भीष्म उवाच । (१।१)

ततः शिखण्डिनो माता यथातत्त्वं नराधिप । (१।२)

आचचक्षे महाबाहो भर्त्रे कन्यां शिखण्डिनीम् ॥ (१।३)

अपुत्रया मया राजन् सपत्नीनां भयाद् इदम् । (२।१)

कन्या शिखण्डिनी जाता पुरुषो वै निवेदितः ॥ (२।२)

त्वया चैव नरश्रेष्ठ तन्मे प्रीत्यानुमोदितम् । (३।१)

पुत्रकर्म कृतं चैव कन्यायाः पार्थिवर्षभ । (३।२)

भार्या चोढा त्वया राजन् दशार्णाधिपतेः सुता ॥ (३।३)

त्वया च प्राग् अभिहितं देववाक्यार्थदर्शनात् । (४।१)

कन्या भूत्वा पुमान् भावीत्येवं चैतद् उपेक्षितम् ॥ (४।२)

एतच्छ्रुत्वा द्रुपदो यज्ञसेनः सर्वं तत्त्वं मन्त्रविद्भ्यो निवेद्य । (५।१)

मन्त्रं राजा मन्त्रयामास राजन् यद् यद् युक्तं रक्षणे वै प्रजानाम् ॥ (५।२)

संबन्धकं चैव समर्थ्य तस्मिन् दाशार्णके वै नृपतौ नरेन्द्र । (६।१)

स्वयं कृत्वा विप्रलम्भं यथावन् मन्त्रैकाग्रो निश्चयं वै जगाम ॥ (६।२)

स्वभावगुप्तं नगरम् आपत्काले तु भारत । (७।१)

गोपयामास राजेन्द्र सर्वतः समलंकृतम् ॥ (७।२)

आर्तिं च परमां राजा जगाम सह भार्यया । (८।१)

दशार्णपतिना सार्धं विरोधे भरतर्षभ ॥ (८।२)

कथं संबन्धिना सार्धं न मे स्याद् विग्रहो महान् । (९।१)

इति संचिन्त्य मनसा दैवतान्यर्चयत् तदा ॥ (९।२)

तं तु दृष्ट्वा तदा राजन् देवी देवपरं तथा । (१०।१)

अर्चां प्रयुञ्जानम् अथो भार्या वचनम् अब्रवीत् ॥ (१०।२)

देवानां प्रतिपत्तिश्च सत्या साधुमता सदा । (११।१)

सा तु दुःखार्णवं प्राप्य नः स्याद् अर्चयतां भृशम् ॥ (११।२)

दैवतानि च सर्वाणि पूज्यन्तां भूरिदक्षिणैः । (१२।१)

अग्नयश्चापि हूयन्तां दाशार्णप्रतिषेधने ॥ (१२।२)

अयुद्धेन निवृत्तिं च मनसा चिन्तयाभिभो । (१३।१)

देवतानां प्रसादेन सर्वम् एतद् भविष्यति ॥ (१३।२)

मन्त्रिभिर् मन्त्रितं सार्धं त्वया यत् पृथुलोचन । (१४।१)

पुरस्यास्याविनाशाय तच्च राजंस्तथा कुरु ॥ (१४।२)

दैवं हि मानुषोपेतं भृशं सिध्यति पार्थिव । (१५।१)

परस्परविरोधात् तु नानयोः सिद्धिर् अस्ति वै ॥ (१५।२)

तस्माद् विधाय नगरे विधानं सचिवैः सह । (१६।१)

अर्चयस्व यथाकामं दैवतानि विशां पते ॥ (१६।२)

एवं सम्भाषमाणौ तौ दृष्ट्वा शोकपरायणौ । (१७।१)

शिखण्डिनी तदा कन्या व्रीडितेव मनस्विनी ॥ (१७।२)

ततः सा चिन्तयामास मत्कृते दुःखितावुभौ । (१८।१)

इमाविति ततश्चक्रे मतिं प्राणविनाशने ॥ (१८।२)

एवं सा निश्चयं कृत्वा भृशं शोकपरायणा । (१९।१)

जगाम भवनं त्यक्त्वा गहनं निर्जनं वनम् ॥ (१९।२)

यक्षेणर्द्धिमता राजन् स्थूणाकर्णेन पालितम् । (२०।१)

तद्भयाद् एव च जनो विसर्जयति तद् वनम् ॥ (२०।२)

तत्र स्थूणस्य भवनं सुधामृत्तिकलेपनम् । (२१।१)

लाजोल्लापिकधूमाढ्यम् उच्चप्राकारतोरणम् ॥ (२१।२)

तत् प्रविश्य शिखण्डी सा द्रुपदस्यात्मजा नृप । (२२।१)

अनश्नती बहुतिथं शरीरम् उपशोषयत् ॥ (२२।२)

दर्शयामास तां यक्षः स्थूणो मध्वक्षसंयुतः । (२३।१)

किमर्थो ऽयं तवारम्भः करिष्ये ब्रूहि माचिरम् ॥ (२३।२)

अशक्यम् इति सा यक्षं पुनः पुनर् उवाच ह । (२४।१)

करिष्यामीति चैनां स प्रत्युवाचाथ गुह्यकः ॥ (२४।२)

धनेश्वरस्यानुचरो वरदो ऽस्मि नृपात्मजे । (२५।१)

अदेयम् अपि दास्यामि ब्रूहि यत् ते विवक्षितम् ॥ (२५।२)

ततः शिखण्डी तत् सर्वम् अखिलेन न्यवेदयत् । (२६।१)

तस्मै यक्षप्रधानाय स्थूणाकर्णाय भारत ॥ (२६।२)

आपन्नो मे पिता यक्ष नचिराद् विनशिष्यति । (२७।१)

अभियास्यति संक्रुद्धो दशार्णाधिपतिर् हि तम् ॥ (२७।२)

महाबलो महोत्साहः स हेमकवचो नृपः । (२८।१)

तस्माद् रक्षस्व मां यक्ष पितरं मातरं च मे ॥ (२८।२)

प्रतिज्ञातो हि भवता दुःखप्रतिनयो मम । (२९।१)

भवेयं पुरुषो यक्ष त्वत्प्रसादाद् अनिन्दितः ॥ (२९।२)

यावद् एव स राजा वै नोपयाति पुरं मम । (३०।१)

तावद् एव महायक्ष प्रसादं कुरु गुह्यक ॥ (३०।२)