युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

ब्राह्मण्यं यदि दुष्प्रापं त्रिभिर् वर्णैर् नराधिप । (१।२)

कथं प्राप्तं महाराज क्षत्रियेण महात्मना ॥ (१।३)

विश्वामित्रेण धर्मात्मन् ब्राह्मणत्वं नरर्षभ । (२।१)

श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वेन तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (२।२)

तेन ह्यमितवीर्येण वसिष्ठस्य महात्मनः । (३।१)

हतं पुत्रशतं सद्यस्तपसा प्रपितामह ॥ (३।२)

यातुधानाश्च बहवो राक्षसास्तिग्मतेजसः । (४।१)

मन्युनाविष्टदेहेन सृष्टाः कालान्तकोपमाः ॥ (४।२)

महान् कुशिकवंशश्च ब्रह्मर्षिशतसंकुलः । (५।१)

स्थापितो नरलोके ऽस्मिन् विद्वान् ब्राह्मणसंस्तुतः ॥ (५।२)

ऋचीकस्यात्मजश्चैव शुनःशेपो महातपाः । (६।१)

विमोक्षितो महासत्रात् पशुताम् अभ्युपागतः ॥ (६।२)

हरिश्चन्द्रक्रतौ देवांस्तोषयित्वात्मतेजसा । (७।१)

पुत्रताम् अनुसंप्राप्तो विश्वामित्रस्य धीमतः ॥ (७।२)

नाभिवादयते ज्येष्ठं देवरातं नराधिप । (८।१)

पुत्राः पञ्चशताश्चापि शप्ताः श्वपचतां गताः ॥ (८।२)

त्रिशङ्कुर् बन्धुसंत्यक्त इक्ष्वाकुः प्रीतिपूर्वकम् । (९।१)

अवाक्शिरा दिवं नीतो दक्षिणाम् आश्रितो दिशम् ॥ (९।२)

विश्वामित्रस्य विपुला नदी राजर्षिसेविता । (१०।१)

कौशिकीति शिवा पुण्या ब्रह्मर्षिगणसेविता ॥ (१०।२)

तपोविघ्नकरी चैव पञ्चचूडा सुसंमता । (११।१)

रम्भा नामाप्सराः शापाद् यस्य शैलत्वम् आगता ॥ (११।२)

तथैवास्य भयाद् बद्ध्वा वसिष्ठः सलिले पुरा । (१२।१)

आत्मानं मज्जयामास विपाशः पुनर् उत्थितः ॥ (१२।२)

तदाप्रभृति पुण्या हि विपाशाभून्महानदी । (१३।१)

विख्याता कर्मणा तेन वसिष्ठस्य महात्मनः ॥ (१३।२)

वाग्भिश्च भगवान् येन देवसेनाग्रगः प्रभुः । (१४।१)

स्तुतः प्रीतमनाश्चासीच्छापाच्चैनम् अमोचयत् ॥ (१४।२)

ध्रुवस्यौत्तानपादस्य ब्रह्मर्षीणां तथैव च । (१५।१)

मध्ये ज्वलति यो नित्यम् उदीचीम् आश्रितो दिशम् ॥ (१५।२)

तस्यैतानि च कर्माणि तथान्यानि च कौरव । (१६।१)

क्षत्रियस्येत्यतो जातम् इदं कौतूहलं मम ॥ (१६।२)

किम् एतद् इति तत्त्वेन प्रब्रूहि भरतर्षभ । (१७।१)

देहान्तरम् अनासाद्य कथं स ब्राह्मणो ऽभवत् ॥ (१७।२)

एतत् तत्त्वेन मे राजन् सर्वम् आख्यातुम् अर्हसि । (१८।१)

मतंगस्य यथातत्त्वं तथैवैतद् ब्रवीहि मे ॥ (१८।२)

स्थाने मतंगो ब्राह्मण्यं नालभद् भरतर्षभ । (१९।१)

चण्डालयोनौ जातो हि कथं ब्राह्मण्यम् आप्नुयात् ॥ (१९।२)