वैशंपायन उवाच । (१।१)

तस्याभिवर्षतो वारि पाण्डवः प्रत्यवारयत् । (१।२)

शरवर्षेण बीभत्सुर् उत्तमास्त्राणि दर्शयन् ॥ (१।३)

शरैः समन्ततः सर्वं खाण्डवं चापि पाण्डवः । (२।१)

छादयामास तद् वर्षम् अपकृष्य ततो वनात् ॥ (२।२)

न च स्म किंचिच् छक्नोति भूतं निश्चरितुं ततः । (३।१)

तद् दृष्ट्वा वारितं तोयं नाराचैः सव्यसाचिना । (३।२)

आश्चर्यम् अगमन् देवा मुनयश्च दिवि स्थिताः । (३।३)

संछाद्यमाने खगमैर् अस्यता सव्यसाचिना ॥ (३।४)

तक्षकस्तु न तत्रासीत् सर्पराजो महाबलः । (४।१)

दह्यमाने वने तस्मिन् कुरुक्षेत्रे ऽभवत् तदा ॥ (४।२)

अश्वसेनस्तु तत्रासीत् तक्षकस्य सुतो बली । (५।१)

स यत्नम् अकरोत् तीव्रं मोक्षार्थं हव्यवाहनात् ॥ (५।२)

न शशाक विनिर्गन्तुं कौन्तेयशरपीडितः । (६।१)

मोक्षयामास तं माता निगीर्य भुजगात्मजा ॥ (६।२)

तस्य पूर्वं शिरो ग्रस्तं पुच्छम् अस्य निगीर्यते । (७।१)

ऊर्ध्वम् आचक्रमे सा तु पन्नगी पुत्रगृद्धिनी ॥ (७।२)

तस्यास्तीक्ष्णेन भल्लेन पृथुधारेण पाण्डवः । (८।१)

शिरश्चिछेद गच्छन्त्यास्ताम् अपश्यत् सुरेश्वरः ॥ (८।२)

तं मुमोचयिषुर् वज्री वातवर्षेण पाण्डवम् । (९।१)

मोहयामास तत्कालम् अश्वसेनस्त्वमुच्यत ॥ (९।२)

तां च मायां तदा दृष्ट्वा घोरां नागेन वञ्चितः । (१०।१)

द्विधा त्रिधा च चिछेद खगतान् एव भारत ॥ (१०।२)

शशाप तं च संक्रुद्धो बीभत्सुर् जिह्मगामिनम् । (११।१)

पावको वासुदेवश्च अप्रतिष्ठो भवेद् इति ॥ (११।२)

ततो जिष्णुः सहस्राक्षं खं वितत्येषुभिः शितैः । (१२।१)

योधयामास संक्रुद्धो वञ्चनां ताम् अनुस्मरन् ॥ (१२।२)

देवराड् अपि तं दृष्ट्वा संरब्धम् इव फल्गुनम् । (१३।१)

स्वम् अस्त्रम् असृजद् दीप्तं यत् ततानाखिलं नभः । (१३।२)

सुभद्रजवम् आदीप्तं तदा वायुं विसर्ज ह ॥ (१३।३)

ततो वायुर् महाघोषः क्षोभयन् सर्वसागरान् । (१४।१)

वियत्स्थो ऽजनयन् मेघाञ् जलधारामुच आकुलान् । (१४।२)

ततो ऽशनिमुचो घोरांस्तडित्स्तनितनिःस्वनान् ॥ (१४।३)

तद्विघातार्थम् असृजद् अर्जुनो ऽप्यस्त्रम् उत्तमम् । (१५।१)

वायव्यम् एवाभिमन्त्र्य प्रतिपत्तिविशारदः ॥ (१५।२)

तेनेन्द्राशनिमेघानां वीर्यौजस्तद्विनाशितम् । (१६।१)

जलधाराश्च ताः शोषं जग्मुर् नेशुश्च विद्युतः ॥ (१६।२)

क्षणेन चाभवद् व्योम संप्रशान्तरजस्तमः । (१७।१)

सुखशीतानिलगुणं प्रकृतिस्थार्कमण्डलम् ॥ (१७।२)

निष्प्रतीकारहृष्टश्च हुतभुग् विविधाकृतिः । (१८।१)

सिच्यमानो वसौघैस्तैः प्राणिनां देहनिःसृतैः । (१८।२)

प्रजज्वालातुलार्चिष्मान् स्वनादैः पूरयञ् जगत् ॥ (१८।३)

कृष्णाभ्यां रक्षितं दृष्ट्वा तं च दावम् अहंकृताः । (१९।१)

समुत्पेतुर् अथाकाशं सुपर्णाद्याः पतत्रिणः ॥ (१९।२)

गरुडा वज्रसदृशैः पक्षतुण्डनखैस्तथा । (२०।१)

प्रहर्तुकामाः संपेतुर् आकाशात् कृष्णपाण्डवौ ॥ (२०।२)

तथैवोरगसंघाताः पाण्डवस्य समीपतः । (२१।१)

उत्सृजन्तो विषं घोरं निश्चेरुर् ज्वलिताननाः । (२१।२)

तांश्चार्कसदृशैर् अस्त्रैः परपक्षसमाश्रितान् ॥ (२१।३)

तांश्चकर्त शरैः पार्थः सरोषान् दृश्य खेचरान् । (२२।१)

विवशाश्चापतन् दीप्तं देहाभावाय पावकम् ॥ (२२।२)

ततः सुराः सगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । (२३।१)

उत्पेतुर् नादम् अतुलम् उत्सृजन्तो रणार्थिणः ॥ (२३।२)

अयःकणपचक्राश्मभुशुण्ड्युद्यतबाहवः । (२४।१)

कृष्णपार्थौ जिघांसन्तः क्रोधसंमूर्छितौजसः ॥ (२४।२)

तेषाम् अभिव्याहरतां शस्त्रवर्षं च मुञ्चताम् । (२५।१)

प्रममाथोत्तमाङ्गानि बीभत्सुर् निशितैः शरैः ॥ (२५।२)

कृष्णश्च सुमहातेजाश् चक्रेणारिनिहा तदा । (२६।१)

दैत्यदानवसंघानां चकार कदनं महत् ॥ (२६।२)

अथापरे शरैर् विद्धाश्चक्रवेगेरितास्तदा । (२७।१)

वेलाम् इव समासाद्य व्यातिष्ठन्त महौजसः । (२७।२)

शेरते रुधिरक्लिन्ना इन्द्रगोपकसंनिभाः ॥ (२७।३)

ततः शक्रो ऽभिसंक्रुद्धस्त्रिदशानां महेश्वरः । (२८।१)

पाण्डुरं गजम् आस्थाय तावुभौ समभिद्रवत् ॥ (२८।२)

अशनिं गृह्य तरसा वज्रम् अस्त्रम् अवासृजत् । (२९।१)

हतावेताविति प्राह सुरान् असुरसूदनः ॥ (२९।२)

ततः समुद्यतां दृष्ट्वा देवेन्द्रेण महाशनिम् । (३०।१)

जगृहुः सर्वशस्त्राणि स्वानि स्वानि सुरास्तदा ॥ (३०।२)

कालदण्डं यमो राजा शिबिकां च धनेश्वरः । (३१।१)

पाशं च वरुणस्तत्र विचक्रं च तथा शिवः । (३१।२)

स्कन्दः शक्तिं समादाय तस्थौ मेरुर् इवाचलः । (३१।३)

शक्तिं खड्गं यातुराजः समीरो ऽङ्कुशम् एव च ॥ (३१।४)

ओषधीर् दीप्यमानाश्च जगृहाते ऽश्विनावपि । (३२।१)

जगृहे च धनुर् धाता मुसलं च जयस्तथा ॥ (३२।२)

पर्वतं चापि जग्राह क्रुद्धस्त्वष्टा महाबलः । (३३।१)

अंशस्तु शक्तिं जग्राह मृत्युर् देवः परश्वधम् ॥ (३३।२)

प्रगृह्य परिघं घोरं विचचारार्यमा अपि । (३४।१)

मित्रश्च क्षुरपर्यन्तं चक्रं गृह्य व्यतिष्ठत ॥ (३४।२)

पूषा भगश्च संक्रुद्धः सविता च विशां पते । (३५।१)

आत्तकार्मुकनिस्त्रिंशाः कृष्णपार्थावभिद्रुताः ॥ (३५।२)

रुद्राश्च वसवश्चैव मरुतश्च महाबलाः । (३६।१)

विश्वेदेवास्तथा साध्या दीप्यमानाः स्वतेजसा ॥ (३६।२)

एते चान्ये च बहवो देवास्तौ पुरुषोत्तमौ । (३७।१)

कृष्णपार्थौ जिघांसन्तः प्रतीयुर् विविधायुधाः ॥ (३७।२)

तत्राद्भुतान्यदृश्यन्त निमित्तानि महाहवे । (३८।१)

युगान्तसमरूपाणि भूतोत्सादाय भारत ॥ (३८।२)

तथा तु दृष्ट्वा संरब्धं शक्रं देवैः सहाच्युतौ । (३९।१)

अभीतौ युधि दुर्धर्षौ तस्थतुः सज्जकार्मुकौ ॥ (३९।२)

आगतांश्चैव तान् दृष्ट्वा देवान् एकैकशस्ततः । (४०।१)

न्यवारयेतां संक्रुद्धौ बाणैर् वज्रोपमैस्तदा ॥ (४०।२)

असकृद् भग्नसंकल्पाः सुराश्च बहुशः कृताः । (४१।१)

भयाद् रणं परित्यज्य शक्रम् एवाभिशिश्रियुः ॥ (४१।२)

दृष्ट्वा निवारितान् देवान् माधवेनार्जुनेन च । (४२।१)

आश्चर्यम् अगमंस्तत्र मुनयो दिवि विष्ठिताः ॥ (४२।२)

शक्रश्चापि तयोर् वीर्यम् उपलभ्यासकृद् रणे । (४३।१)

बभूव परमप्रीतो भूयश्चैतावयोधयत् ॥ (४३।२)

ततो ऽश्मवर्षं सुमहद् व्यसृजत् पाकशासनः । (४४।१)

भूय एव तदा वीर्यं जिज्ञासुः सव्यसाचिनः । (४४।२)

तच्छरैर् अर्जुनो वर्षं प्रतिजघ्ने ऽत्यमर्षणः ॥ (४४।३)

विफलं क्रियमाणं तत् सम्प्रेक्ष्य च शतक्रतुः । (४५।१)

भूयः संवर्धयामास तद् वर्षं देवराड् अथ ॥ (४५।२)

सो ऽश्मवर्षं महावेगैर् इषुभिः पाकशासनिः । (४६।१)

विलयं गमयामास हर्षयन् पितरं तदा ॥ (४६।२)

समुत्पाट्य तु पाणिभ्यां मन्दराच्छिखरं महत् । (४७।१)

सद्रुमं व्यसृजच्छक्रो जिघांसुः पाण्डुनन्दनम् ॥ (४७।२)

ततो ऽर्जुनो वेगवद्भिर् ज्वलिताग्रैर् अजिह्मगैः । (४८।१)

बाणैर् विध्वंसयामास गिरेः शृङ्गं सहस्रधा ॥ (४८।२)

गिरेर् विशीर्यमाणस्य तस्य रूपं तदा बभौ । (४९।१)

सार्कचन्द्रग्रहस्येव नभसः प्रविशीर्यतः ॥ (४९।२)

तेनावाक्पतता दावे शैलेन महता भृशम् । (५०।१)

भूय एव हतास्तत्र प्राणिनः खाण्डवालयाः ॥ (५०।२)