MBh, 3, 233
Select a line for its word-by-word analysis.
प्रहृष्टवदनाः सर्वे समुत्तस्थुर् नरर्षभाः ॥ (१।३)
prahṛṣṭavadanāḥ sarve samuttasthur nararṣabhāḥ ||
पाण्डवाः प्रत्यदृश्यन्त ज्वलिता इव पावकाः ॥ (३।२)
pāṇḍavāḥ pratyadṛśyanta jvalitā iva pāvakāḥ ||
तान् रथान् साधु सम्पन्नान् संयुक्ताञ्जवनैर् हयैः । (४।१)
tān rathān sādhu sampannān saṃyuktāñjavanair hayaiḥ |
आस्थाय रथशार्दूलाः शीघ्रम् एव ययुस् ततः ॥ (४।२)
āsthāya rathaśārdūlāḥ śīghram eva yayus tataḥ ||
प्रयातान् सहितान् दृष्ट्वा पाण्डुपुत्रान् महारथान् ॥ (५।२)
prayātān sahitān dṛṣṭvā pāṇḍuputrān mahārathān ||
जितकाशिनश् च खचरास् त्वरिताश् च महारथाः । (६।१)
jitakāśinaś ca khacarās tvaritāś ca mahārathāḥ |
न्यवर्तन्त ततः सर्वे गन्धर्वा जितकाशिनः । (७।१)
nyavartanta tataḥ sarve gandharvā jitakāśinaḥ |
दृष्ट्वा रथगतान् वीरान् पाण्डवांश् चतुरो रणे ॥ (७।२)
dṛṣṭvā rathagatān vīrān pāṇḍavāṃś caturo raṇe ||
तांस् तु विभ्राजतो दृष्ट्वा लोकपालान् इवोद्यतान् । (८।१)
tāṃs tu vibhrājato dṛṣṭvā lokapālān ivodyatān |
राज्ञस् तु वचनं श्रुत्वा धर्मराजस्य धीमतः । (९।१)
rājñas tu vacanaṃ śrutvā dharmarājasya dhīmataḥ |
शक्यन्ते मृदुना श्रेयः प्रतिपादयितुं तदा ॥ (१०।२)
śakyante mṛdunā śreyaḥ pratipādayituṃ tadā ||
ततस् तान् युधि दुर्धर्षः सव्यसाची परंतपः । (११।१)
tatas tān yudhi durdharṣaḥ savyasācī paraṃtapaḥ |
सान्त्वपूर्वम् इदं वाक्यम् उवाच खचरान् रणे ॥ (११।२)
sāntvapūrvam idaṃ vākyam uvāca khacarān raṇe ||
नैतद् गन्धर्वराजस्य युक्तं कर्म जुगुप्सितम् । (१२।१)
naitad gandharvarājasya yuktaṃ karma jugupsitam |
उत्सृजध्वं महावीर्यान् धृतराष्ट्रसुतान् इमान् । (१३।१)
utsṛjadhvaṃ mahāvīryān dhṛtarāṣṭrasutān imān |
दारांश् चैषां विमुञ्चध्वं धर्मराजस्य शासनात् ॥ (१३।२)
dārāṃś caiṣāṃ vimuñcadhvaṃ dharmarājasya śāsanāt ||
एवम् उक्तास् तु गन्धर्वाः पाण्डवेन यशस्विना । (१४।१)
evam uktās tu gandharvāḥ pāṇḍavena yaśasvinā |
उत्स्मयन्तस् तदा पार्थम् इदं वचनम् अब्रुवन् ॥ (१४।२)
utsmayantas tadā pārtham idaṃ vacanam abruvan ||
न शास्ता विद्यते ऽस्माकम् अन्यस् तस्मात् सुरेश्वरात् ॥ (१६।२)
na śāstā vidyate 'smākam anyas tasmāt sureśvarāt ||
एवम् उक्तस् तु गन्धर्वैः कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (१७।१)
evam uktas tu gandharvaiḥ kuntīputro dhanaṃjayaḥ |
गन्धर्वान् पुनर् एवेदं वचनं प्रत्यभाषत ॥ (१७।२)
gandharvān punar evedaṃ vacanaṃ pratyabhāṣata ||
यदि साम्ना न मोक्षध्वं गन्धर्वा धृतराष्ट्रजम् । (१८।१)
yadi sāmnā na mokṣadhvaṃ gandharvā dhṛtarāṣṭrajam |
मोक्षयिष्यामि विक्रम्य स्वयम् एव सुयोधनम् ॥ (१८।२)
mokṣayiṣyāmi vikramya svayam eva suyodhanam ||
एवम् उक्त्वा ततः पार्थः सव्यसाची धनंजयः । (१९।१)
evam uktvā tataḥ pārthaḥ savyasācī dhanaṃjayaḥ |
ससर्ज निशितान् बाणान् खचरान् खचरान् प्रति ॥ (१९।२)
sasarja niśitān bāṇān khacarān khacarān prati ||
तथैव शरवर्षेण गन्धर्वास् ते बलोत्कटाः । (२०।१)
tathaiva śaravarṣeṇa gandharvās te balotkaṭāḥ |
पाण्डवान् अभ्यवर्तन्त पाण्डवाश् च दिवौकसः ॥ (२०।२)
pāṇḍavān abhyavartanta pāṇḍavāś ca divaukasaḥ ||
ततः सुतुमुलं युद्धं गन्धर्वाणां तरस्विनाम् । (२१।१)
tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ gandharvāṇāṃ tarasvinām |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.