महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 100

764 of 1995 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारद उवाच । (१।१)

nārada uvāca

1.2१.२

इदं रसातलं नाम सप्तमं पृथिवीतलम् । (१।२)

idaṃ rasātalaṃ nāma saptamaṃ pṛthivītalam |

1.3१.३

यत्रास्ते सुरभिर् माता गवाम् अमृतसंभवा ॥ (१।३)

yatrāste surabhir mātā gavām amṛtasaṃbhavā ||

2.1२.१

क्षरन्ती सततं क्षीरं पृथिवीसारसंभवम् । (२।१)

kṣarantī satataṃ kṣīraṃ pṛthivīsārasaṃbhavam |

2.2२.२

षण्णां रसानां सारेण रसम् एकम् अनुत्तमम् ॥ (२।२)

ṣaṇṇāṃ rasānāṃ sāreṇa rasam ekam anuttamam ||

3.1३.१

अमृतेनाभितृप्तस्य सारम् उद्गिरतः पुरा । (३।१)

amṛtenābhitṛptasya sāram udgirataḥ purā |

3.2३.२

पितामहस्य वदनाद् उदतिष्ठद् अनिन्दिता ॥ (३।२)

pitāmahasya vadanād udatiṣṭhad aninditā ||

4.1४.१

यस्याः क्षीरस्य धाराया निपतन्त्या महीतले । (४।१)

yasyāḥ kṣīrasya dhārāyā nipatantyā mahītale |

4.2४.२

ह्रदः कृतः क्षीरनिधिः पवित्रं परम् उत्तमम् ॥ (४।२)

hradaḥ kṛtaḥ kṣīranidhiḥ pavitraṃ param uttamam ||

5.1५.१

पुष्पितस्येव फेनस्य पर्यन्तम् अनुवेष्टितम् । (५।१)

puṣpitasyeva phenasya paryantam anuveṣṭitam |

5.2५.२

पिबन्तो निवसन्त्यत्र फेनपा मुनिसत्तमाः ॥ (५।२)

pibanto nivasantyatra phenapā munisattamāḥ ||

6.1६.१

फेनपा नाम नाम्ना ते फेनाहाराश्च मातले । (६।१)

phenapā nāma nāmnā te phenāhārāśca mātale |

6.2६.२

उग्रे तपसि वर्तन्ते येषां बिभ्यति देवताः ॥ (६।२)

ugre tapasi vartante yeṣāṃ bibhyati devatāḥ ||

7.1७.१

अस्याश्चतस्रो धेन्वो ऽन्या दिक्षु सर्वासु मातले । (७।१)

asyāścatasro dhenvo 'nyā dikṣu sarvāsu mātale |

7.2७.२

निवसन्ति दिशापाल्यो धारयन्त्यो दिशः स्मृताः ॥ (७।२)

nivasanti diśāpālyo dhārayantyo diśaḥ smṛtāḥ ||

8.1८.१

पूर्वां दिशं धारयते सुरूपा नाम सौरभी । (८।१)

pūrvāṃ diśaṃ dhārayate surūpā nāma saurabhī |

8.2८.२

दक्षिणां हंसका नाम धारयत्यपरां दिशम् ॥ (८।२)

dakṣiṇāṃ haṃsakā nāma dhārayatyaparāṃ diśam ||

9.1९.१

पश्चिमा वारुणी दिक् च धार्यते वै सुभद्रया । (९।१)

paścimā vāruṇī dik ca dhāryate vai subhadrayā |

9.2९.२

महानुभावया नित्यं मातले विश्वरूपया ॥ (९।२)

mahānubhāvayā nityaṃ mātale viśvarūpayā ||

10.1१०.१

सर्वकामदुघा नाम धेनुर् धारयते दिशम् । (१०।१)

sarvakāmadughā nāma dhenur dhārayate diśam |

10.2१०.२

उत्तरां मातले धर्म्यां तथैलविलसंज्ञिताम् ॥ (१०।२)

uttarāṃ mātale dharmyāṃ tathailavilasaṃjñitām ||

11.1११.१

आसां तु पयसा मिश्रं पयो निर्मथ्य सागरे । (११।१)

āsāṃ tu payasā miśraṃ payo nirmathya sāgare |

11.2११.२

मन्थानं मन्दरं कृत्वा देवैर् असुरसंहितैः ॥ (११।२)

manthānaṃ mandaraṃ kṛtvā devair asurasaṃhitaiḥ ||

12.1१२.१

उद्धृता वारुणी लक्ष्मीर् अमृतं चापि मातले । (१२।१)

uddhṛtā vāruṇī lakṣmīr amṛtaṃ cāpi mātale |

12.2१२.२

उच्चैःश्रवाश्चाश्वराजो मणिरत्नं च कौस्तुभम् ॥ (१२।२)

uccaiḥśravāścāśvarājo maṇiratnaṃ ca kaustubham ||

13.1१३.१

सुधाहारेषु च सुधां स्वधाभोजिषु च स्वधाम् । (१३।१)

sudhāhāreṣu ca sudhāṃ svadhābhojiṣu ca svadhām |

13.2१३.२

अमृतं चामृताशेषु सुरभिः क्षरते पयः ॥ (१३।२)

amṛtaṃ cāmṛtāśeṣu surabhiḥ kṣarate payaḥ ||

14.1१४.१

अत्र गाथा पुरा गीता रसातलनिवासिभिः । (१४।१)

atra gāthā purā gītā rasātalanivāsibhiḥ |

14.2१४.२

पौराणी श्रूयते लोके गीयते या मनीषिभिः ॥ (१४।२)

paurāṇī śrūyate loke gīyate yā manīṣibhiḥ ||

15.1१५.१

न नागलोके न स्वर्गे न विमाने त्रिविष्टपे । (१५।१)

na nāgaloke na svarge na vimāne triviṣṭape |

15.2१५.२

परिवासः सुखस्तादृग् रसातलतले यथा ॥ (१५।२)

parivāsaḥ sukhastādṛg rasātalatale yathā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 100

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit