महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 233

531 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

युधिष्ठिरवचः श्रुत्वा भीमसेनपुरोगमाः । (१।२)

yudhiṣṭhiravacaḥ śrutvā bhīmasenapurogamāḥ |

1.3१.३

प्रहृष्टवदनाः सर्वे समुत्तस्थुर् नरर्षभाः ॥ (१।३)

prahṛṣṭavadanāḥ sarve samuttasthur nararṣabhāḥ ||

2.1२.१

अभेद्यानि ततः सर्वे समनह्यन्त भारत । (२।१)

abhedyāni tataḥ sarve samanahyanta bhārata |

2.2२.२

जाम्बूनदविचित्राणि कवचानि महारथाः ॥ (२।२)

jāmbūnadavicitrāṇi kavacāni mahārathāḥ ||

3.1३.१

ते दंशिता रथैः सर्वे ध्वजिनः सशरासनाः । (३।१)

te daṃśitā rathaiḥ sarve dhvajinaḥ saśarāsanāḥ |

3.2३.२

पाण्डवाः प्रत्यदृश्यन्त ज्वलिता इव पावकाः ॥ (३।२)

pāṇḍavāḥ pratyadṛśyanta jvalitā iva pāvakāḥ ||

4.1४.१

तान् रथान् साधु सम्पन्नान् संयुक्ताञ्जवनैर् हयैः । (४।१)

tān rathān sādhu sampannān saṃyuktāñjavanair hayaiḥ |

4.2४.२

आस्थाय रथशार्दूलाः शीघ्रम् एव ययुस् ततः ॥ (४।२)

āsthāya rathaśārdūlāḥ śīghram eva yayus tataḥ ||

5.1५.१

ततः कौरवसैन्यानां प्रादुरासीन् महास्वनः । (५।१)

tataḥ kauravasainyānāṃ prādurāsīn mahāsvanaḥ |

5.2५.२

प्रयातान् सहितान् दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रान् महारथान् ॥ (५।२)

prayātān sahitān dṛṣṭvā pāṇḍuputrān mahārathān ||

6.1६.१

जितकाशिनश् च खचरास् त्वरिताश् च महारथाः । (६।१)

jitakāśinaś ca khacarās tvaritāś ca mahārathāḥ |

6.2६.२

क्षणेनैव वने तस्मिन् समाजग्मुर् अभीतवत् ॥ (६।२)

kṣaṇenaiva vane tasmin samājagmur abhītavat ||

7.1७.१

न्यवर्तन्त ततः सर्वे गन्धर्वा जितकाशिनः । (७।१)

nyavartanta tataḥ sarve gandharvā jitakāśinaḥ |

7.2७.२

दृष्ट्वा रथगतान् वीरान् पाण्डवांश् चतुरो रणे ॥ (७।२)

dṛṣṭvā rathagatān vīrān pāṇḍavāṃś caturo raṇe ||

8.1८.१

तांस् तु विभ्राजतो दृष्ट्वा लोकपालान् इवोद्यतान् । (८।१)

tāṃs tu vibhrājato dṛṣṭvā lokapālān ivodyatān |

8.2८.२

व्यूढानीका व्यतिष्ठन्त गन्धमादनवासिनः ॥ (८।२)

vyūḍhānīkā vyatiṣṭhanta gandhamādanavāsinaḥ ||

9.1९.१

राज्ञस् तु वचनं श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः । (९।१)

rājñas tu vacanaṃ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ |

9.2९.२

क्रमेण मृदुना युद्धम् उपक्रामन्त भारत ॥ (९।२)

krameṇa mṛdunā yuddham upakrāmanta bhārata ||

10.1१०.१

न तु गन्धर्वराजस्य सैनिका मन्दचेतसः । (१०।१)

na tu gandharvarājasya sainikā mandacetasaḥ |

10.2१०.२

शक्यन्ते मृदुना श्रेयः प्रतिपादयितुं तदा ॥ (१०।२)

śakyante mṛdunā śreyaḥ pratipādayituṃ tadā ||

11.1११.१

ततस् तान् युधि दुर्धर्षः सव्यसाची परंतपः । (११।१)

tatas tān yudhi durdharṣaḥ savyasācī paraṃtapaḥ |

11.2११.२

सान्त्वपूर्वम् इदं वाक्यम् उवाच खचरान् रणे ॥ (११।२)

sāntvapūrvam idaṃ vākyam uvāca khacarān raṇe ||

12.1१२.१

नैतद् गन्धर्वराजस्य युक्तं कर्म जुगुप्सितम् । (१२।१)

naitad gandharvarājasya yuktaṃ karma jugupsitam |

12.2१२.२

परदाराभिमर्शश् च मानुषैश् च समागमः ॥ (१२।२)

paradārābhimarśaś ca mānuṣaiś ca samāgamaḥ ||

13.1१३.१

उत्सृजध्वं महावीर्यान् धृतराष्ट्रसुतान् इमान् । (१३।१)

utsṛjadhvaṃ mahāvīryān dhṛtarāṣṭrasutān imān |

13.2१३.२

दारांश् चैषां विमुञ्चध्वं धर्मराजस्य शासनात् ॥ (१३।२)

dārāṃś caiṣāṃ vimuñcadhvaṃ dharmarājasya śāsanāt ||

14.1१४.१

एवम् उक्तास् तु गन्धर्वाः पाण्डवेन यशस्विना । (१४।१)

evam uktās tu gandharvāḥ pāṇḍavena yaśasvinā |

14.2१४.२

उत्स्मयन्तस् तदा पार्थम् इदं वचनम् अब्रुवन् ॥ (१४।२)

utsmayantas tadā pārtham idaṃ vacanam abruvan ||

15.1१५.१

एकस्यैव वयं तात कुर्याम वचनं भुवि । (१५।१)

ekasyaiva vayaṃ tāta kuryāma vacanaṃ bhuvi |

15.2१५.२

यस्य शासनम् आज्ञाय चराम विगतज्वराः ॥ (१५।२)

yasya śāsanam ājñāya carāma vigatajvarāḥ ||

16.1१६.१

तेनैकेन यथादिष्टं तथा वर्ताम भारत । (१६।१)

tenaikena yathādiṣṭaṃ tathā vartāma bhārata |

16.2१६.२

न शास्ता विद्यते ऽस्माकम् अन्यस् तस्मात् सुरेश्वरात् ॥ (१६।२)

na śāstā vidyate 'smākam anyas tasmāt sureśvarāt ||

17.1१७.१

एवम् उक्तस् तु गन्धर्वैः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (१७।१)

evam uktas tu gandharvaiḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ |

17.2१७.२

गन्धर्वान् पुनर् एवेदं वचनं प्रत्यभाषत ॥ (१७।२)

gandharvān punar evedaṃ vacanaṃ pratyabhāṣata ||

18.1१८.१

यदि साम्ना न मोक्षध्वं गन्धर्वा धृतराष्ट्रजम् । (१८।१)

yadi sāmnā na mokṣadhvaṃ gandharvā dhṛtarāṣṭrajam |

18.2१८.२

मोक्षयिष्यामि विक्रम्य स्वयम् एव सुयोधनम् ॥ (१८।२)

mokṣayiṣyāmi vikramya svayam eva suyodhanam ||

19.1१९.१

एवम् उक्त्वा ततः पार्थः सव्यसाची धनंजयः । (१९।१)

evam uktvā tataḥ pārthaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ |

19.2१९.२

ससर्ज निशितान् बाणान् खचरान् खचरान् प्रति ॥ (१९।२)

sasarja niśitān bāṇān khacarān khacarān prati ||

20.1२०.१

तथैव शरवर्षेण गन्धर्वास् ते बलोत्कटाः । (२०।१)

tathaiva śaravarṣeṇa gandharvās te balotkaṭāḥ |

20.2२०.२

पाण्डवान् अभ्यवर्तन्त पाण्डवाश् च दिवौकसः ॥ (२०।२)

pāṇḍavān abhyavartanta pāṇḍavāś ca divaukasaḥ ||

21.1२१.१

ततः सुतुमुलं युद्धं गन्धर्वाणां तरस्विनाम् । (२१।१)

tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ gandharvāṇāṃ tarasvinām |

21.2२१.२

बभूव भीमवेगानां पाण्डवानां च भारत ॥ (२१।२)

babhūva bhīmavegānāṃ pāṇḍavānāṃ ca bhārata ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 233

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit