लोमश उवाच । (१।१)

भृगोर् महर्षेः पुत्रो ऽभूच्च्यवनो नाम भार्गवः । (१।२)

समीपे सरसः सो ऽस्य तपस् तेपे महाद्युतिः ॥ (१।३)

स्थाणुभूतो महातेजा वीरस्थानेन पाण्डव । (२।१)

अतिष्ठत् सुबहून् कालान् एकदेशे विशां पते ॥ (२।२)

स वल्मीको ऽभवद् ऋषिर् लताभिर् अभिसंवृतः । (३।१)

कालेन महता राजन् समाकीर्णः पिपीलिकैः ॥ (३।२)

तथा स संवृतो धीमान् मृत्पिण्ड इव सर्वशः । (४।१)

तप्यति स्म तपो राजन् वल्मीकेन समावृतः ॥ (४।२)

अथ दीर्घस्य कालस्य शर्यातिर् नाम पार्थिवः । (५।१)

आजगाम सरो रम्यं विहर्तुम् इदम् उत्तमम् ॥ (५।२)

तस्य स्त्रीणां सहस्राणि चत्वार्यासन् परिग्रहः । (६।१)

एकैव च सुता शुभ्रा सुकन्या नाम भारत ॥ (६।२)

सा सखीभिः परिवृता सर्वाभरणभूषिता । (७।१)

चङ्क्रम्यमाणा वल्मीकं भार्गवस्य समासदत् ॥ (७।२)

सा चैव सुदती तत्र पश्यमाना मनोरमान् । (८।१)

वनस्पतीन् विचिन्वन्ती विजहार सखीवृता ॥ (८।२)

रूपेण वयसा चैव मदनेन मदेन च । (९।१)

बभञ्ज वनवृक्षाणां शाखाः परमपुष्पिताः ॥ (९।२)

तां सखीरहिताम् एकाम् एकवस्त्राम् अलंकृताम् । (१०।१)

ददर्श भार्गवो धीमांश् चरन्तीम् इव विद्युतम् ॥ (१०।२)

तां पश्यमानो विजने स रेमे परमद्युतिः । (११।१)

क्षामकण्ठश् च ब्रह्मर्षिस् तपोबलसमन्वितः । (११।२)

ताम् आबभाषे कल्याणीं सा चास्य न शृणोति वै ॥ (११।३)

ततः सुकन्या वल्मीके दृष्ट्वा भार्गवचक्षुषी । (१२।१)

कौतूहलात् कण्टकेन बुद्धिमोहबलात्कृता ॥ (१२।२)

किं नु खल्विदम् इत्युक्त्वा निर्बिभेदास्य लोचने । (१३।१)

अक्रुध्यत् स तया विद्धे नेत्रे परममन्युमान् । (१३।२)

ततः शर्यातिसैन्यस्य शकृन्मूत्रं समावृणोत् ॥ (१३।३)

ततो रुद्धे शकृन्मूत्रे सैन्यम् आनाहदुःखितम् । (१४।१)

तथागतम् अभिप्रेक्ष्य पर्यपृच्छत् स पार्थिवः ॥ (१४।२)

तपोनित्यस्य वृद्धस्य रोषणस्य विशेषतः । (१५।१)

केनापकृतम् अद्येह भार्गवस्य महात्मनः । (१५।२)

ज्ञातं वा यदि वाज्ञातं तद् ऋतं ब्रूत माचिरम् ॥ (१५।३)

तम् ऊचुः सैनिकाः सर्वे न विद्मो ऽपकृतं वयम् । (१६।१)

सर्वोपायैर् यथाकामं भवांस् तद् अधिगच्छतु ॥ (१६।२)

ततः स पृथिवीपालः साम्ना चोग्रेण च स्वयम् । (१७।१)

पर्यपृच्छत् सुहृद्वर्गं प्रत्यजानन्न चैव ते ॥ (१७।२)

आनाहार्तं ततो दृष्ट्वा तत् सैन्यम् असुखार्दितम् । (१८।१)

पितरं दुःखितं चापि सुकन्येदम् अथाब्रवीत् ॥ (१८।२)

मयाटन्त्येह वल्मीके दृष्टं सत्त्वम् अभिज्वलत् । (१९।१)

खद्योतवद् अभिज्ञातं तन् मया विद्धम् अन्तिकात् ॥ (१९।२)

एतच्छ्रुत्वा तु शर्यातिर् वल्मीकं तूर्णम् आद्रवत् । (२०।१)

तत्रापश्यत् तपोवृद्धं वयोवृद्धं च भार्गवम् ॥ (२०।२)

अयाचद् अथ सैन्यार्थं प्राञ्जलिः पृथिवीपतिः । (२१।१)

अज्ञानाद् बालया यत् ते कृतं तत् क्षन्तुम् अर्हसि ॥ (२१।२)

ततो ऽब्रवीन् महीपालं च्यवनो भार्गवस् तदा । (२२।१)

रूपौदार्यसमायुक्तां लोभमोहबलात्कृताम् ॥ (२२।२)

ताम् एव प्रतिगृह्याहं राजन् दुहितरं तव । (२३।१)

क्षमिष्यामि महीपाल सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥ (२३।२)

ऋषेर् वचनम् आज्ञाय शर्यातिर् अविचारयन् । (२४।१)

ददौ दुहितरं तस्मै च्यवनाय महात्मने ॥ (२४।२)

प्रतिगृह्य च तां कन्यां च्यवनः प्रससाद ह । (२५।१)

प्राप्तप्रसादो राजा स ससैन्यः पुनर् आव्रजत् ॥ (२५।२)

सुकन्यापि पतिं लब्ध्वा तपस्विनम् अनिन्दिता । (२६।१)

नित्यं पर्यचरत् प्रीत्या तपसा नियमेन च ॥ (२६।२)

अग्नीनाम् अतिथीनां च शुश्रूषुर् अनसूयिका । (२७।१)

समाराधयत क्षिप्रं च्यवनं सा शुभानना ॥ (२७।२)