भीष्म उवाच । (१।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (१।२)

प्रतर्दनो मैथिलश्च संग्रामं यत्र चक्रतुः ॥ (१।३)

यज्ञोपवीती संग्रामे जनको मैथिलो यथा । (२।१)

योधान् उद्धर्षयामास तन्निबोध युधिष्ठिर ॥ (२।२)

जनको मैथिलो राजा महात्मा सर्वतत्त्ववित् । (३।१)

योधान् स्वान् दर्शयामास स्वर्गं नरकम् एव च ॥ (३।२)

अभीतानाम् इमे लोका भास्वन्तो हन्त पश्यत । (४।१)

पूर्णा गन्धर्वकन्याभिः सर्वकामदुहो ऽक्षयाः ॥ (४।२)

इमे पलायमानानां नरकाः प्रत्युपस्थिताः । (५।१)

अकीर्तिः शाश्वती चैव पतितव्यम् अनन्तरम् ॥ (५।२)

तान् दृष्ट्वारीन् विजयतो भूत्वा संत्यागबुद्धयः । (६।१)

नरकस्याप्रतिष्ठस्य मा भूत वशवर्तिनः ॥ (६।२)

त्यागमूलं हि शूराणां स्वर्गद्वारम् अनुत्तमम् । (७।१)

इत्युक्तास्ते नृपतिना योधाः परपुरंजय ॥ (७।२)

व्यजयन्त रणे शत्रून् हर्षयन्तो जनेश्वरम् । (८।१)

तस्माद् आत्मवता नित्यं स्थातव्यं रणमूर्धनि ॥ (८।२)

गजानां रथिनो मध्ये रथानाम् अनु सादिनः । (९।१)

सादिनाम् अन्तरा स्थाप्यं पादातम् इह दंशितम् ॥ (९।२)

य एवं व्यूहते राजा स नित्यं जयते द्विषः । (१०।१)

तस्माद् एवं विधातव्यं नित्यम् एव युधिष्ठिर ॥ (१०।२)

सर्वे सुकृतम् इच्छन्तः सुयुद्धेनातिमन्यवः । (११।१)

क्षोभयेयुर् अनीकानि सागरं मकरा इव ॥ (११।२)

हर्षयेयुर् विषण्णांश्च व्यवस्थाप्य परस्परम् । (१२।१)

जितां च भूमिं रक्षेत भग्नान्नात्यनुसारयेत् ॥ (१२।२)

पुनरावर्तमानानां निराशानां च जीविते । (१३।१)

न वेगः सुसहो राजंस्तस्मान्नात्यनुसारयेत् ॥ (१३।२)

न हि प्रहर्तुम् इच्छन्ति शूराः प्राद्रवतां भयात् । (१४।१)

तस्मात् पलायमानानां कुर्यान्नात्यनुसारणम् ॥ (१४।२)

चराणाम् अचरा ह्यन्नम् अदंष्ट्रा दंष्ट्रिणाम् अपि । (१५।१)

अपाणयः पाणिमताम् अन्नं शूरस्य कातराः ॥ (१५।२)

समानपृष्ठोदरपाणिपादाः पश्चाच्छूरं भीरवो ऽनुव्रजन्ति । (१६।१)

अतो भयार्ताः प्रणिपत्य भूयः कृत्वाञ्जलीन् उपतिष्ठन्ति शूरान् ॥ (१६।२)

शूरबाहुषु लोको ऽयं लम्बते पुत्रवत् सदा । (१७।१)

तस्मात् सर्वास्ववस्थासु शूरः संमानम् अर्हति ॥ (१७।२)

न हि शौर्यात् परं किंचित् त्रिषु लोकेषु विद्यते । (१८।१)

शूरः सर्वं पालयति सर्वं शूरे प्रतिष्ठितम् ॥ (१८।२)