरास्तत्र तत्र व्यवस्थिताः ॥ (८।२)

क्वार्जुनः क्व च गोविन्दः क्व च मानी वृकोदरः । (९।१)

क्व च ते सुहृदस्तेषाम् आह्वयन्तो रणे तदा ॥ (९।२)

ततः शङ्खम् उपाध्माय त्वरयन् वाजिनः स्वयम् । (१०।१)

इतस्ततस्तान् रचयन् द्रोणश्चरति वेगितः ॥ (१०।२)

तेष्वनीकेषु सर्वेषु स्थितेष्वाहवनन्दिषु । (११।१)

भारद्वाजो महाराज जयद्रथम् अथाब्रवीत् ॥ (११।२)

त्वं चैव सौमदत्तिश्च कर्णश्चैव महारथः । (१२।१)

अश्वत्थामा च शल्यश्च वृषसेनः कृपस्तथा ॥ (१२।२)

शतं चाश्वसहस्राणां रथानाम् अयुतानि षट् । (१३।१)

द्विरदानां प्रभिन्नानां सहस्राणि चतुर्दश ॥ (१३।२)

पदातीनां सहस्राणि दंशितान्येकविंशतिः । (१४।१)

गव्यूतिषु त्रिमात्रेषु माम् अनासाद्य तिष्ठत ॥ (१४।२)

तत्रस्थं त्वां न संसोढुं शक्ता देवाः सवासवाः । (१५।१)

किं पुनः पाण्डवाः सर्वे समाश्वसिहि सैन्धव ॥ (१५।२)

एवम् उक्तः समाश्वस्तः सिन्धुराजो जयद्रथः । (१६।१)

सम्प्रायात् सह गान्धारैर् वृतस्तैश्च महारथैः । (१६।२)

वर्मिभिः सादिभिर् यत्तैः प्रासपाणिभिर् आस्थितैः ॥ (१६।३)

चामरापीडिनः सर्वे जाम्बूनदविभूषिताः । (१७।१)

जयद्रथस्य राजेन्द्र हयाः साधुप्रवाहिनः । (१७।२)

ते चैव सप्तसाहस्रा द्विसाहस्राश्च सैन्धवाः ॥ (१७।३)

मत्तानाम् अधिरूढानां हस्त्यारोहैर् विशारदैः । (१८।१)

नागानां भीमरूपाणां वर्मिणां रौद्रकर्मिणाम् ॥ (१८।२)

अध्यर्धेन सहस्रेण पुत्रो दुर्मर्षणस्तव । (१९।१)

अग्रतः सर्वसैन्यानां योत्स्यमानो व्यवस्थितः ॥ (१९।२)

ततो दुःशासनश्चैव विकर्णश्च तवात्मजौ । (२०।१)

सिन्धुराजार्थसिद्ध्यर्थम् अग्रानीके व्यवस्थितौ ॥ (२०।२)

दीर्घो द्वादशगव्यूतिः पश्चार्धे पञ्च विस्तृतः । (२१।१)

व्यूहः स चक्रशकटो भारद्वाजेन निर्मितः ॥ (२१।२)

नानानृपतिभिर् वीरैस्तत्र तत्र व्यवस्थितैः । (२२।१)

रथाश्वगजपत्त्योघैर् द्रोणेन विहितः स्वयम् ॥ (२२।२)

पश्चार्धे तस्य पद्मस्तु गर्भव्यूहः सुदुर्भिदः । (२३।१)

सूची पद्मस्य मध्यस्थो गूढो व्यूहः पुनः कृतः ॥ (२३।२)

एवम् एतं महाव्यूहं व्यूह्य द्रोणो व्यवस्थितः । (२४।१)

सूचीमुखे महेष्वासः कृतवर्मा व्यवस्थितः ॥ (२४।२)

अनन्तरं च काम्बोजो जलसंधश्च मारिष । (२५।१)

दुर्योधनः सहामात्यस्तदनन्तरम् एव च ॥ (२५।२)

ततः शतसहस्राणि योधानाम् अनिवर्तिनाम् । (२६।१)

व्यवस्थितानि सर्वाणि शकटे सूचिरक्षिणः ॥ (२६।२)

तेषां च पृष्ठतो राज बलेन महता वृतः । (२७।१)

जयद्रथस्ततो राजन् सूचिपाशे व्यवस्थितः ॥ (२७।२)

शकटस्य तु राजेन्द्र भारद्वाजो मुखे स्थितः । (२८।१)

अनु तस्याभवद् भोजो जुगोपैनं ततः स्वयम् ॥ (२८।२)

श्वेतवर्माम्बरोष्णीषो व्यूढोरस्को महाभुजः । (२९।१)

धनुर् विस्फारयन् द्रोणस्तस्थौ क्रुद्ध इवान्तकः ॥ (२९।२)

पताकिनं शोणहयं वेदीकृष्णाजिनध्वजम् । (३०।१)

द्रोणस्य रथम् आलोक्य प्रहृष्टाः कुरवो ऽभवन् ॥ (३०।२)

सिद्धचारणसंघानां विस्मयः सुमहान् अभूत् । (३१।१)

द्रोणेन विहितं दृष्ट्वा व्यूहं क्षुब्धार्णवोपमम् ॥ (३१।२)

सशैलसागरवनां नानाजनपदाकुलाम् । (३२।१)

ग्रसेद् व्यूहः क्षितिं सर्वाम् इति भूतानि मेनिरे ॥ (३२।२)

बहुरथमनुजाश्वपत्तिनागं प्रतिभयनिस्वनम् अद्भुताभरूपम् । (३३।१)

अहितहृदयभेदनं महद् वै शकटम् अवेक्ष्य कृतं ननन्द राजा ॥ (३३।२)